Uzasadnienie
I.1. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 3123/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi P. A. (dalej jako Skarżący) uchylił postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 października 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
I.2. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 5 listopada 2012 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 23 października 2012 r. określającej Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskiem z dnia 8 stycznia 2013 r., na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; - dalej jako O.p.), pełnomocnik Skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia z uwagi na jego nieskuteczne doręczenie pełnomocnikowi, tj. z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia 22 maja 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. postanowienia z dnia 5 listopada 2012 r. z uwagi na brak przesłanek uzasadniających jej stwierdzenie. Zgodnie z potwierdzeniem odbioru ww. postanowienie zostało skutecznie doręczone w dniu 27 maja 2013 r. Postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i trybie wniesienia zażalenia.
Pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia oraz w tym samym dniu złożył zażalenie na postanowienie z dnia 5 listopada 2012 r. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Skarżący wskazał, iż informację o wydaniu zaskarżonego postanowienia powziął w dniu 12 sierpnia 2013 r. Podkreślił, że w toku postępowań ustanowił pełnomocnika w osobie L. B. Podniósł, że organ, kierując korespondencję albo pomijał pełnomocnika, albo też kierując ją na wskazany przez niego adres do doręczeń, wyciągał skutki prawne dla skutecznego doręczenia, mimo doręczenia korespondencji osobie trzeciej.
Postanowieniem z dnia 11 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu 13 sierpnia 2012 r. wpłynęło do siedziby [...] Urzędu
II FSK 2774/14
Skarbowego W. pełnomocnictwo z dnia 11 października 2010 r. udzielone przez Skarżącego L. B. Jako adres korespondencyjny pełnomocnika w sprawie wskazano: ul. W., [...] M. W związku z prawidłowym zgłoszeniem pełnomocnika, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wydane w sprawie postanowienie z dnia 22 maja 2013 r. wysłał na ww. adres. Na potwierdzeniu odbioru, dotyczącym postanowienia z dnia 22 maja 2013 r., w miejscu oznaczenia adresata przesyłki widnieje adresat L. B., ul. W., [...] M. oraz podpis osoby odbierającej, tj. J. M. - pracownik, pieczęć firmy L. Doradztwo Finansowe, [...] M., ul. W.P., NIP [...] i data doręczenia 27 maja 2013 r. Organ wskazał, iż skarżący utrzymując, że nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki dowodził, że osoba, której podpis znajduje się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonego postanowienia, nie zamieszkiwała razem z pełnomocnikiem (tj. nie była pełnoletnim domownikiem), ani nie była zameldowana pod tym adresem.
W ocenie organu postanowienie zostało doręczone skutecznie. Ponadto podniósł, że osoba potwierdzająca odbiór korespondencji posługiwała się pieczątką firmy pełnomocnika i podpisywała się jako pracownik. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uznał, że przedstawione okoliczności wskazują na brak należytej staranności Skarżącego w załatwianiu własnych spraw.
Postanowieniem z dnia 11 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 22 maja 2013 r., wskazując, iż zgodnie z potwierdzeniem odbioru tego postanowienia zostało ono skutecznie doręczone w dniu 27 maja 2013 r. Postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i trybie wniesienia zażalenia. Podkreślono, iż wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu został rozpatrzony przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie odmownie postanowieniem z dnia 11 października 2013 r.
I.3. W skardze na powyższe postanowienia z dnia 11 października 2013 r. Skarżący zarzucił naruszenie jego interesu prawnego poprzez:
- - pominięcie instytucji "pełnomocnika".
- - niedopuszczanie pełnomocnika do zapoznania się z aktami sprawy.
- - niezapewnienie stronie udziału w postępowaniu,
- - nieskuteczne doręczenie pism osobie trzeciej, niebędącej pełnomocnikiem, pod innym adresem niż adres korespondencyjny zamieszkania pełnomocnika.
IIFSK 2774/14
I.4. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych postanowieniach.
I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną uznając, że w okolicznościach sprawy istnieją poważne wątpliwości co do skuteczności dokonanego doręczenia. Wskazano, że w okolicznościach sprawy istnieją wątpliwości co do miejsca doręczenia postanowienia z dnia 22 maja 2013 r. Na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia przesyłki, w miejscu oznaczenia jej adresata, wskazano adres ul. W. w M., zaś na odbitej pieczęci odbiorcy widnieje adres ul. W.P. w M. Adresy w M., tj. ul. W.P. oraz ul. W., dotyczą bowiem - o czym mówił Skarżący na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2014 r., a czego nie badał organ - dwu różnych nieruchomości, objętych odrębnymi księgami wieczystymi. Stąd poświadczenie odbioru przez J. M. pieczątką, na której widnieje adres ul. W.P., [...] M., nie pozwala w ocenie Sądu - bez żadnych dodatkowych wyjaśnień i ustaleń uznać, że przesyłkę prawidłowo doręczono, i że w konsekwencji Skarżący uchybił terminowi do wniesienia środka zaskarżenia.
Tymczasem żeby doręczenie można było uznać za skuteczne, muszą istnieć niezbite dowody, że doręczyciel wykonał obowiązki, jakie w tym zakresie obciążają go z mocy prawa. Doręczenie musi być więc pewne i prawidłowe. Wszelkie natomiast uchybienia w realizacji tych czynności, w tym uchybienia doręczycieli zewnętrznych (np. poczty), stanowią przeszkodę dla przyjęcia, że doręczenie zostało dokonane. W ocenie Sądu, skuteczności doręczenia przesyłki pod adres ul. W., [...] M. stoi na przeszkodzie brak zaznaczenia na odwrocie poświadczenia odbioru pisma, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi, który podjął się oddać przesyłkę adresatowi.
Ponadto Sąd wskazał, że z żadnego dokumentu, w tym zwłaszcza ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia z 22 maja 2013 r., nie wynika, aby J. M. podawał się za osobę upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do L. B. Podawał się tylko za jego pracownika. Zatem zdaniem Sądu stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia było przedwczesne. Konieczne bowiem będzie, w dalszym postępowaniu, stanowcze ustalenie, czy J. M. był osobą upoważnioną do odbioru korespondencji.
II FSK 2774/14
II. Pełnomocnik organu wniósł od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm. powoływanej dalej jako P.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 i art. 148 § 2 pkt 2 O.p., polegające na uchyleniu postanowienia z dnia 11 października 2013 r. w przedmiocie odmowy przewrócenia terminu oraz postanowienia z dnia 11 października 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, w oparciu o stwierdzenie naruszenia art. 148 § 1 i art. 148 § 2 pkt 2 O.p. i przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy nie nastąpiło prawidłowe doręczenie postanowienia z dnia 22 maja 2013 r., na podstawie art. 148 § 2 pkt 2 O.p.;
2) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 223 § 2 O.p. polegające na błędnej ocenie dowodów świadczących o prawidłowym doręczeniu postanowienia z dnia 22 maja 2013 r., a co za tym idzie błędne przyjęcie, że stwierdzenie w ww. postanowieniu z dnia 11 października 2013 r. uchybienia terminu do wniesienia zażalenia było przedwczesne;
3) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 O.p., poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy istnieje konieczność wyjaśnienia skutecznego doręczenia postanowienia z dnia 22 maja 2013 r. przy ocenie wniosku z dnia 19 sierpnia 2013 r. dotyczącego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 22 maja 2013 r.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
- II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 P.p.s.a., co oznacza związanie granicami skargi kasacyjnej.
Kluczowe w niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie, czy w stanie faktycznym sprawy doręczenie postanowienia z dnia 22 maja 2013 r. było skuteczne.
II FSK 2774/14
Na podstawie art. 145 § 1 i 2 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. W niniejszej sprawie Skarżący ustanowił pełnomocnika - osobę fizyczną. Zgodnie zaś z art. 148 § 1 i 2 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być również doręczane:
- 1) w siedzibie organu podatkowego;
- 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji.
W niniejszej sprawie w pełnomocnictwie z dnia 5 marca 2012 r. pełnomocnik Skarżącego L. B. wskazał jako adres do korespondencji: [...] M., ul. W. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się również adnotacja dotycząca adresu korespondencyjnego pełnomocnika Skarżącego (k. 34 akt administracyjnych), z której wynika, że L. B. jest Prezesem Zarządu firmy L. sp. z o.o. z siedzibą przy ul W.P., [...] M., co jest potwierdzeniem, że ww. adres jest miejscem pracy L. B. Miejsce pracy w ujęciu art. 148 § 2 pkt 2 O.p. oznacza zarówno miejsce pracy pracobiorcy, jak i miejsce pracy osoby prowadzącej działalność na własny rachunek. W miejscu pracy można zatem doręczyć adresatowi pismo w sposób podstawowy tj. osobiście (art. 148 § 1 O.p.) jak i w sposób zastępczy - za pośrednictwem upoważnionej przez pracodawcę osoby. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że możliwość doręczenia pisma w miejscu prowadzenia przez adresata działalności gospodarczej do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nakłada na doręczającego obowiązek upewnienia się, że osoba odbierając pismo jest do tego upoważniona, co nie oznacza, że warunkiem skutecznego doręczenia jest legitymowanie się przez osobę odbierającą pisemnym upoważnieniem.
W sytuacji bowiem, gdy osoba obecna w miejscu, o którym stanowi art. 148 § 2 pkt 2 O.p. podejmuje się odebrać pismo wskazując, iż jest zatrudniona w tym miejscu i potwierdza to dostępem do firmowych pieczęci, wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w tym miejscu nie może nasuwać żadnych uzasadnionych zastrzeżeń. Dokonane do jej rąk doręczenie pisma jest skuteczne i rodzi określone skutki procesowe (por.: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa - Komentarz, 5
II FSK 2774/14
Warszawa 2013 r. str. 718-721 oraz np.: wyroki NSA - z 16.11.2007 r., II FSK 1356/06; z 23.07.2010 r" II FSK 561/09; z 4.01.2012 r" II FSK 1292/10 i post. NSA z 21.05.2010 r., II FSK 726/10; publ.: www.cbois.nsa.gov.pl). Należy zatem podzielić stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że w stanie faktycznym sprawy okoliczność, że odbiór przesyłki skierowanej do pełnomocnika Skarżącego potwierdził przebywający pod adresem ul. W.P. J. M., który posłużył się pieczęcią firmową pełnomocnika, stanowi podstawę do uznania, że pod tym adresem znajdowało się miejsce pracy pełnomocnika. Także na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej postanowienie z dnia 22 maja 2013 r. (k. 49 akt administracyjnych) oznaczono, że przesyłkę doręczono J. M. - pracownikowi.
Ponadto jak wynika z akt sprawy (k. 28, 36, 38, 40, 42, 46 akt administracyjnych) J. M. wielokrotnie odbierał kierowaną do pełnomocnika, tak adresowaną korespondencję i ten sposób doręczenia nie był kwestionowany.
Wobec powyższego należało uznać, że prawidłowo w stanie faktycznym sprawy uznano, że postanowienie z dnia 22 maja 2013 r. było doręczone skutecznie zgodnie z art. 148 § 2 pkt 2 O.p. osobie uprawnionej do odbioru korespondencji w miejscu pracy pełnomocnika.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości oraz o oddaleniu skargi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. 6