Uzasadnienie
- 1. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. o sygn. I SA/Gd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. P. M. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IS) z dnia 25 maja 2016 r. o nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 21 grudnia 2015 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok ten jest dostępny – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Powyższy wyrok zaskarżył w całości skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego). Jednocześnie sformułował w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, motywując go obawą wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu argumentował, że nie jest w posiadaniu "płynnych" środków pieniężnych, a jedynie posiadaczem mienia ruchomego i nieruchomego, które w sytuacji zbycia w toku postępowania egzekucyjnego nie będzie możliwe do odzyskania od osób trzecich, w razie ewentualnego uchylenia decyzji przez Sąd.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 3.1. Wniosek skarżącego o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Dyrektora IS oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku i poparcia go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
- 3.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody upatruje w obawie zbycia jego majątku ruchomego i nieruchomego w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego i trudności z jego odzyskaniem w razie uchylenia zaskarżonej decyzji. Twierdzeń tych jednak nie można uznać za uprawdopodobnienie, że wykonanie decyzji Dyrektora IS spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Podnoszony argument ma charakter hipotetycznych rozważań, a obawy skarżącego są bezpodstawne. Wymaga zaakcentowania, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, iż zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny dotychczas nie podjął czynności egzekucyjnych, w tym zmierzających do licytacji mienia skarżącego. Wymaga podkreślenia, że w razie wykonania zaskarżonego aktu w drodze egzekucji jego realizacja sprowadzać się będzie do egzekwowania należności pieniężnych, realizowanego zgodnie z określonymi ustawowo zasadami i trybem, w których skarżącemu także będą przysługiwać odpowiednie środki ochrony prawnej, uniemożliwiające zagrożenie jego bytu.
- 3.3. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.