Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 30 kwietnia 2009 r., III SA/Wa 248/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 31 października 2008 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn.
2. Uzasadniając rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 30 grudnia 2008 r. radca prawny C. S. pełnomocnik J. G., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 31 października 2008 r. (doręczoną 7 listopada 2008 r.) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, iż skarżąca "ma poważnienie chorego męża na raka i była nie uchwytna dla podjęcia decyzji co do wniesienia skargi, stąd wystąpiło opóźnienie".
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na treść art. 85 § 1, art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wskazał, że przywrócenie terminu jest możliwe w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W ocenie sądu o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała aż do wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie.
Sąd zauważył, że pełnomocnik skarżącej uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazał, że skarżąca "ma poważnienie chorego męża na raka i była nie uchwytna dla podjęcia decyzji co do wniesienia skargi, stąd wystąpiło opóźnienie". Na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi. Ponadto jak wynikało z akt sprawy nadesłanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę - skarżąca w postępowaniu podatkowym przez cały czas reprezentowana była przez pełnomocnika radcę prawnego C. S.. Jemu też została doręczona decyzja z 31 października 2008 r. Zgodnie z treścią pełnomocnictwa z 27 grudnia 2007 r. był on upoważniony do reprezentowania skarżącej przed sądami, a zatem także przed sądami administracyjnymi. Podkreślenia w ocenie sądu wymagało, że niezłożenie wraz ze skargą pełnomocnictwa stanowi brak formalny, który może zostać uzupełniony po wezwaniu sądu. Natomiast w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn wpis sądowy od skargi jest wpisem stosunkowym, czyli uiszczanym na wezwanie sądu.
W ocenie sądu nie było przeszkód do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez pełnomocnika skarżącej. Profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością jakby działał na własną rzecz. Powinien zatem dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana w terminie. W ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
4. W zażaleniu na powyższe postanowienie zaskarżono powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i nadanie biegu skardze na decyzję oraz uwzględnienie kosztów postępowania zażaleniowego jako kosztów procesu.
W uzasadnieniu podniesiono między innymi, że pełnomocnik skarżącej uchybienie terminu było spowodowane chorobą męża skarżącej, a dowody na potwierdzenie choroby skarżąca przedstawi na żądanie sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
5. Zażalenie podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że jak wynika z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać zatem uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., II SA/Kr 1977/00, niepubl.). W piśmiennictwie pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu poszczególni autorzy określają uprawdopodobnienie jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75).
Dlatego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło czy nie. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie w przedmiotowej sprawie sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Za uzasadnioną należy uznać zawartą w zaskarżonym orzeczeniu tezę, że profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością jakby działał na własną rzecz. Powinien zatem dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana w terminie. Zasadnie zatem sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
Co prawda w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że okolicznościami faktycznymi, które uzasadniają brak winy w uchybieniu terminu, jest nagła choroba, ale tylko w sytuacji, gdy osoba ta nie mogła wyręczyć się inną osobą. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca miała ustanowionego w sprawie pełnomocnika, który dbając o należyte interesy strony winien był dochować terminu do wniesienia skargi.
Dlatego też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać by w niniejszej sprawie strona jak i jej pełnomocnik przekonywującą uprawdopodobnili brak swojej winy. Warto przy tym wskazać, że nie przedstawiono żadnych dokumentów potwierdzających chorobę męża skarżącej a wskazano jedynie, że na wezwanie sądu dokumenty te mogą być przesłane. Takie stanowisko należy uznać za błędne, bowiem to na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy i to strona powinna zadbać o należyte wypełnienie przesłanek uprawdopodabniających brak winy a w szczególności powinien o to zadbać profesjonalny pełnomocnik, który reprezentuje stronę.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.