Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 1 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 735/16

Uzasadnienie

1. 1. W piśmie z dnia 11 marca 2016 r. skarżący J. B. (reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu – adwokata) wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r. o sygn. II FSK 1652/14 w sprawie ze skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r. o sygn. I SA/Bk 510/13 w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 20 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za 2012 r. Wyroki te są dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego – na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. 2. Formułując żądanie wznowienia postępowania skarżący wskazał: (1) art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez pozbawienie skarżącego możności działania z uwagi na brak merytorycznego rozpoznania zarzutów i wniosków skargi; (2) art. 273 § 3 p.p.s.a. wobec funkcjonowania w obrocie prawnym wyroków NSA z dnia 15 maja 2013 r., II FSK 252/12 i z dnia 15 maja 2013 r., II FSK 272/12.
3. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. 3.1. Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Z kolei stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
5. 3.2. Skarżący jako jedną z podstaw wznowienia postępowania wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten uzależnia dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego od wystąpienia co najmniej jednej z wymienionych w nim przesłanek, tj. gdy strona: (1) nie miała zdolności sądowej, (2) nie miała zdolności procesowej (3) nie była należycie reprezentowana, (4) wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Przepis ten ma charakter blankietowy albowiem wymaga wskazania naruszeń prawa, tj. norm wynikających z określonych przepisów. Konstytuując uprawnienie do wznowienia postępowania, ów przepis wymaga uprzedniego podania, na skutek naruszeń jakich przepisów doszło do pozbawienia strony możliwości działania. Wskazać przy tym należy, że przesłanka pozbawienia możności działania jest wyrazem naruszenia przepisów postępowania, polegającego na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu, lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony (por. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011 r., II GSK 501/10). Z drugiej jednak strony w tak zakreślonym pojęciu "możności działania" strony nie mieści się sam tok rozumowania sądu przedstawiony w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. Nie można w związku z tym uznać, że nieuwzględnienie wniosków strony, czy niewystarczające (w ocenie skarżącego) odniesienie się do pewnych zarzutów, a tym bardziej niepodzielenie argumentacji skargi kasacyjnej skutkuje pozbawieniem strony możności działania (zob. postanowienie NSA z dnia 28 września 2010 r., I FSK 1051/09). Niezbędne jest zatem wskazanie w skardze o wznowienie nie tylko konkretnych przepisów postępowania, których naruszenie skutkowało pozbawieniem możliwości działania, lecz również wykazanie, iż pomiędzy naruszeniem tychże przepisów postępowania a pozbawieniem możliwości działania zachodzi związek przyczynowy.
6. 3.3. Odnosząc się do żądania wznowienia postępowania w oparciu podstawę zawartą w art. 237 § 3 p.p.s.a. wskazać należy, że według tego przepisu podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tej samej sprawy, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia żąda strona. Orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu i stron postępowania. Sformułowanie zawarte w przepisie art. 273 § 3 p.p.s.a., a odnoszące się do orzeczenia "dotyczącego tej samej sprawy" oznacza, że przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (zob. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2011 r., II FSK 976/10).
7. 3.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z wyżej wymienionych podstaw wznowienia. Skarżący w skardze o wznowienie postępowania, przywołując przepisy prawa materialnego, zarzucił brak merytorycznego rozpoznania zarzutów i wniosków skargi kasacyjnej poprzez niewskazanie wprost, czy przyjęta wykładnia i zastosowanie podanych przepisów prawa materialnego było prawidłowe. Skarżący nie wskazał jednak przepisów postępowania, których naruszenie pozbawiało go możliwości działania w ww. postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania prowadzi do wniosku, że skarżący środków dowodowych i okoliczności faktycznych, o których mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a., upatruje w ocenach prawnych wyrażonych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w sprawach II FSK 252/12 i II FSK 272/12.

Zdaniem NSA rozpatrującego niniejszą skargę o wznowienie postępowania sądowego, orzeczenia sądowe zapadłe w innych sprawach, na które skarżący obecnie się powołuje, zawierające odmienne oceny prawne odnośnie do wykładni prawa materialnego nie mogą stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany oceną co do stanu faktycznego sprawy dokonaną w innym postępowaniu. Wymienione przez skarżącego wyroki co prawda dotyczą jego osoby jako podatnika, jednakże nie są - pod względem przedmiotowym - tożsame z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1652/14, o którego wznowienie skarżący wnosi. Nie dotyczą one bowiem skargi na to samo rozstrzygnięcie organu. Można powołane orzeczenia uznać jedynie za sprawy o podobnej tematyce, o zbliżonym zakresie omawianej i rozstrzyganej problematyki.

Konkludując, skarga o wznowienie postępowania nie jest oparta na ustawowych podstawach, o jakich mowa w art. 271 pkt 2 i art. 273 § 3 p.p.s.a., bowiem samo sformułowanie (powołanie) podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z ww. przepisów w tejże skardze nie oznacza, że skargę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

3.5. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego przez Referendarza sądowego WSA w Białymstoku w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić, że w niniejszym postanowieniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu o wznowienie postępowania, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. znajdują zastosowanie wyłącznie do kosztów postępowania między stronami. Z kolei w przedmiocie wniosku pełnomocnika skarżącego orzeka w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13; postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2014 r., II FSK 1864/14; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04).