Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 19 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Wr 623/25, w sprawie ze skargi M.G. i M.G. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "DIAS", "Dyrektor IAS" lub "Organ") z dnia 1 lipca 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. oraz odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za m-ce od I do XII 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę. Treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (dalej zwana: "CBOSA").
2. Od powyższego orzeczenia Skarżący złożyli skargę kasacyjną zaskarżając je w całości. W treści złożonej skargi na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący wnieśli także o wstrzymanie w całości wykonania decyzji organów I i II instancji do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazali, że sytuacja zdrowotno-rodzinna w jakiej znalazł się Skarżący M.G.jest trudna i uniemożliwia mu wykonanie zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji zaskarżonych w niniejszym postępowaniu. W dniach 18-29 maja 2025 r. Skarżący przebywał w Szpitalu Miejskim w O.na Pododdziale Udarowym w związku z przebytym rozległym udarem mózgu. Następnie od dnia 29 maja 2025 r. do pierwszej połowy lipca 2025 r. miał przebywać on na Oddziale Rehabilitacyjnym z Pododdziałem Rehabilitacji Neurologicznej w K., gdzie poddawany był rehabilitacji. Według Skarżących M.G. ze względu na stan zdrowia musi ponosić dodatkowe wydatki na leczenie, rehabilitację i odpowiednią dietę. Skarżący nie byli w stanie podać przybliżonej kwoty jaka wydatkowana jest na ten cel jednakże w ich ocenie uniemożliwia ona uiszczenie kwot wynikających z kwestionowanych decyzji. Ponadto Strona wskazała, że M. G. jest w trakcie ustalania stopnia niepełnosprawności oraz niezdolności do pracy, a w ramach toczącego się równolegle postępowania karnego na 22 czerwca 2026 r. zaplanowane było kolejne badanie psychiatryczne Skarżącego. W ocenie Strony wszystkie te okoliczności świadczą o istotnych trudnościach w uiszczeniu zobowiązań wynikających z decyzji, co skutkować powinno wstrzymaniem wykonania tych że decyzji. Do wniosku zostało załączone zaświadczenie o hospitalizacji Skarżącego w ZZOZ w O. w okresie od 18 maja 2025 r. do 29 maja 2025 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 3.1. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
- 3.2. W świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji lub postanowienia. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Nie może budzić wątpliwości, że art. 61 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość wstrzymania wykonania decyzji wyłącznie w sytuacji, w której obiektywnie, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności istotnych w sprawie, właśnie z powodu wykonania decyzji może dojść do zaistnienia zdarzeń w nim opisanych. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji lub wynikać ze zgromadzonego materiału dowodowego, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Także sama wysokość kwoty zaległości podatkowej wynikająca z decyzji nie przesądza automatycznie o wystąpieniu którejkolwiek z ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie ochrony tymczasowej. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. to skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie. Przedstawiony powyżej sposób wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10; z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12; z dnia11 października 2012 r., II OZ 877/12; z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12; z dnia 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12; z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12; z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12; z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., II OZ 65/08, z dnia 15 lutego 2008 r., II OZ 110/08; publ. CBOSA). W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy (por. postanowieniu NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14; z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09; publ. CBOSA). Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
- 3.3. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji zawartego w skardze kasacyjnej jest ogólnikowe. Stwierdzono w nim, że Skarżący przeszedł rozległy udar, którego leczenie pochłania znaczne środki. Zauważyć jednak należało, że informacje o chorobie Skarżącego oraz wynikających z nich kosztach leczenia nie zostały sprecyzowane. Rzeczywisty stan zdrowia Skarżącego nie został potwierdzony właściwie żadną dokumentacją medyczną, poza zaświadczeniem o hospitalizacji, gdyż do wniosku zostało dołączone jedynie zaświadczenie, zgodnie z którym Skarżący był poddany leczeniu szpitalnemu w dniach 18-29 maja 2025 r. Dokument ten nie wskazuje jednakże w żaden sposób na jakie schorzenie leczony był Skarżący i w jaki sposób. Przede wszystkim nie znajduje żadnego potwierdzenia wskazanie Strony, iż stopień zaawansowania choroby i jej skutki są nad wyraz poważne, a także jakie to niesie dla niego konsekwencje finansowe. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazywali, że M. G. przeszedł rozległy udar utrudniający mu codzienne funkcjonowanie. Na podstawie zaświadczenia o pobycie w szpitalu nie sposób jednak zweryfikować czy wskazany udar rzeczywiście był "poważny", a nawet nie jest możliwe stwierdzenie czy leczenie dotyczyło udaru, a nie innego schorzenia. Treść przedstawionego zaświadczenia wskazuje bowiem jedynie okres leczenia szpitalnego, ale nie zawiera już informacji o tym jakiego schorzenia dotyczyło leczenie i jak przebiegało. Sąd nie posiada więc żadnych informacji, które pozwoliłyby potwierdzić prawdziwość twierdzeń Strony co do wystąpienia i stopnia zaawansowania choroby jaka miała u niego wystąpić. Podobnie należy ocenić również twierdzenia Strony w zakresie, w jakim podnosiła ona, że leczenie i rehabilitacja prowadzą do ponoszenia dodatkowych istotnych kosztów. Skarżący nie przedstawili jednakże żadnego dowodu, który potwierdzałby ponoszenie tego rodzaju wydatków. Nie przedstawił żadnych kwot, które ponosi z tytułu leczenia. Co więcej, również przebycie rehabilitacji przez Skarżącego nie znajduje żadnego potwierdzenia, gdyż przedłożone zaświadczenie o pobycie w szpitalu nie potwierdza, że Skarżący został następnie skierowany na rehabilitację, którą odbywał zgodnie z planem leczenia. W tym zakresie Skarżący opierali się jedynie na własnych twierdzeniach nie przedstawiając żadnych środków, które chociażby w minimalnym stopniu uprawdopodobniały przestawiany w uzasadnieniu wniosku przebieg wydarzeń. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że składający wniosek nie tylko nie wskazał jakie ponosi koszty w związku z leczeniem, nie podał ich przybliżonej wartości, ale i też nie wskazał jaki posiada majątek, czy zasoby finansowe. Uniemożliwia to rzetelną ocenę, czy rzeczywiście kwoty wydatkowane przez Skarżącego na leczenie są tak wysokie w relacji do posiadanych zasobów, że wykonanie decyzji prowadziłoby do znacznych strat na majątku Skarżących. Strona w tym zakresie poprzestała jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że koszty te są znaczne. Tego rodzaju twierdzenie nie może jednak zostać uznane za wystarczające, aby ocenić czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Dodatkowo wymaga podkreślenia, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący jest wspólnikiem i członkiem zarządu zawiązanej w 2022 r. spółki z o.o., właścicielem pojazdów mechanicznych oraz współwłaścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni ponad 8.6 ha.
- 3.4. Mając na uwadze powyższą ogólnikowość faktów prezentowanych przez stronę oraz nieprzedstawienie wystarczających środków dowodowych, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżących. Jak już wyżej wskazano wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter wyjątkowy i w związku z tym powinno być stosowane tylko w ściśle określonych, uzasadnionych przypadkach. W niniejszym postępowaniu Skarżący nie przedstawili wystarczających informacji, które pozwalałyby na jednoznaczne stwierdzenie czy doszło do przypadku, który mógłby skutkować uwzględnieniem wniosku. Ogólnikowe uzasadnienie i brak środków dowodowych uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny, czy rzeczywiście choroba Skarżącego oraz wynikające z niej koszty leczenia powinny skutkować wstrzymaniem zaskarżonej decyzji. Podkreślenia w tym miejscu wymaga także, iż ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wstrzymania zaskarżonej decyzji ciężar wykazania podstaw do uwzględnienia wniosku w tym zakresie ciąży na Stronie i Sąd nie ma obowiązku przeprowadzania dodatkowych czynności wyjaśniających w tym zakresie. Ze względu na szczególny charakter wstrzymania zaskarżonej decyzji Skarżący powinien wykazać się odpowiednią dbałością w przedstawieniu odpowiednich informacji sądowi i wykazaniu prawdziwości okoliczności, na które się powołuje. Przedstawienie kilku ogólnikowych twierdzeń bez żadnego potwierdzenia nie może zostać uznane za stosowną podstawę do uwzględnienia wniosku Skarżących. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że toczące się postępowanie karne i badanie psychiatryczne, któremu według pełnomocnika ma podlegać Skarżący, nie stanowią również żadnej argumentacji przemawiającej za uwzględnieniem wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem w stanie stwierdzić w jaki sposób tego rodzaju zdarzenia miałyby skutkować "znaczną szkodą" lub "trudnymi do odwrócenia skutkami", których wystąpienie jest konieczne do stwierdzenia możliwości zastosowania wstrzymania zaskarżonej decyzji. Przypomnieć należy, że Skarżący zgodnie z decyzjami podatkowymi mają uiścić wynikający z nich podatek. Tym samym kwestie dotyczące "niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków", powinny odwoływać się do okoliczności związanych z ich sytuacją majątkową i finansową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący nie przedstawili żadnych okoliczności, które stanowiłyby podstawę do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organów I i II instancji.
- 3.5. Uwzględniając zatem całość przedstawionych powyżej rozważań należało stwierdzić, że argumentacja Skarżących była niewystarczająca dla udzielenia im ochrony tymczasowej, co skutkowało odmową wstrzymania zaskarżonych decyzji na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.