Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2.06.2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę D. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie odpowiedzialności płatnika z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r., uznając, że skarga została wniesiona w formie dokumentu elektronicznego w niewłaściwym trybie, to jest bez pośrednictwa elektronicznej skrzynki podawczej organu podatkowego (ePUAP). Skarga ta została wniesiona za pośrednictwem systemu e-doręczenia, a zatem z wykorzystaniem innego kanału komunikacji elektronicznej, co powoduje, że została wniesiona nieskutecznie. Obligowało to Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.).
Pismem z dnia 16.06.2025 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a następnie, pismem z dnia 8.07.2025 r. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia odrzucającego jej skargę, nie zgadzając się z podjętym w nim rozstrzygnięciem.
Postanowieniem z dnia 8.12.2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując autokontroli uchylił postanowienie z dnia 2.06.2025 r., odwołując się do utrwalonej i aktualnej linii orzeczniczej dotyczącej sposobu wnoszenia skarg za pośrednictwem systemu teleinformatycznego innego, niż ePUAP i uznając, że wniesienie skargi jest skuteczne, jeżeli została ona następnie przekazana przez organ administracji publicznej do właściwego sądu drogą przewidzianą przepisami prawa. W konsekwencji skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zaskarżył postanowienie z dnia 8.12.2025 r. skargą kasacyjną w zakresie punktu pierwszego, w którym uchylono postanowienie z dnia 02.06.2025 r. Wniósł o uchylenie tego postanowienia w zaskarżonej części i odrzucenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie:
- 1. art. 179a w związku z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że podstawy złożonej przez stronę przeciwną skargi kasacyjnej były oczywiście usprawiedliwione, co w dalszej kolejności spowodowało uchylenie wcześniejszego postanowienia odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19.03.2025 r. w sytuacji, w której prawidłowe zastosowanie regulacji art. 179a P.p.s.a. uzasadnione jest jedynie w przypadku oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, której stwierdzenie zachodzi, gdy z treści środka zaskarżenia, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają jej uwzględnienie;
- 2. art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarga na decyzją organu odwoławczego została wniesiona prawidłowo, w sytuacji, w której skarżąca pomimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie nie dopełniła obowiązku złożenia skargi do elektronicznej skrzynki podawczej organu;
- 3. art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a oraz art. 46 § 2a P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, iż wykładnia powołanych przepisów przyjęta we wcześniejszym rozstrzygnięciu Sądu narusza prawo skarżącej do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy, w sytuacji, w której prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, iż skarga w formie dokumentu elektronicznego może być złożona jedynie do elektronicznej skrzynki podawczej organu.
Skarżąca nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie odniosła się do podniesionych w niej zarzutów w innej formie procesowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2–4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że – poza wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozpoznawanej sprawy - skarga kasacyjna przysługuje wyłącznie od orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Powyższą zasadę należy odnieść również do orzeczeń wydawanych w ramach autokontroli, o której mowa w art. 179a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli wojewódzki sąd administracyjny przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Autokontrola obejmuje zatem dwa elementy: uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz ponowne rozpoznanie sprawy. Jeżeli w wyniku autokontroli poza uchyleniem zaskarżonego orzeczenia sąd ponownie rozpoznaje sprawę i wydaje rozstrzygnięcie kończące postępowanie, to od takiego orzeczenia przysługuje środek odwoławczy. Jeżeli natomiast sąd jedynie uchyla zaskarżone orzeczenie, bez ponownego rozpoznania sprawy, to wydane w tym zakresie orzeczenie nie kończy postępowania i nie podlega zaskarżeniu ani zażaleniem, ani skargą kasacyjną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.09.2026 r., I FZ 153/26).
Nie ulega wątpliwości, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 08.12.2025 r. uchylające wcześniejsze postanowienie z 02.06.2025 r. o odrzuceniu skargi nie kończy postępowania w sprawie, ponieważ otwiera ono drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Postanowienie to nie może więc być zaskarżone skargą kasacyjną.
Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że doręczając stronom postanowienie z dnia 8.12.2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie pouczył, skarga kasacyjna jednak przysługuje; błędne pouczenie o przysługujących stronom środkach odwoławczych nie modyfikuje bowiem określonych w ustawie zasad zaskarżania orzeczeń. Tym samym nieprawidłowe pouczenie nie powoduje, że wniesiony środek jest skuteczny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.04.2026 r., II FSK 411/26).
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 180 P.p.s.a., orzekając zarazem na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. o zwrocie uiszczonego wpisu od tej skargi.