Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012 r., III SA/Wa 1134/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. D. (zwanej dalej: skarżącą) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 stycznia 2012 r. (doręczonego w dniu 27 stycznia 2012 r.) skarżąca wniosła skargę w dniu 21 lutego 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). W dniu 16 maja 2012 r. na wniosek skarżącej referendarz sądowy przyznał jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, który został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacją w dniu 28 czerwca 2012 r. Dnia 22 października 2012 r. pełnomocnikowi skarżącej zostało doręczone wezwanie do uiszczenia należnego wpisu od skargi, w którym to wezwaniu pouczono, że nieuiszczenie go w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, spowoduje odrzucenie skargi. Wpis od skargi został uiszczony dopiero dnia 6 listopada 2012 r.
3. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012 r., III SA/Wa 1134/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę jako nieopłaconą w terminie. Podniósł, że jeśli należny wpis nie został uiszczony, wzywa się wnoszącego skargę do jego uiszczenia. W myśl natomiast art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. - skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlega odrzuceniu przez sąd. Sąd wskazał dalej, że w rozpoznawanej sprawie w odpisie zarządzenia - skierowanego do pełnomocnika skarżącej w sposób prawidłowy - zostało zawarte wezwanie do uiszczenia należnego wpisu. To wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 22 października 2012 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru, a także pismo Poczty Polskiej, dotyczące postępowania reklamacyjnego. Sąd wskazał, że termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 29 października 2012 r. Natomiast skarżąca, mimo prawidłowego wezwania do uiszczenia wpisu, z jednoczesnym pouczeniem o konsekwencjach prawnych niedokonania powyższej czynności w ustawowym terminie, uiściła wpis od skargi dopiero w dniu 6 listopada 2012 r. W tej sytuacji wskazana w wezwaniu czynność nie została dopełniona w wyznaczonym 7- dniowym terminie. Sąd podkreślił, że uiszczenie wpisu po terminie jest bezskuteczne i nie wywołuje żadnych skutków prawnych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że skarżąca nie uiściła wpisu należnego od skargi w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, gdy z treści wskazanego przepisu wynika, że obowiązek uiszczenia wpisu od skargi ciąży na wnoszącym pismo, czyli na skarżącej, a nie na jej pełnomocniku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
4. Podkreślenia wymaga, że w ramach właściwości funkcjonalnej Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych (art. 15 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jego kontrola polega na badaniu, czy orzeczenie sądu I instancji zgodne jest z prawem materialnym i procesowym.
5. Treść art. 244 p.p.s.a., regulującego prawo pomocy, została zmieniona z dniem 10 kwietnia 2010 r. Ustawodawca, chcąc usprawnić postępowanie przed sądami administracyjnymi dodał do art. 244 paragraf 2, który stanowi, że ustanowienie adwokata (...) w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Istotą tej zmiany jest to, że pełnomocnik nie musi już legitymować się umocowaniem od strony – udzielenie pełnomocnictwa przez stronę następuje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu administracyjnego o przyznaniu prawa pomocy. Zatem to sąd decyduje o ustanowieniu pełnomocnika – z jednoczesnym brakiem ponoszenia kosztów przez stronę- a o tym, kto konkretnie obędzie tym pełnomocnikiem- decyduje organ samorządu zawodowego. W niniejszej sprawie miał zastosowanie stan prawny obowiązujący po nowelizacji z 2010 r. - dla skutecznego ustanowienia pełnomocnika osobne pełnomocnictwo nie było potrzebne.
Z okoliczności sprawy nie wynika, że niniejsze pełnomocnictwo zostało ograniczone przez skarżącą tylko do dokonania niektórym czynności w postępowaniu (np. tylko do sporządzenia skargi albo tylko do jej wniesienia). Gdyby zostało wyraźnie ograniczone przez skarżącą – pełnomocnik działałby w zakresie umocowania określonego przez nią, a w pozostałym zakresie skarżąca występowałaby osobiście. Pełnomocnictwo udzielone w niniejszej sprawie nie zostało ograniczone - z tego wynika, że z mocy prawa stanowiło umocowanie do dokonania wszystkich łączących się ze sprawą czynności zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (por. M. Niezgódka Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, str. 98 i 104). Cechą charakterystyczną pełnomocnictwa jest to, że zasadniczo wszystkie działania (jak i zaniechania) podejmowanie przez pełnomocnika wywierają skutek bezpośrednio dla strony (tu: skarżącej).
Istotne jest to, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa tak, jakby działała osobiście, tylko z wykorzystaniem profesjonalnej pomocy. Wobec powyższych rozważań i jednoczesnego obowiązku kierowania pism do pełnomocnika skarżącej nieuzasadniony jest zarzut skargi kasacyjnej, że pismo powinno zostać skierowane do skarżącej ponieważ to ona jest podmiotem wnoszącym skargę.
Wybór, czy działać w postępowaniu osobiście, czy ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania adwokata z urzędu w tym przypadku należał do skarżącej i to ona ponosi konsekwencje tego wyboru.
Bez znaczenia dla skuteczności doręczenia mają relacje między stroną, a wyznaczonym pełnomocnikiem- ich sposób komunikowania się, wzajemne zaufanie czy przepływ informacji. Skutki działania bądź zaniechania pełnomocnika obciążają bezpośrednio mocodawcę, czyli stronę (tu: skarżącą). Ze względu na to, że istotną cechą relacji łączącej stronę i jej pełnomocnika jest wzajemne zaufanie- strona, która będzie chciała zrezygnować z danego pełnomocnika może to uczynić w każdej chwili w drodze wypowiedzenia pełnomocnictwa.
- 6. Art. 220 § 1 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje na siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu. Warto zwrócić uwagę, że pełnomocnika z urzędu obowiązują takie same terminy dokonywania czynności, jak pełnomocnika z wyboru (por. F. Kolańczyk, Sytuacja pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przypadku jego ustanowienia po upływie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, Monitor Prawniczy 21/2010, Wydawnictwo C. H. Beck). Pełnomocnik, jako czynnik fachowy, jest gwarantem dokonywania czynności prawidłowo, przez co należy rozumieć m. in. dokonywanie czynności w terminie. Ustawodawca w art. 220 p.p.s.a. wyraźnie wskazał na siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu, który miał zastosowanie również w niniejszej sytuacji.
- 7. Należy podkreślić, że ustanowienie pełnomocnika obliguje sąd do doręczenia pism bezpośrednio temu pełnomocnikowi, co wynika z art. 67 § 5 p.p.s.a. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 22 października 2012 r., co potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru opatrzone własnoręcznym podpisem adwokata (karta nr 73). Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu, zgodnie z art. 220 p.p.s.a. upłynął w dniu 29 października 2012 r. Wpis od skargi został uiszczony dopiero w dniu 6 listopada 2012 r. Sąd prawidłowo zaadresował pismo, w wezwaniu znajdowało się prawidłowe pouczenie o skutkach nieuiszczenia wpisu w terminie, stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis podlega odrzuceniu przez sąd jest również zgodne z prawem materialnym.
- 8. Wobec powyższych rozważań Sąd orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.