Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 grudnia 2012 r. M. K. złożył wniosek o dopuszczenie do udziału do postępowania toczącego się na skutek postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 754/11 o skierowaniu pytania prawnego do składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie opodatkowania akcjonariusza spółki komandytowo – akcyjnej będącego osobą fizyczną.
Powołując się na treść art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a", Wnioskodawca wskazał, że niedopuszczenie go do postępowania doprowadziłoby do istotnego naruszenia zasady równości stron, a także byłby w istocie pozbawiony możliwości działania i pozostałby jedynie biernym obserwatorem dokonywanych przez Sąd rozstrzygnięć.
Uzasadniając żądanie wniosku Wnioskodawca wskazał, iż również w sprawie toczącej się z jego udziałem, zwrócił się on z wnioskiem o podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny, ale z uwagi na fakt, że wniosek taki skierował już inny skład, prawdopodobnie wystąpienie to zostanie pozostawione bez rozpatrzenia.
W dalszej części wniosku podniósł, iż jego udział w tym postępowaniu wydaje się uzasadniony również z celowościowego punktu widzenia, gdyż niewykluczone jest, iż przywoła on dodatkowe argumenty, które nie zostaną podniesione przez strony pierwotnego postępowania, a które potencjalnie mogą mieć wpływ na zajęte przez NSA stanowisko.
Końcowo Wnioskodawca podkreślił, że celem złożonego przez niego wniosku jest wyłącznie dopuszczenie do postępowania w sprawie wydania uchwały, a nie całego postępowania sądowo – administracyjnego toczącego się w sprawie o sygn. akt II FSK 754/11.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 33 § 1 osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Regulacja ta znajduje zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zgodnie z art. 193 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestią kluczową, decydująca o możliwości dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego jest ustalenie, czy po jej stronie istnieje interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawie. Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego).
Interes prawny to zatem taki, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski w. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.).
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. W takim przypadku określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie można jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126).
Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99, niepubl.).
Wnioskodawca nie wykazał, że wynik sprawy dotyczy jego interesu prawnego. Wnosi on o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu, mającym na celu rozstrzygnięcie przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Zagadnienie to zostało przedstawione przez skład orzekający w konkretnej sprawie, stosownie do art.187 § 1 p.p.s.a. Wprawdzie jest ono postawione w sposób ogólny (nie można pytać o sposób załatwienia sprawy), jednakże jednocześnie osadzone jest w realiach faktyczno-prawnych rozpoznawanej sprawy, inaczej bowiem byłoby pytaniem abstrakcyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006r., I FPS 3/05, ONSAiWSA z 2006r., nr 3, poz. 72). Ewentualna uchwała rozstrzygająca zagadnienie prawne będzie wiążąca tylko w sprawie, w której je przedstawiono (art.187 § 2 p.p.s.a.). Ta zaś nie dotyczy wprost sytuacji prawnej wnioskodawcy.
Ponownego podkreślenia wymaga konieczność odróżnienia od interesu prawnego interesu faktycznego, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak brak jest związku o charakterze materialnoprawnym.
W tej sprawie Wnioskodawca nie powołał się na żaden przepis prawa materialnego, z którego mógłby wynikać jego interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu. Wskazał jedynie, że również w sprawie toczącej się z jego udziałem, zwrócił się on z wnioskiem o podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny i że niewykluczone jest, iż przywoła on dodatkowe argumenty, które nie zostaną podniesione przez strony pierwotnego postępowania, a które potencjalnie mogą mieć wpływ na zajęte przez NSA stanowisko. W konsekwencji nie może stać się uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego wyłącznie z tego powodu, że w sprawie, która toczy się między nim a Ministrem Finansów mają zastosowanie przepisy, których wykładnia i stosowanie budzą poważne wątpliwości w sprawie niniejszej. Opisany przez Wnioskodawcę związek nie może stanowić źródła interesu prawnego, nie można mu bowiem przypisać przymiotu bezpośredniości.
Może on być uznany wyłącznie za interes faktyczny. Wpływ, jaki uchwała wydana w niniejszej sprawie będzie miała na wynik postępowania w sprawie wnioskodawcy będzie jedynie pośredni i potencjalny, gdyż zgodnie z dyspozycją art. 187 § 2 p.p.s.a., będzie ona wiązać Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie. Wnioskodawca zdaje się również znać możliwości zagwarantowane przez ustawodawcę, a wynikające z art. 269 p.p.s.a. Sam w uzasadnieniu swojego wniosku o dopuszczenie do postępowania przywołuje § 3 tego przepisu, który przewiduje możliwość odstąpienia przez Sąd w sprawie Wnioskodawcy od stanowiska zawartego w uchwale. Okoliczność ta ma również decydujące znaczenie dla oceny interesu prawnego Wnioskodawcy, ponieważ trudno uznać jego udział w tym przypadku za celowy, skoro uchwała zapada w danej, konkretniej sprawie z uwzględnieniem szczególnych okoliczności dla tej tylko sprawy właściwych.
Brak było zatem podstaw do uwzględnienia jego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika i uznania, że Wnioskodawca legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 64 § 3 w związku z art. 151 oraz art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.