Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 października 2025 r., sygn. I SA/Lu 351/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A s.a.r.l. z siedzibą w Luksemburgu (dalej jako: "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 7 maja 2025 r., nr 0601-IOD-3.4100.24.2025.5, w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych.
Tekst wskazanego wyroku wraz z uzasadnieniem (a także innych orzeczeń sądów administracyjnych przywołanych poniżej) dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Spółka wystąpiła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za 2023 r. w kwocie 380.000,00 zł - na podstawie art. 72 § 1 pkt 2, art. 73 § 1 pkt 2, art. 75 § 1 pkt 2, art. 76 § 1 i art. 77b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2026 r. poz. 622, dalej jako: "o.p.")
Decyzją z dnia 6 lutego 2025 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w kwocie 380.000,00 zł i stwierdził nadpłatę w kwocie 80.000,00 zł w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych, pobranym przez płatnika od wypłaconej w dniu 15 września 2023 r. dywidendy. Stwierdzenia nadpłaty dokonał na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Dyrektor IAS w Lublinie powołaną na wstępie decyzją z dnia 7 maja 2025 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, że T. S.A., będąca płatnikiem, uchwałą Zwyczajnego Zgromadzenia Akcjonariuszy z dnia 21 czerwca 2023 r. przeznaczyła część zysku z 2022 r. na wypłatę dywidendy. W dniu 18 października 2023 r. dywidenda ta została wypłacona. Wypłaty dokonano za pośrednictwem rachunków bankowych dla D Holdings B.V. w Holandii (która posiadała 43,09% akcji płatnika). Łączna kwota wypłaconej dywidendy wyniosła 10.370.240 zł. Płatnik pobrał z tytułu tej wypłaty na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2e u.p.d.o.f. zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych według stawki 19% w łącznej wysokości 1.970.346 zł.
Organ wskazał, że Spółka posiada status spółki sekurytyzacyjnej, a jej wyłącznym celem jest zawieranie transakcji sekurytyzacyjnych. Jest rezydentem podatkowym Luksemburga. Płatnik ma natomiast siedzibę w W.. Walne Zgromadzenie jego akcjonariuszy podjęło uchwałę o podziale zysku. Jak ustalono, w dniu wypłaty dywidendy, I S.a.r.l. (dalej jako: "I") posiadała – na podstawie umowy nabycia od D. Holdings B.V. siedzibą w Holandii (dalej jako: "D") – 15,7% akcji płatnika. Następnie I i D zawarły umowę cesji praw do dywidend i praw głosu, w wyniku której I przekazała na rzecz D prawo do dywidend wynikających z połowy akcji płatnika.
Tym samym D była uprawniona do otrzymania dywidend wynikających z 7,85% akcji płatnika, będących własnością I. W momencie wypłaty dywidendy, D posiadała niecałe 43,09% akcji płatnika nieprzerwanie przez okres przekraczający 2 lata. Udziałowcem D w 100% jest z kolei skarżąca Spółka i zamierza nim być przez okres przekraczający 2 lata. Wyłącznym udziałowcem Spółki jest A. Holding Ltd, którego udziały w 100% posiada V. Organ odwoławczy zauważył, że D nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i nie będzie faktycznie uprawniona do rozporządzania otrzymaną dywidendą, ani też nie będzie mogła decydować o jej przeznaczeniu.
W konsekwencji, D. nie jest rzeczywistym właścicielem dywidendy. Dyrektor IAS dodał, że w interpretacji indywidualnej z dnia 29 maja 2023 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.88.2023.2.AK, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że Spółka (wówczas funkcjonująca pod inną nazwą) podlega obowiązkowi podatkowemu w Polsce od dochodów uzyskanych z dywidend wypłacanych przez podmiot z siedzibą w Polsce, pomimo że dywidenda jest najpierw przekazywana do D. W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma bowiem koncepcja look-through approach.
Powołując się na brzmienie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 554, dalej jako: "u.p.d.o.p."), organ uznał jednak, że w sprawie nie został spełniony warunek z pkt 3 tego przepisu, ponieważ Spółka – podlegająca w Luksemburgu opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania i będąca faktycznym odbiorcą dywidendy oraz podmiotem zobowiązanym do jej opodatkowania – nie posiada bezpośrednio udziałów w spółce wypłacającej dywidendę w wysokości nie mniej niż 10%. Spółka nie jest bezpośrednim udziałowcem płatnika wypłacającego dywidendę.
Z kolei koncepcja przejrzystości nie może znaleźć zastosowania w zakresie realizacji przesłanek zwolnienia na podstawie art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p.; wynika ona wyłącznie z orzecznictwa i nie jest uregulowana w polskich ustawach podatkowych. Skoro podatnik nie posiada bezpośredniego udziału w kapitale płatnika przez nieprzerwany okres poprzedzający dzień wypłaty dywidendy, nie można zastosować stawki 0%, wobec czego zastosowanie znajduje art. 10 ust. 2 lit. b Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Luksemburgu dnia 14 czerwca 1995 r. (Dz.U. z 1996 r. Nr 110 poz. 527).
WSA w Lublinie oddalił skargę Spółki złożoną na ww. decyzję.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że użyte w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. określenie "bezpośrednio" odnosi się do nieprzerwanego posiadania nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej dywidendę (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.). Wykładnia językowa analizowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, wskazując, że bezpośrednim udziałowcem spółki wypłacającej dywidendę musi być spółka uzyskująca dochody (przychody) z tych dywidend. Skoro bezspornym w sprawie jest, że uzyskującym dochody (rzeczywistym ich właścicielem) jest Spółka, to oczywistym jest, że w celu skorzystania ze zwolnienia dywidendowego zobligowana była do posiadania wskazanej wielkości udziałów w spółce wypłacającej dywidendę, a nie w spółce pośredniczącej w jej przekazaniu.
Za trafne sąd uznał stanowisko organów, że w sprawie istnieje rozdzielenie - za pomocą spółki pośredniczącej D - podatnika, który jest rzeczywistym właścicielem należności dywidendowych, od spółki wypłacającej dywidendę. Skoro na gruncie niespornego stanu faktycznego, Spółka nie spełnia warunku bezpośredniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów w kapitale spółki wypłacającej dywidendę, to za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p.
Zdaniem sądu nie ma przy tym racji Spółka, wskazując, że w sprawie, także do oceny spełnienia warunków zwolnienia, powinna znaleźć zastosowanie koncepcja przejrzystości. Nie służy ona bowiem czynieniu ustaleń w zakresie warunków zwolnienia, w tym warunku posiadania przez uzyskującego dochody z dywidend bezpośrednio wskazanej w ustawie liczby udziałów (akcji) w kapitale spółki je wypłacającej (płatnika). Zidentyfikowanie w strukturze grupy rzeczywistego właściciela należności dywidendowych powoduje, że to wobec tego podmiotu może i powinna być dokonywana ocena przesłanek zwolnienia podatkowego, bez jakiegokolwiek odwołania do indywidualnych cech (przymiotów w sensie prawnopodatkowym) pośrednika niebędącego rzeczywistym właścicielem, bo w ocenie sądu byłoby to obejście prawa.
Jednocześnie sąd ten zakwestionował tezę wynikającą z Objaśnień przepisów prawa podatkowego Ministra Finansów z dnia 3 lipca 2025 r., na którą powołała się strona skarżąca, jakoby warunek bezpośredniego posiadania udziałów został spełniony, gdy wszystkie podmioty w łańcuchu płatności kaskadowo spełniają ten warunek w kolejnej spółce w łańcuchu. Stanowisko to zostało przez skład orzekający uznane za niedające się pogodzić z założeniami ustawodawcy i będące rozszerzającą interpretację klauzuli look-through approach.
Nie zgadzając się z wyrokiem, Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając orzeczenie w całości, zarzuciła:
- I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1) art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. w zw. z art. 72 § 1 pkt o.p., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że wypłacona przez płatnika na rzecz Spółki w 2023 r. dywidenda nie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 22 ust. 4-4a i ust. 4d u.p.d.o.p., gdyż skarżąca nie posiadała bezpośrednio akcji w kapitale T., a zatem nie został spełniony warunek bezpośredniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale płatnika wypłacającego dywidendę, a w konsekwencji określenie zwrotu podatku w zaniżonej kwocie, podczas gdy przedmiotowa dywidenda korzystała z tego zwolnienia ze względu na fakt, że warunek ten był spełniony w oparciu o koncepcję look-through approach, a organ powinien był określić zwrot podatku w kwocie 380.000,00 zł, wynikającej z wniosku Spółki z dnia 10 czerwca 2024 r.;
- 2) art. 22 ust. 4 pkt 3 oraz art. 22 ust. 4d pkt 2 lit. b u.p.d.o.p., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wypłacona przez płatnika na rzecz Spółki część dywidendy, którą Spółka otrzymała, w związku z zawarciem umowy cesji prawa do dywidendy dokonanej przez innego akcjonariusza, tj. I, nie może korzystać ze zwolnienia z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych, ze względu na to, że Spółka nie ma tytułu własności do akcji, z którymi związana była ta część dywidendy, podczas gdy Spółka posiadała na podstawie tytułu własności więcej niż 10% akcji płatnika, a w związku z tym ma prawo do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych w odniesieniu do dywidend otrzymanych od płatnika, zarówno tej otrzymanej w związku z akcjami objętymi na własność, jak i tej otrzymanej w wyniku cesji praw do dywidendy;
- II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez wadliwą kontrolę legalności i bezzasadne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady legalizmu uregulowanej w art. 120 o.p. i zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, o której mowa w art. 121 § 1 o.p., poprzez pominięcie przywoływanych przez Spółkę poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych i organów podatkowych oraz doktryny, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie przez Dyrektora IAS, że skarżąca nie spełnia warunku bezpośredniego posiadania co najmniej 10% udziałów (akcji) w kapitale płatnika, przez co Spółka nie może skorzystać ze zwolnienia od opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych unormowanego w art. 22 ust. 4-4a i 4d u.p.d.o.p., podczas gdy uwzględnienie stanowiska prezentowanego w przedmiotowym orzecznictwie i interpretacjach indywidualnych pozwoliłoby WSA w Lublinie dojść do wniosku, że w sprawie powinna znaleźć zastosowanie koncepcja look-through approach, a co za tym idzie, że warunek wynikający z art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. jest spełniony, co powinno doprowadzić do uznania, że decyzja jest nieprawidłowa;
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez wadliwą kontrolę legalności i bezzasadne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2a o.p., regulującego zasadę rozstrzygania wątpliwości dotyczących zakresu zastosowania i wykładni przepisów prawa na korzyść podatnika, z uwagi na okoliczność, że Dyrektor IAS nie zgodził się, że w sprawie powinna mieć zastosowanie koncepcja look-through approach, której zastosowanie pozwoliłoby Spółce skorzystać ze zwolnienia ze względu na uznanie, że rzeczywistym właścicielem wypłaconych należności jest Spółka.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o: uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi, tj. o uchylenie w całości decyzji Dyrektora IAS oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika LUS, wydanych w niniejszej sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Lublinie; zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących norm.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Istota sporu koncentruje się w istocie na dwóch kwestiach: po pierwsze, na ustaleniu, czy dywidenda wypłacona przez płatnika - polską spółkę T. S.A., na rzecz holenderskiego udziałowca D (43,09% udziałów w T. S.A.), gdzie rzeczywistym właścicielem dywidendy jest skarżąca Spółka (100% udziałów w D), podlega zwolnieniu określonemu w art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p.; po drugie, na weryfikacji, czy zwolnieniu temu podlega także dywidenda uzyskana przez D w drodze umowy cesji zawartej z I, na podstawie której D nabyła prawo otrzymania dywidend wynikających z 7,85% akcji płatnika, będących własnością I. Zgodnie z art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., zwalnia się od podatku dochodowego przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a, f oraz j (...), jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: 1) wypłacającym dywidendę oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest spółka mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- 2) uzyskującym dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w pkt 1, jest spółka podlegająca w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania;
- 3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1;
- 4) spółka, o której mowa w pkt 2, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Zgodnie zaś z art. 28b ust. 1 u.p.d.o.p., organ podatkowy zwraca, na wniosek, podatek pobrany zgodnie z art. 26 ust. 2e. Wysokość podatku do zwrotu określa się na podstawie zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Skład orzekający popiera stanowisko sądu pierwszej instancji i organów, że w realiach niniejszej sprawy wobec Spółki nie została spełniona przesłanka z art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., bowiem nie posiada ona bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów w kapitale spółki, będącej płatnikiem.
Celnie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji, odwołując się do ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 marca 2013 r., sygn. II FSK 1675/11; 14 lutego 2014 r., sygn. II FSK 536/12; 12 stycznia 2017 r., sygn. II FSK 3609/14; 31 stycznia 2019 r., sygn. II FSK 256/17; 14 lutego 2019 r., sygn. II FSK 471/17), że w kontekście powiązań kapitałowych możliwe jest powiązanie kapitałowe bezpośrednie, które polega na tym, że jedna spółka posiada udziały bezpośrednio w kapitale drugiej spółki, jak też powiązanie kapitałowe pośrednie, którego istota w sposób obrazowy i uproszczony polega na tym, że jeśli jeden podmiot posiada w kapitale drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział w kapitale innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale tego innego podmiotu w tej samej wysokości. Z tego też względu należy uznać, że użyte w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. określenie "bezpośrednio" odnosi się do nieprzerwanego dwuletniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów (akcji), w kapitale spółki wypłacającej dywidendę (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.). Określenie to należy więc rozumieć jako posiadanie tych udziałów wprost, a nie pośrednio poprzez inne osoby prawne. Takie rozumienie tego przepisu wynika wprost z jego brzmienia.
Na tle powyższego wypada zatem przypomnieć, że w dniu 18 października 2023 r. polska spółka akcyjna, będąca płatnikiem, dokonała wypłaty dywidendy za pośrednictwem rachunków bankowych D, posiadającej 43,09% akcji płatnika nieprzerwanie przez okres przekraczający 2 lata; prawo do przedmiotowej dywidendy D nabyła na podstawie umowy cesji praw do dywidendy, zawartej z I. Rzeczywistym właścicielem dywidendy nie jest jednak D, a właśnie skarżąca, posiadająca 100% udziałów w spółce holenderskiej.
W odniesieniu zatem do pierwszej z zarysowanych wyżej kwestii spornych, w oparciu o powyższe rozważania, należy wskazać, że skarżąca Spółka nie spełnia warunku do zwrotu całości zapłaconego podatku, wynikającego z art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., gdyż nie posiada nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale wypłacającego dywidendy płatnika.
Spółka de facto nie posiada w ogóle bezpośrednio akcji spółki-płatnika. Można by mówić jedynie o posiadaniu przez nią akcji w sposób pośredni, tj. poprzez D, w której posiada 100% udziałów. Kwestia ta pozostaje jednak bez znaczenia w niniejszej sprawie, ze względu na brzmienie art. 22 ust. 4d u.p.d.o.p., które nie może zostać pominięte także przy interpretacji art. 22 ust. 4 ustawy.
Słusznie bowiem zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że ustawodawca rozróżnia prawo do udziału w kapitale (majątku) spółki (art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy) od prawa do dywidendy i innych udziałów w zysku spółki wypłacającej dywidendę, posługując się pojęciem "uzyskujący dochody z dywidendy", co oznacza faktycznego odbiorcę dywidendy, zatem także na podstawie cesji. Podkreślenia jednak wymaga, że poprzez odwołanie się w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. do art. 22 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, uzyskujący dochody z dywidendy, aby korzystać ze zwolnienia, musi jednocześnie posiadać prawo do udziału w kapitale (majątku) spółki. W art. 22 ust. 4d ustawodawca doprecyzował nadto, że zwolnienie, o którym mowa w ust. 4, stosuje się: 1) jeżeli posiadanie udziałów (akcji), o którym mowa w ust. 4 pkt 3, wynika z tytułu własności;
2) w odniesieniu do dochodów uzyskanych z udziałów (akcji) posiadanych na podstawie tytułu: a) własności, b) innego niż własność, pod warunkiem że te dochody (przychody) korzystałyby ze zwolnienia, gdyby posiadanie tych udziałów (akcji) nie zostało przeniesione.
Z omawianego zwolnienia może zatem skorzystać jedynie taka spółka, która spełnia wszystkie warunki wymienione w art. 22 ust. 4 w zw. z ust. 4d u.p.d.o.p. Tymczasem, jak celnie zauważył sąd pierwszej instancji, nie wystarczy dysponowanie prawem do dywidendy wynikającym z cesji, gdyż nie jest to jednoznaczne z bezpośrednim posiadaniem udziałów (akcji). Udział w kapitale rozumiany jest jako część kapitału zakładowego (akcyjnego) spółki i wyznacza ogół praw i obowiązków wspólników (akcjonariuszy) w stosunku do spółki, zaś umowne ustanowienie cesji praw do dywidendy uprawnia jedynie do jej pobierania.
Powyższą argumentację wspiera także charakter i cel nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych obowiązującej od dnia 1 stycznia 2011 r. Brzmienie art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy nie uległo zmianie, a dodanie ust. 4d pkt 1 miało charakter doprecyzowujący, co wynika m.in. z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 2010 r. Nr 226 poz. 1478).
Odniesienie do art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy wynika bezpośrednio z art. 22 ust. 4d pkt 1. Jak wynika z ww. uzasadnienia, (cyt.) "(...) w celu usunięcia ewentualnych wątpliwości odnośnie do ustalania wysokości udziału kapitałowego na potrzeby zwolnienia, jednoznacznie wskazano, że prawo do zwolnienia przysługuje jedynie posiadanie udziałów (akcji) na własność. Nie uprawnia do tego natomiast posiadanie go na podstawie innych tytułów". W realiach niniejszej sprawy D nabyła od I jedynie prawo do dywidendy, nie zaś posiadania udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej dywidendę. Prawo do udziału w kapitale spółki wypłacającej dywidendę przysługuje zatem nadal spółce, która umownie ustanowiła cesję praw do dywidendy, tj. I. Co natomiast tyczy się warunku z art. 22 ust. 4d pkt 2 u.p.d.o.p., to w uzasadnieniu do projektu jasno podkreślono, że (cyt.) "(...) co do zasady, zwolnieniu podlegają tylko przychody z dywidend wynikające z udziałów (akcji) posiadanych na własność", a na podstawie innego tytułu tylko pod warunkiem "(...) o ile dywidendy te korzystałyby ze zwolnienia, gdyby nie doszło do przeniesienia własności".
Mowa jest zatem o dywidendzie uzyskanej z akcji posiadanych na podstawie innego tytułu (odniesienie jest do przeniesienia akcji, a nie prawa do dywidendy), zaś dywidenda musiałaby korzystać ze zwolnienia, gdyby nie doszło do przeniesienia jej własności (użytkownik oraz właściciel spełnialiby warunki zwolnienia). Celnie zatem zauważył organ, że nawet hipotetycznie przekładając powyższe na stan faktyczny niniejszej sprawy, trzeba by stwierdzić, że oba warunki z art. 22 ust. 4d pkt 2 ustawy nie zostałyby spełnione.
Odnosząc się do drugiej kwestii spornej należy zatem stwierdzić, że umowa cesji nie przeniosła prawa do akcji, tylko prawo do dywidendy, zaś D, jako cesjonariusz dywidendy, nie spełniłaby warunku zwolnienia, gdyż nie była rzeczywistym właścicielem dywidendy.
Również bez wpływu na wynik sprawy pozostaje postulowane przez skarżącą zastosowanie koncepcji look-through appropach.
Z interpretacji indywidualnej z dnia 29 maja 2023 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.88.2023.2.AK, wydanej na wniosek Spółki (wówczas pod inną nazwą), wynika co prawda, że Spółka jest rzeczywistym właścicielem dywidendy (uzyskuje z niej faktycznie dochód), jednak Dyrektor KIS wprost stwierdził także, że podmiot ten nie jest bezpośrednim udziałowcem spółki-płatnika. Z interpretacji wynika bowiem, że (cyt.) "(...) Wnioskodawca, który uzyskuje faktycznie dochód z wypłaconej dywidendy (a więc jest rzeczywistym właścicielem dywidendy), nie jest bezpośrednim udziałowcem Spółki, która wypłaca dywidendę.
Zatem nie zostanie spełniony jeden z warunków, który jest konieczny do zwolnienia przychodu z tytułu wypłaty dywidendy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że warunek posiadania udziałów przez A w Spółce, o którym mowa w art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT, nie zostanie spełniony. Fakt, że D nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i w konsekwencji nie jest rzeczywistym właścicielem otrzymanej dywidendy nie oznacza, że warunek z art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT jest spełniony. W przepisie tym jednoznacznie wskazano na warunek bezpośredniego posiadania udziałów w kapitale spółki wypłacającej dywidendę". Jakkolwiek interpretacja indywidualna nie ma wiążącego charakteru w niniejszej sprawie, to jednak nie może zostać pominięty jej kontekst interpretacyjny, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca odwołuje się do niej w sposób wybiórczy, powołując się wyłącznie na korzystne dla siebie fragmenty.
Podkreślić zatem trzeba, co trafnie akcentował też WSA w Lublinie, że koncepcja look-through approach służy ustaleniu faktycznego beneficjenta dywidendy, nie stanowi jednak podstawy do przenoszenia warunków zwolnienia podatkowego pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Istota tej koncepcji nie umożliwia przyjęcia, że warunek bezpośredniego posiadania udziałów może być spełniony "kaskadowo", poprzez kolejne podmioty grupy.
Zdaniem składu orzekającego, skoro zatem istotą koncepcji look-through approach jest "przejrzenie przez" podmiot pośredniczący i traktowanie go jako nieistotnego dla celów podatkowych, to niedopuszczalne jest jednoczesne wykorzystywanie jego statusu, struktur własnościowych do wykazywania spełnienia przesłanek zwolnienia przez inny podmiot. Przyjęcie, że warunki zwolnienia mogą być oceniane z uwzględnieniem podmiotów pośredniczących, mogłoby de facto oznaczać legalizację sztucznych struktur holdingowych tworzonych wyłącznie dla osiągnięcia korzyści podatkowych. Tymczasem zarówno koncepcja beneficial owner, jak i look-through approach mają charakter antyabuzywny i służą przeciwdziałaniu takim konstrukcjom.
Na odmienną ocenę nie może mieć wpływu powoływane przez stronę skarżącą orzecznictwo, w tym głównie wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. II FSK 1588/20. Spółka nie dostrzega bowiem, że z wyroku tego wynika jedynie, że koncepcja przejrzystości pozwala na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania, bądź zwolnienia z opodatkowania, w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest co prawda poprzez pośrednika - podmiot niebędący rzeczywistym beneficjentem, ale ów rzeczywisty beneficjent ma siedzibę na terytorium UE (EOG) i jest znany. Judykat ten odnosi się do przeprowadzenia weryfikacji przez płatnika, czy odbiorcą dywidendy jest jej rzeczywisty beneficjent. Wnioski skarżącej, jakoby przesłanki zwolnienia można było rozpatrywać kaskadowo, są zatem zbyt daleko idące i nie znajdują potwierdzenia w orzeczeniu.
Podsumowując zatem, wobec stwierdzenia, że Spółka nie posiadała na podstawie tytułu własności bezpośrednio więcej niż 10% akcji płatnika, to nie miała prawa do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych w odniesieniu do dywidend otrzymanych od płatnika w związku z akcjami objętymi na własność, jak i – tym bardziej – dywidendy otrzymanej w wyniku cesji praw do dywidendy.
Z uwagi na powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. w zw. z art. 72 § 1 pkt o.p., jak też art. 22 ust. 4 pkt 3 oraz art. 22 ust. 4d pkt 2 lit. b u.p.d.o.p., a w konsekwencji także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które de facto mają charakter wynikowy. W sprawie nie było podstaw do zastosowanie ragulacji wynikającej z art. 2a o.p., gdyż reguły wykładni pozwalały na niebudzącą wątpliwości interpretację spornych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej w myśl art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z pkt 1 lit. a w zw. § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 118).