Uzasadnienie
- 1. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 12 lipca 2016 r. A. M. złożył pisemny wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefana Babiarza, w sprawie z jego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 listopada 2012 r., III SA/Łd 658/10.
- 2. Pismem z 12 lipca 2016 r. skarżący wezwał Naczelny Sąd Administracyjny do zaprzestania naruszeń prawa, wnosząc o wyłączenie z orzekania sędziego NSA Stefana Babiarza.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że "sędzia NSA Stefan Babiarz orzekając w wyrokach o sygn. akt: II FSK 1257/09, II FSK 1258/09, II FSK 2060/10 i II FSK 2060/10 zajmował już wiążące stanowisko w sprawie wydania i wykonania decyzji o zabezpieczeniu na majątku podatników J. M. i A. M. z dnia 10 listopada 2005 r. oraz zarządzenia zabezpieczenie z dnia 10 listopada 2005 r., umorzenie którego to postępowania jest przedmiotem naszej skargi i co przy Jego udziale w procedowaniu skargi może skutkować nieważnością wydanego rozstrzygnięcia oraz koniecznością wznowienia postępowania w trybie art. 271 pkt 1 p.p.s.a.".
Wobec powyższego "z ostrożności procesowej oraz zachowania zasad ekonomiki procesowej" skarżący wniósł "w trybie art. 271 pkt 1, art. 183 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. o wyłączenie z orzekania sędziego NSA Stefana Babiarza albowiem powinien być wyłączony z tego postępowania z mocy ustawy".
W punkcie II. 3 pisma z 12 lipca 2016 r., wnioskodawca podniósł, że "W trakcie poprzedniej rozprawy przed NSA w dniu 5 kwietnia 2016 r. miały zdaniem skarżącego miejsce niedopuszczalne i bezprawne przypadki zastosowania wobec niego "trybu doraźnego" w rozpatrywaniu jego wniosków procesowych. Niezależnie od tego przewodniczący sędzia NSA Stefan Babiarz odczytujące sentencję postanowień celowo i świadomie pominął skład orzekający, zwł. osobę przewodniczącego i sprawozdawcy, sędziego NSA Antoniego Hanusza, który w trakcie procedowania naszych skarg sygn. akt II FSK 1306/12 i II FSK 142/12 uchybił godności sprawowanego urzędu bezceremonialnie łamiąc prawo, usiłował upokorzyć skarżącego, odrzucił wniosek o wyłączenie go z orzekania a następnie dopuścił się poświadczenia nieprawdy o tym zdarzeniu w protokole rozprawy".
Wnioskodawca wskazał także, że nie ujawniono mu "postanowienia, nie miał wiedzy o jego treści, nie mógł więc skutecznie bronić się przed jawną agresją przewodniczącego. Takie postępowanie narusza procedury dotyczące doręczeń i publikacji orzeczeń".
W dniu 12 lipca 2016 r. sędzia Naczelnego Sadu Administracyjnego Stefan Babiarz złożył pisemne oświadczenie, że po jej stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wyłączające sędziego od rozpoznania sprawy o sygn. akt II FSK 1385/13 oraz że nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej sprawie (art. 19 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 3. Wniosek podlega oddaleniu.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa jest gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą. Istota przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).
Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie w stosunku do sędziego NSA Stefana Babiarza brak jest podstaw do wyłączenia z mocy ustawy. Również podniesione przez skarżącego argumenty mające przemawiać za wyłączeniem sędziego od orzekania w jego sprawie, nie uzasadniają wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że wyłączenie na podstawie tego przepisu powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. postanowienie NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 40/15).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego Stefana Babiarza, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o jego wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie. Również sam wnioskodawca nie wykazał, aby pomiędzy nim a sędzią, o wyłączenie którego wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość ich bezstronność przy orzekaniu. Wnioskodawca nie podał żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego, a w szczególności niezasadny jest zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 4.
Z treści art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że nieważność postępowania sądowoadministracyjnego zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy zachodzi w przypadkach wskazanych w art. 18 § 1 p.p.s.a. Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy uznać należy, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadne należy uznać przedstawione przez skarżącego przesłanki wskazane w punkcie II. 3 uzasadnienia do pisma z 12 lipca 2016 r., w szczególności powoływanie się na wskazane przez wnioskodawcę zarzutu w stosunku do sędziego NSA Antoniego Hanusza, gdyż nie jest to przedmiotem niniejszego posiedzenia.
Ponadto złożone przez sędziego Stefana Babiarza oświadczenie z 12 lipca 2016 r. pozwala przyjąć, że nie istnieją okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia