Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 8 lipca 2026 r., sygn. akt II FSK 79/26

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 22 października 2025 r., sygn. I SA/Lu 350/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A s.a.r.l. z siedzibą w Luksemburgu (dalej jako: "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 7 maja 2025 r., nr 0601-IOD-3.4100.23.2025.5, w przedmiocie zwrotu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych.

Tekst wskazanego wyroku wraz z uzasadnieniem (a także innych orzeczeń sądów administracyjnych przywołanych poniżej) dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Spółka wystąpiła o zwrot podatku dochodowego od osób prawnych za 2023 r. w kwocie 1.590.346 zł, na podstawie art. 28b ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 554, dalej jako: "u.p.d.o.p.").

Decyzją z dnia 6 lutego 2025 r., nr 0671-SPZ-4.4100.397.2024, Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie orzekł o zwrocie Spółce podatku w wysokości 334.810 zł na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Dyrektor IAS w Lublinie powołaną na wstępie decyzją z dnia 7 maja 2025 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że B S.A., będąca płatnikiem, uchwałą Zwyczajnego Zgromadzenia Akcjonariuszy z dnia 21 czerwca 2023 r. przeznaczyła część zysku z 2022 r. na wypłatę dywidendy. W dniu 18 października 2023 r. dywidenda ta została wypłacona. Wypłaty dokonano za pośrednictwem rachunków bankowych dla D B.V. w Holandii (która posiadała 43,09% akcji płatnika). Łączna kwota wypłaconej dywidendy wyniosła 10.370.240 zł. Płatnik pobrał z tytułu tej wypłaty na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2e u.p.d.o.f. zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych według stawki 19% w łącznej wysokości 1.970.346 zł.

Jak ustalono, w dniu wypłaty dywidendy, I. S.a.r.l. (dalej jako: "I.") posiadała – na podstawie umowy nabycia od D B.V. siedzibą w Holandii (dalej jako: "D") – 15,7% akcji płatnika. Następnie I. i D zawarły umowę cesji praw do dywidend i praw głosu, w wyniku której I. przekazała na rzecz D prawo do dywidend wynikających z połowy akcji płatnika. Tym samym D była uprawniona do otrzymania dywidend wynikających z 7,85% akcji płatnika, będących własnością I. W momencie wypłaty dywidendy, D posiadała niecałe 43,09% akcji płatnika nieprzerwanie przez okres przekraczający 2 lata. Udziałowcem D w 100% jest z kolei skarżąca Spółka i zamierza nim być przez okres przekraczający 2 lata. Wyłącznym udziałowcem Spółki jest L. Holding Ltd, którego udziały w 100% posiada Z. Organ odwoławczy zauważył, że D nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i nie będzie faktycznie uprawniona do rozporządzania otrzymaną dywidendą, ani też nie będzie mogła decydować o jej przeznaczeniu.

W konsekwencji, D nie jest rzeczywistym właścicielem dywidendy. Dyrektor IAS dodał, że w interpretacji indywidualnej z dnia 29 maja 2023 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.88.2023.2.AK, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że Spółka (wówczas funkcjonująca pod inną nazwą) podlega obowiązkowi podatkowemu w Polsce od dochodów uzyskanych z dywidend wypłacanych przez podmiot z siedzibą w Polsce, pomimo że dywidenda jest najpierw przekazywana do D. W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma bowiem koncepcja look-through approach.

Powołując się na brzmienie art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., organ uznał jednak, że w sprawie nie został spełniony warunek z pkt 3 tego przepisu, ponieważ Spółka – podlegająca w Luksemburgu opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania i będąca faktycznym odbiorcą dywidendy oraz podmiotem zobowiązanym do jej opodatkowania – nie posiada bezpośrednio udziałów w spółce wypłacającej dywidendę w wysokości nie mniej niż 10%. Spółka nie jest bezpośrednim udziałowcem płatnika wypłacającego dywidendę. Z kolei koncepcja przejrzystości nie może znaleźć zastosowania w zakresie realizacji przesłanek zwolnienia na podstawie art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p.; wynika ona wyłącznie z orzecznictwa i nie jest uregulowana w polskich ustawach podatkowych. Skoro podatnik nie posiada bezpośredniego udziału w kapitale płatnika przez nieprzerwany okres poprzedzający dzień wypłaty dywidendy, nie można zastosować stawki 0%, wobec czego zastosowanie znajduje art. 10 ust. 2 lit. b Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Luksemburgu dnia 14 czerwca 1995 r. (Dz.U. z 1996 r. Nr 110 poz. 527).

WSA w Lublinie oddalił skargę Spółki złożoną na ww. decyzję.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że użyte w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. określenie "bezpośrednio" odnosi się do nieprzerwanego posiadania nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej dywidendę (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.). Wykładnia językowa analizowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, wskazując, że bezpośrednim udziałowcem spółki wypłacającej dywidendę musi być spółka uzyskująca dochody (przychody) z tych dywidend. Skoro bezspornym w sprawie jest, że uzyskującym dochody (rzeczywistym ich właścicielem) jest Spółka, to oczywistym jest, że w celu skorzystania ze zwolnienia dywidendowego zobligowana była do posiadania wskazanej wielkości udziałów w spółce wypłacającej dywidendę, a nie w spółce pośredniczącej w jej przekazaniu.

Za trafne sąd uznał stanowisko organów, że w sprawie istnieje rozdzielenie - za pomocą spółki pośredniczącej D - podatnika, który jest rzeczywistym właścicielem należności dywidendowych, od spółki wypłacającej dywidendę. Skoro na gruncie niespornego stanu faktycznego, Spółka nie spełnia warunku bezpośredniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów w kapitale spółki wypłacającej dywidendę, to za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p.

Zdaniem sądu nie ma przy tym racji Spółka, wskazując, że w sprawie, także do oceny spełnienia warunków zwolnienia, powinna znaleźć zastosowanie koncepcja przejrzystości. Nie służy ona bowiem czynieniu ustaleń w zakresie warunków zwolnienia, w tym warunku posiadania przez uzyskującego dochody z dywidend bezpośrednio wskazanej w ustawie liczby udziałów (akcji) w kapitale spółki je wypłacającej (płatnika). Zidentyfikowanie w strukturze grupy rzeczywistego właściciela należności dywidendowych powoduje, że to wobec tego podmiotu może i powinna być dokonywana ocena przesłanek zwolnienia podatkowego, bez jakiegokolwiek odwołania do indywidualnych cech (przymiotów w sensie prawnopodatkowym) pośrednika niebędącego rzeczywistym właścicielem, bo w ocenie sądu byłoby to obejście prawa.

Jednocześnie sąd ten zakwestionował tezę wynikającą z Objaśnień przepisów prawa podatkowego Ministra Finansów z dnia 3 lipca 2025 r., na którą powołała się strona skarżąca, jakoby warunek bezpośredniego posiadania udziałów został spełniony, gdy wszystkie podmioty w łańcuchu płatności kaskadowo spełniają ten warunek w kolejnej spółce w łańcuchu. Stanowisko to zostało przez skład orzekający uznane za niedające się pogodzić z założeniami ustawodawcy i będące rozszerzającą interpretację klauzuli look-through approach.

Nie zgadzając się z wyrokiem, Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając orzeczenie w całości, zarzuciła:

1. I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie prawa materialnego, tj.:
2. 1) art. 22 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 28b ust. 1 u.p.d.o.p., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że wypłacona przez płatnika na rzecz Spółki w 2023 r. dywidenda nie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 22 ust. 4-4a i ust. 4d u.p.d.o.p., gdyż skarżąca nie posiadała bezpośrednio akcji w kapitale płatnika, a zatem nie został spełniony warunek bezpośredniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale płatnika wypłacającego dywidendę, a w konsekwencji określenie zwrotu podatku w zaniżonej kwocie, podczas gdy przedmiotowa dywidenda korzystała z tego zwolnienia ze względu na fakt, że warunek ten był spełniony w oparciu o koncepcję look-through approach, a organ powinien był określić zwrot podatku w kwocie 1.590.346,00 zł, wynikającej z wniosku Spółki z dnia 10 czerwca 2024 r.;
3. II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
4. 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez wadliwą kontrolę legalności i bezzasadne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady legalizmu uregulowanej w art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2026 r. poz. 622, dalej jako: "o.p.") i zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, o której mowa w art. 121 § 1 o.p., poprzez pominięcie przywoływanych przez Spółkę poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych i organów podatkowych oraz doktryny, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie przez Dyrektora IAS, że skarżąca nie spełnia warunku bezpośredniego posiadania co najmniej 10% udziałów (akcji) w kapitale płatnika, przez co Spółka nie może skorzystać ze zwolnienia od opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych unormowanego w art. 22 ust. 4-4a i 4d u.p.d.o.p., podczas gdy uwzględnienie stanowiska prezentowanego w przedmiotowym orzecznictwie i interpretacjach indywidualnych pozwoliłoby WSA w Lublinie dojść do wniosku, że w sprawie powinna znaleźć zastosowanie koncepcja look-through approach, a co za tym idzie, że warunek wynikający z art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. jest spełniony, co powinno doprowadzić do uznania, że decyzja jest nieprawidłowa;
5. 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez wadliwą kontrolę legalności i bezzasadne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2a o.p., regulującego zasadę rozstrzygania wątpliwości dotyczących zakresu zastosowania i wykładni przepisów prawa na korzyść podatnika, z uwagi na okoliczność, że Dyrektor IAS nie zgodził się, że w sprawie powinna mieć zastosowanie koncepcja look-through approach, której zastosowanie pozwoliłoby Spółce skorzystać ze zwolnienia ze względu na uznanie, że rzeczywistym właścicielem wypłaconych należności jest Spółka.

W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o: uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi, tj. o uchylenie w całości decyzji Dyrektora IAS oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika LUS, wydanych w niniejszej sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Lublinie; zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących norm.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Istota sporu koncentruje się na ustaleniu, czy dywidenda, wypłacona przez płatnika - polską spółkę B S.A., na rzecz holenderskiego udziałowca D (43,09% udziałów w B S.A.), gdzie rzeczywistym właścicielem dywidendy jest skarżąca Spółka (100% udziałów w D), podlega zwolnieniu określonemu w art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p.

Zgodnie z art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., zwalnia się od podatku dochodowego przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a, f oraz j (...), jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: 1) wypłacającym dywidendę oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest spółka mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

1. 2) uzyskującym dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w pkt 1, jest spółka podlegająca w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania;
2. 3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1;
3. 4) spółka, o której mowa w pkt 2, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Zgodnie zaś z art. 28b ust. 1 u.p.d.o.p., organ podatkowy zwraca, na wniosek, podatek pobrany zgodnie z art. 26 ust. 2e. Wysokość podatku do zwrotu określa się na podstawie zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Skład orzekający popiera stanowisko sądu pierwszej instancji i organów, że w realiach niniejszej sprawy wobec Spółki nie została spełniona przesłanka z art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., bowiem nie posiada ona bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów w kapitale spółki, będącej płatnikiem.

Celnie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji, odwołując się do ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 marca 2013 r., sygn. II FSK 1675/11; 14 lutego 2014 r., sygn. II FSK 536/12; 12 stycznia 2017 r., sygn. II FSK 3609/14; 31 stycznia 2019 r., sygn. II FSK 256/17; 14 lutego 2019 r., sygn. II FSK 471/17), że w kontekście powiązań kapitałowych możliwe jest powiązanie kapitałowe bezpośrednie, które polega na tym, że jedna spółka posiada udziały bezpośrednio w kapitale drugiej spółki, jak też powiązanie kapitałowe pośrednie, którego istota w sposób obrazowy i uproszczony polega na tym, że jeśli jeden podmiot posiada w kapitale drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział w kapitale innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale tego innego podmiotu w tej samej wysokości. Z tego też względu należy uznać, że użyte w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. określenie "bezpośrednio" odnosi się do nieprzerwanego dwuletniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów (akcji), w kapitale spółki wypłacającej dywidendę (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.). Określenie to należy więc rozumieć jako posiadanie tych udziałów wprost, a nie pośrednio poprzez inne osoby prawne. Takie rozumienie tego przepisu wynika wprost z jego brzmienia.

Na tle powyższego wypada zatem przypomnieć, że w dniu 18 października 2023 r. polska spółka akcyjna, będąca płatnikiem, dokonała wypłaty dywidendy za pośrednictwem rachunków bankowych D, posiadającej 43,09% akcji płatnika nieprzerwanie przez okres przekraczający 2 lata. Rzeczywistym właścicielem dywidendy nie jest jednak D, a właśnie skarżąca, posiadająca 100% udziałów w spółce holenderskiej.

Skarżąca Spółka nie spełnia zatem warunku do zwrotu całości zapłaconego podatku, wynikającego z art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., gdyż nie posiada nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale wypłacającego dywidendy płatnika. Spółka de facto nie posiada w ogóle bezpośrednio akcji spółki-płatnika. Można by mówić jedynie o posiadaniu przez nią akcji w sposób pośredni, tj. poprzez D, w której posiada 100% udziałów, przy czym kwestia ta pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie.

Również bez wpływu na wynik sprawy pozostaje postulowane przez skarżącą zastosowanie koncepcji look-through appropach.

Z interpretacji indywidualnej z dnia 29 maja 2023 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.88.2023.2.AK, wydanej na wniosek Spółki (wówczas pod inną nazwą), wynika co prawda, że Spółka jest rzeczywistym właścicielem dywidendy (uzyskuje z niej faktycznie dochód), jednak Dyrektor KIS wprost stwierdził także, że podmiot ten nie jest bezpośrednim udziałowcem spółki-płatnika. Z interpretacji wynika bowiem, że (cyt.) "(...) Wnioskodawca, który uzyskuje faktycznie dochód z wypłaconej dywidendy (a więc jest rzeczywistym właścicielem dywidendy), nie jest bezpośrednim udziałowcem Spółki, która wypłaca dywidendę.

Zatem nie zostanie spełniony jeden z warunków, który jest konieczny do zwolnienia przychodu z tytułu wypłaty dywidendy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że warunek posiadania udziałów przez Y w Spółce, o którym mowa w art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT, nie zostanie spełniony. Fakt, że X Holandia nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i w konsekwencji nie jest rzeczywistym właścicielem otrzymanej dywidendy nie oznacza, że warunek z art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT jest spełniony. W przepisie tym jednoznacznie wskazano na warunek bezpośredniego posiadania udziałów w kapitale spółki wypłacającej dywidendę". Jakkolwiek interpretacja indywidualna nie ma wiążącego charakteru w niniejszej sprawie, to jednak nie może zostać pominięty jej kontekst interpretacyjny, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca odwołuje się do niej w sposób wybiórczy, powołując się wyłącznie na korzystne dla siebie fragmenty.

Podkreślić zatem trzeba, co trafnie akcentował też WSA w Lublinie, że koncepcja look-through approach służy ustaleniu faktycznego beneficjenta dywidendy, nie stanowi jednak podstawy do przenoszenia warunków zwolnienia podatkowego pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Istota tej koncepcji nie umożliwia przyjęcia, że warunek bezpośredniego posiadania udziałów może być spełniony "kaskadowo", poprzez kolejne podmioty grupy.

Zdaniem składu orzekającego, skoro zatem istotą koncepcji look-through approach jest "przejrzenie przez" podmiot pośredniczący i traktowanie go jako nieistotnego dla celów podatkowych, to niedopuszczalne jest jednoczesne wykorzystywanie jego statusu, struktur własnościowych do wykazywania spełnienia przesłanek zwolnienia przez inny podmiot. Przyjęcie, że warunki zwolnienia mogą być oceniane z uwzględnieniem podmiotów pośredniczących, mogłoby de facto oznaczać legalizację sztucznych struktur holdingowych tworzonych wyłącznie dla osiągnięcia korzyści podatkowych. Tymczasem zarówno koncepcja beneficial owner, jak i look-through approach mają charakter antyabuzywny i służą przeciwdziałaniu takim konstrukcjom.

Na odmienną ocenę nie może mieć wpływu powoływane przez stronę skarżącą orzecznictwo, w tym głównie wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. II FSK 1588/20. Spółka nie dostrzega bowiem, że z wyroku tego wynika jedynie, że koncepcja przejrzystości pozwala na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania, bądź zwolnienia z opodatkowania, w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest co prawda poprzez pośrednika - podmiot niebędący rzeczywistym beneficjentem, ale ów rzeczywisty beneficjent ma siedzibę na terytorium UE (EOG) i jest znany. Judykat ten odnosi się do przeprowadzenia weryfikacji przez płatnika, czy odbiorcą dywidendy jest jej rzeczywisty beneficjent. Wnioski skarżącej, jakoby przesłanki zwolnienia można było rozpatrywać kaskadowo, są zatem zbyt daleko idące i nie znajdują potwierdzenia w orzeczeniu.

Skład orzekający uznał zatem wykładnię art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. przyjętą przez sąd pierwszej instancji za prawidłową. W sprawie nie było podstaw do skorzystania z art. 2a o.p., gdyż reguły wykładni pozwalały na niebudzącą wątpliwości interpretację ww. spornego przepisu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 22 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 28b ust. 1 u.p.d.o.p., a w konsekwencji także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które de facto mają charakter wynikowy.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej w myśl art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z pkt 1 lit. a w zw. § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 118).