Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1203/22, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę [...] (dalej: skarżący, szpital) na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: organ, PWIS, organ odwoławczy) z 17 czerwca 2022 r., nr NP.9081.2.27.2022, w przedmiocie choroby zawodowej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 8 kwietnia 2022 r., nr 7/2022 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bochni (dalej: PPIS, organ I instancji) stwierdził u [...] (dalej: uczestniczka) chorobę zawodową (choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa), wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1320, dalej: k.p.).
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 17 czerwca 2022 r., nr NP.9081.2.27. 2022, PWIS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyła skarżąca. Sąd I instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodzić się należało ze stanowiskiem orzekających organów inspekcji sanitarnej, wyrażonym w kontrolowanych decyzjach, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia u niej choroby zawodowej – COVID-19.
Na wstępie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że choroba COVID-19, wywoływana wirusem SARS-CoV-2, jest określana w literaturze naukowej jako choroba zakaźna. Nie jest ona jednak wprost ujęta w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych). W wykazie chorób zawodowych została wskazana ogólna kategoria chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw (w poz. 26). Ustawodawca, jak wyjaśnił Sąd, specjalnie nie wprowadził zamkniętego katalogu chorób zawodowych zakaźnych po to, aby w zależności od sytuacji i rozwoju wiedzy medycznej nie trzeba było zmieniać przepisów, tylko elastycznie wykorzystywać odpowiednie normy prawne.
W zakresie spełnienia przesłanek stwierdzenia u uczestniczki choroby zawodowej Sąd I instancji wyjaśnił, że choroba ta została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. W wykazie chorób zawodowych, zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. z 2005 r. Nr 81, poz. 716; dalej: rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych) pojawia się SARS-CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19.
Po drugie, jednostka orzecznicza lekarska w orzeczeniu nr 805/2021 z 13 grudnia 2021 r. wskazała, że, biorąc pod uwagę w szczególności potencjalne narażenie zawodowe, istniały podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego między chorobą a narażeniem zawodowym. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy (dalej: OMP) dodatkowo podał w piśmie z 13 maja 2022 r., że u uczestniczki rozpoznano chorobę zawodową zakaźną COVID-19, powstałą w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2.
W ocenie Sądu I instancji organy po dokonaniu analizy całości zgromadzonego materiału ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że uczestniczka była zatrudniona w szpitalu od 4 listopada 2019 r. na stanowisku pielęgniarki, a w ramach obowiązków zawodowych wykonywała czynności polegające na dokonywaniu pomiarów parametrów życiowych pacjentów, realizowała zalecenia lekarskie – w tym podawanie leków, pobierała materiał do badań diagnostycznych, przygotowywała pacjentów do zabiegów operacyjnych, transportowała pacjentów na blok operacyjny i do pracowni diagnostycznych. Uczestniczka uzyskała 5 października 2020 r. pozytywny wynik testu w kierunku obecności SARS-CoV-2. Na oddziale, na którym pracowała uczestniczka, w okresie od 20 września do 1 października 2020 r. przebywała pacjentka, która w trakcie hospitalizacji miała wykonywany test na obecność SARS-CoV-2, którego wynik z 20 września 2020 r. był negatywny.
Pacjentka ta 1 października 2020 r. została wypisana ze szpitala i transportem sanitarnym przewieziona do swojego miejsca zamieszkania. Stan jej zdrowia pogorszył się 2 października 2020 r. Zostało wezwane pogotowie, jednak nie wykonano testu w kierunku zakażenia SARS-CoV-2, natomiast z uwagi na brak poprawy stanu zdrowia została skierowana do szpitala, w którym 6 października 2020 r. wykonano test na obecność SARS-CoV-2, który dał wynik pozytywny. 6 października 2020 r. uzyskano także pozytywny wyniku testu na obecność SARS-CoV-2 u osoby z personelu medycznego.
Sąd I instancji wyjaśnił, że z literatury medycznej związanej z omawianą problematyką wynika, iż można obiektywnie stwierdzić, że zakażenie SARS-CoV-2 w przypadku osób wykonujących zawody medyczne z dużym prawdopodobieństwem może zostać wywołane czynnikami występującymi w środowisku pracy. Możliwość stwierdzenia, że dana osoba wykonująca zawód medyczny cierpi na chorobę zawodową, będzie każdorazowo zależało od jej miejsca pracy i charakteru pracy, np. lekarz lub pielęgniarka pracująca w szpitalu jednoimiennym ponosi bardzo duże ryzyko zakażenia się SARS-CoV-2w miejscu pracy ze względu na występowanie tam tego wirusa, który bezpośrednio powoduje chorobę zakaźną COVID-19. Zasadnie więc, w ocenie Sądu, stwierdziły organy inspekcji sanitarnej, że można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, iż do zakażenia wirusem SARS-CoV-2, wywołującym schorzenie COVID-19 u uczestniczki doszło w zakładzie pracy podczas wykonywania przez nią czynności zawodowych w narażeniu na ten czynnik biologiczny.
Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że w odniesieniu do zarzutów i wątpliwości skarżącej, wysuwanych na etapie postępowania odwoławczego, trafnie wskazał organ odwoławczy, iż w przypadku czynników biologicznych trudno jednoznacznie określić źródło zakażenia, szczególnie gdy przebieg choroby może być bezobjawowy lub skąpoobjawowy, jak w tym przypadku. Na podkreślenie, zdaniem Sądu, zasługuje fakt, iż wykonany 4 października 2020 r. u uczestniczki test PCR na obecność materiału genetycznego wirusa SARS-CoV-2 miał wynik pozytywny, a badanie metodą RT-PCR jest rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia do rozpoznawania infekcji SARS-CoV-2. Uzyskanie wyniku pozytywnego, szczególnie przy jednoczesnym występowaniu objawów klinicznych, jednoznacznie potwierdza rozpoznanie COVID-19.
II
Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 5 ust. 1 pkt. 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 416 ze zm.; dalej: UPIS) w zw. z art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 4 k.p. oraz § 6 i 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób – załącznik 5 (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1542, dalej: rozporządzenie sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zakażenie SARS-COV-2 mieści się w definicji choroby zawodowej, o której mowa w poz. 26 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych;
- 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 1691; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz niepodjęciu niezbędnych czynności służących wyjaśnieniu stanu faktycznego, poprzez pominięcie kluczowych dla sprawy dowodów zgłoszonych przez skarżącą, odnoszących się do braku realnych przesłanek potwierdzających tezę, iż źródło transmisji koronawirusa mogło mieć miejsce w szpitalu skarżącej (wyniki kontroli Sanepidu oraz nierozstrzygnięcie wiarygodności jedynego potencjalnego źródła zakażenia).
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła się o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
III
W odpowiedzi na skargę kasacyjną PWIS wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok, którym Sąd I instancji oddalił skargę szpitala na decyzję PWIS z 17 czerwca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję PPIS stwierdzającą u uczestniczki chorobę zawodową (choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa), wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.
Wstępnie należy wskazać, że problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z: 6 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1441/23; 14 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 440/24 i II GSK 2389/23; 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 830/24, sygn. akt II GSK 1000/24; 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1460/24; 23 kwietnia 2026 r., sygn. akt II GSK 501/23 (opublikowane, podobnie jak niżej powoływane orzeczenia, na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela argumenty wyrażone w uzasadnieniach przywołanych wyroków, uznając, że są one aktualne również w kontrolowanej sprawie.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiot zarzutów z obu podstaw kasacyjnych, jak i kierunek ich argumentacji pozostają w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół zakwestionowania przez skarżący szpital zaliczenia zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i wywołanej nim choroby COVID-19 do chorób zawodowych oraz zakwestionowania stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej, iż w przypadku uczestniczki (zatrudnionej w skarżącym szpitalu na stanowisku pielęgniarki) do zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i wywołanej nim choroby COVID-19 doszło podczas pracy wykonywanej przez nią w skarżącym szpitalu. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddano kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego.
W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do mankamentów rozpatrywanej skargi kasacyjnej, która w szczególności okazała się niezasadna w zakresie, w jakim w zarzucie sformułowanym w pkt 1 jej petitum, wśród grupy naruszonych przepisów prawa materialnego wymieniono art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 4 k.p. Przepisy te stanowią bowiem delegację ustawową dla Rady Ministrów do wydania stosownych rozporządzeń, czego nie można skutecznie zwalczać zarzutem błędnej wykładni prawa materialnego. Błąd wykładni polega bowiem na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu przez sąd jego treści, a więc wadliwym ustaleniu wpisanego w ten przepis sensu normatywnego. Zarzut błędnej wykładni winien obejmować zarówno konkretyzację nieprawidłowości wykładni przeprowadzonej przez sąd wojewódzki, jak i wyjaśnienie prawidłowej – zdaniem strony – rekonstrukcji normy prawnej z przepisu.
Ponadto w zarzucie sformułowanym w pkt. 1 petitum skargi kasacyjnej skarżący szpital jako naruszone przepisy prawa materialnego wymienia: "§ 6 i 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (załącznik 5)". Pomijając wadliwą redakcję przywołania ww. przepisów prawa, należy zauważyć, że wymienione w nim "§ 6 i 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych" posiadają liczne jednostki redakcyjne (ustępy), które nie zostały wskazane w ww. zarzucie, co uniemożliwia jego prawidłową kontrolę instancyjną. Wymieniony natomiast załącznik 5 rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych określa wzór orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej. Przywołanie w rozpatrywanej skardze kasacyjnej powyższego załącznika 5 (określającego wzór orzeczenia lekarskiego) w związku z przepisami stricte kompetencyjnymi (art. 5 ust. 1 pkt. 4a UPIS) oraz delegacyjnymi (art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 4 k.p.) czyni zarzut materialny wadliwie sformułowanym i niespełniającym wymogów podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto ocenę tę uniemożliwia także brak wskazania w omawianym zarzucie przepisu p.p.s.a., który zdaniem skarżącego szpitala został naruszony przez Sąd I instancji.
Należy przypomnieć, że przedmiotem postępowania kasacyjnego jest orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zatem, jeżeli skarżący kasacyjnie podważa prawidłowość przeprowadzonej przez organy wykładni przepisów prawa materialnego lub prawidłowość ich zastosowania w ramach podstawy kasacyjnej wynikającej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., powinien postawić zaskarżonemu wyrokowi zarzuty naruszenia przepisów, w oparciu o które sąd pierwszej instancji dokonał kontroli działalności organu administracji, tj. p.p.s.a.
Jakkolwiek rozpatrywana skarga kasacyjna nie spełnia wymogów prawidłowego sformułowania podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to, kierując się zaleceniami wynikającymi z uchwały NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, prezentującej liberalne stanowisko co do wymogów skargi kasacyjnej, skład orzekający poniżej się do niej odniesie.
Oceniając przedstawioną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentację skarżącego szpitala, uzasadniającą tezę, że COVID-19 nie jest chorobą zawodową, należy wskazać, że jest ona bezpodstawna. Zdaniem szpitala organy błędnie uznały, że stwierdzone u uczestniczki postępowania zakażenie wirusem SARS-CoV-2 i wywołana nim choroba COVID-19 to choroba zawodowa, gdyż ani SARS-CoV-2, ani COVID-19 nie zostały wymienione w wykazie chorób zawodowych. Szpital podkreśla, że zakażenie wirusem SARS-COV-2 nie jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19, gdyż zostały one ustawowo zdefiniowane jako rozbieżne (choć odnoszące się do tego samego schorzenia).
Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie wskazuje, że w wykazie chorób zawodowych pod poz. 26 znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa". W rozpoznawanej sprawie doszło do stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika ochrony zdrowia (pielęgniarki). Decydujące dla rozstrzyganej kwestii jest to, że w wykazie szkodliwych czynników biologicznych wymienionych w rozporządzeniu w sprawie szkodliwych czynników biologicznych został wymieniony SARS-CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia. SARS-CoV-2 bez wątpienia – w świetle definicji legalnej choroby zakaźnej określonej w art. 2 pkt 3 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1675 ze zm.) – wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19. W lp. 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych wymieniono natomiast prace w jednostkach ochrony zdrowia.
Powyższe stanowisko uznające COVID-19 w świetle polskich przepisów prawa za chorobę zawodową jest zgodne z regulacjami Unii Europejskiej, które wprawdzie zostały przyjęte po dacie wydania kontrolowanej w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji decyzji administracyjnej (17 czerwca 2022 r.), jednakże potwierdzają słuszność postępowania polskich organów inspekcji sanitarnej w tym zakresie. W "Europejskim wykazie chorób zawodowych" stanowiącym załącznik I do zalecenia Komisji (UE) 2022/2337 z 28 listopada 2022 r. dotyczącego europejskiego wykazu chorób zawodowych (Dz. Urz. UE. L z 2022 r. Nr 309; dalej: zalecenia) w grupie 4 ("Choroby zakaźne i pasożytnicze") pod poz. 408 wymieniono bowiem "COVID-19 spowodowany pracą związaną z zapobieganiem chorobom, opieką zdrowotną i społeczną oraz pomocą domową lub, w kontekście pandemii, w sektorach, w których występuje ognisko epidemiczne w ramach działalności wiążącej się z udokumentowanym ryzykiem zakażenia".
W zaleceniu powyższym jednocześnie wskazano: "mimo że uznawanie konkretnych chorób za choroby zawodowe jest ściśle związane z koncepcją systemów zabezpieczenia społecznego, która należy do kompetencji państw członkowskich, Komisja zachęca państwa członkowskie do uznawania chorób zawodowych wymienionych w europejskim wykazie chorób zawodowych". Istotne, w świetle rozpatrywanej sprawy są również wymienione w powyższym zaleceniu kategorie prac, które mogą powodować chorobę zawodową COVID-19, wśród których wymieniono "pracę związaną z zapobieganiem chorobom" oraz "pracę związaną z opieką zdrowotną".
W świetle powyższego argumentację skarżącego szpitala, przytoczoną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powołującą się na rozbieżne definiowanie "choroby zakaźnej COVID-19" i "biologicznego czynnika chorobotwórczego SARS-CoV-2", w konsekwencji mającą uzasadnić, że zakażenie SARS-CoV-2 nie mieści się w definicji choroby zakaźnej, o której mowa w poz. 26 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zakaźnych, należy uznać za nieuzasadnioną.
W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, sformułowanego w pkt. 2 petitum rozpoznawanej skargi kasacyjnej szpital dąży natomiast do zakwestionowania stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej, iż w przypadku uczestniczki do zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i wywołanej nim choroby COVID-19 doszło podczas wykonywanej przez nią pracy w szpitalu. W tym zakresie wskazuje na pominięcie kluczowych dla sprawy dowodów odnoszących się do braku realnych przesłanek potwierdzających tezę, iż źródło transmisji koronawirusa mogło mieć miejsce w skarżącym szpitalu.
Rozpatrując ten zarzut, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z przejętą w orzecznictwie sądów administracyjnych regułą, jeżeli określony sposób wykonywania pracy lub konkretny czynnik (w tym przypadku SARS-CoV-2) może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, aby domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (tak NSA w wyrokach z: 19 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2506/14; 17 września 2014 r., sygn. akt II OSK 94/14; 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/06).
Z ustawowej definicji choroby zawodowej określonej w art. 235(k.p. wynika, że nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy a stwierdzoną chorobą, gdyż ustawodawca w ww. przepisie posłużył się określeniem wystąpienia "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy. Ustalenie związku przyczynowo-skutkowego, czyli narażenia zawodowego polega na ustaleniu istotnych elementów stanu faktycznego koniecznego dla zastosowania art. 2351 k.p. Przepis ten stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
W rozpatrywanej sprawie pomiędzy pracą uczestniczki postępowania, zajmującej od 4 listopada 2019 r. stanowisko pielęgniarki w skarżącym kasacyjnie szpitalu, a wystąpieniem u niej COVID-19 zachodzi związek przyczynowo-skutkowy. Z akt sprawy wynika, że uczestniczka narażona była na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 z uwagi na wykonywanie czynności zawodowych wobec pacjentki przebywającej na Oddziale [...], u której potwierdzono dodatni wynik testu w kierunku COVID-19. Wprawdzie wykonany ww. pacjentce w trakcie jej hospitalizacji w skarżącym szpitalu w dniu 20 września 2020 r. test na obecność SARS-CoV-2 był negatywny, jednakże po wypisie ze szpitala jej stan zdrowia pogorszył się, w wyniku czego po wezwaniu pogotowia ratunkowego została skierowana do innego szpitala, w którym wykonany w dniu 6 października 2020 r. test na obecność SARS-CoV-2 dał wynik pozytywny.
Ponadto pisemnie potwierdzono również fakt uzyskania 6 października 2020 r. pozytywnego wyniku testu na obecność SARS-CoV-2 u osoby z personelu medycznego skarżącego szpitala. Jak wskazuje organ I instancji, z zebranego materiału dowodowego wynika, że 3 osoby mające styczność z Oddziałem [...] skarżącego szpitala w przedziale czasowym od 5 do 7 października 2020 r. uzyskały pozytywny wynik testu w kierunku obecności SARS-CoV-2.
Powyższe ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie podważone przez skarżący kasacyjnie szpital.
W odniesieniu do zarzutu procesowego sformułowanego w pkt. 2 petitum rozpatrywanej skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wymieniony w nim zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie został rozwinięty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Przepis art. 156 k.p.a., do którego odwołuje się art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wymienia siedem przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Skarżący kasacyjnie zatem, podnosząc zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., powinien sprecyzować przesłankę nieważnościową, która jego zdaniem zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Wprawdzie w skardze do WSA szpital powoływał się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. (niewykonalność decyzji), jednakże nie wymienił jej i nie uzasadnił w rozpatrywanej skardze kasacyjnej, co uniemożliwia prawidłową weryfikację tego zarzutu.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza natomiast, że podnoszony w skardze do WSA zarzut naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. został przez ten Sąd rozpatrzony prawidłowo. Sąd I instancji zasadnie bowiem uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w rezultacie pozostawienie w obrocie prawnym decyzji obarczonej, jak twierdzi skarżący, nieważnością z uwagi na niewskazanie w decyzji nazwy choroby zawodowej stwierdzonej u uczestniczki. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza prawidłowość dokonanego w tym zakresie przez Sąd I instancji ustalenia, że organy obu instancji w wydanych decyzjach wskazały w sposób wyraźny, iż orzekają o stwierdzeniu u uczestniczki choroby zawodowej, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych – "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa".
Zarówno wydane w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie OMP, jak i decyzje administracyjne organów obu instancji spełniają również wymogi formalne określone we wzorach orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej oraz decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej (załączniki nr 5 i nr 7 do rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych). Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji bezsprzecznie wynika, że orzekały one o stwierdzeniu u uczestniczki choroby zakaźnej, jaką jest COVID-19.
Ponadto NSA w tym zakresie wskazuje, że niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi, gdy nie ma możliwości technicznych jej wykonania bądź istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Inaczej rzecz ujmując, niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Sytuacja tego rodzaju nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż w sentencji skarżonej decyzji organu II instancji (jak również decyzji organu I instancji) odwołano się do konkretnej jednostki chorobowej z wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Okoliczności, że prawodawca przy redagowaniu pozycji 26 wykazu stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia posłużył się pojęciem ogólnym - "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", jak również, że wspomniane wzory orzeczenia lekarskiego oraz decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej nakazują podanie w nich "pełnej nazwy choroby zawodowej... wymienionej w poz.... wykazu chorób zawodowych", nie mogą zaś być uznane za przesłankę niewykonalności decyzji.
Należy także zauważyć, że w postępowaniu odwoławczym MPWIS, mając na względzie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, pismem z 22 kwietnia 2022 r. zwrócił się do jednostki orzeczniczej z prośbą o weryfikację orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu u uczestniczki choroby zawodowej, poprzez podanie pełnej nazwy rozpoznanej jednostki chorobowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych. Jednostka orzecznicza w uzupełnieniu orzeczenia wydała 9 maja 2022 r. wyczerpująco uzasadnioną opinię medyczną, w której podtrzymała swoje stanowisko o rozpoznaniu choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa: COVID-19, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałej w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia SARS-CoV-2 i pozostającej w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną przez uczestniczkę w skarżącym szpitalu pracą.
W związku z powyższym w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wymienionych w pkt. 2 petitum skargi kasacyjnej w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie doszło ani do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego w zakresie mającym wpływ na ustalenia faktyczne organu (art. 7 k.p.a.), ani też przepisów o środkach dowodowych i przypisywaniu im mocy dowodowej oraz wiarygodności (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Stąd zarzut odnoszący się do tych regulacji nie mógł być uwzględniony.
Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie narusza prawa. Sąd I instancji dokonał analizy wszystkich okoliczności stanu faktycznego i prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego. Zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów dającego podstawę do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art.184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118).