Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1672/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 14 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 651/04 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1998 – 2000.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w treści żądania skarżąca wskazała na fakt ponownego potrącania przez Urząd Skarbowy w O. kwot wcześniej potrąconych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sierpniu 2004 r.
Strona wyjaśniła, że w okresie 22 miesięcy, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych potrącał na rzecz Urzędu Skarbowego w O. znaczną część jej emerytury, dostawała część zestawień, w których nie wyszczególniono okresów, za które dokonywano potrąceń. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, możliwe jest, że już wcześniej stosowano podwójne potrącanie należności za ten sam okres.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał złożoną przez M. B. skargę za niedopuszczalną, gdyż nie została ona oparta na żadnej z ustawowych podstaw wznowienia, przewidzianych w art. 271 – 273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżąca nie przywołała ponadto jakichkolwiek przepisów określających przesłanki wznowienia.
W skardze kasacyjnej M. B. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, w rozumieniu art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest art. 134 § 1 i art. 141 § 4 w związku z art. 166, a także art. 273 § 2, polegające na zaniechaniu ustalenia stanu sprawy w oparciu o okoliczności wskazane przez skarżącą w piśmie z dnia 29 czerwca 2005 r. oraz dołączone do niego dokumenty, a zatem de facto wnikliwego rozpatrzenia zasadności wniosku o wznowienie postępowania, a nadto przez uznanie się przez sąd związanym sposobem sformułowania przez skarżącą opisanego wniosku, użytymi argumentami oraz niewskazaniem przez nią podstawy prawnej na jakiej żąda wznowienia postępowania, jak również sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób uniemożliwiający skarżącej poznanie motywów rozstrzygnięcia, a to poprzez niewyjaśnienie w istocie jego podstaw prawnych w kontekście przywołanych przez skarżącą okoliczności uzasadniających jej zdaniem wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakłada na sąd obowiązek zbadania zasadności wniosku skarżącej o wznowienie postępowania, niezależnie od sposobu jego sformułowania oraz użytych tam argumentów. W ocenie strony, sąd nie jest tym samym związany powołaną w żądaniu podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe, jak również fakt, że skarżąca nie była reprezentowana przez pełnomocnika, nie można – zdaniem autora skargi kasacyjnej – czynić M. B. zarzutu nieprzytoczenia podstawy prawnej wznowienia.
Ponadto wskazano, że obowiązek ustalenia okoliczności faktycznych sprawy wynika również z art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia rodzi – zdaniem autora skargi kasacyjnej - wątpliwości, czy Sąd poddał wnikliwej analizie materiał zgromadzony w aktach sprawy. W orzeczeniu nie wyjaśniono bowiem, czy Sąd odrzucił wniosek z tego względu, że skarżąca nie przytoczyła takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które warunkują wznowienie postępowania, czy też, choć może są one zasadne, to nie mogły mieć jednak wpływu na wynik sprawy, czy też dlatego, że skarżąca mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sformułowane przez stronę wnioski i podstawy kasacyjne oraz ich uzasadnienie wyznaczają zatem ramy, w jakich sąd drugiej instancji dokonuje kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Zarzuty oraz argumentacja prezentowane przez skarżącą na gruncie niniejszej sprawy zmierzają przede wszystkim do wykazania, że Sąd pierwszej instancji powinien był zbadać zasadność skargi o wznowienie postępowania, niezależnie od jej treści. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, wojewódzki sąd administracyjny nie dopełnił – wynikającego z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – obowiązku ustalenia stanu sprawy w oparciu o okoliczności wskazane przez stronę oraz dołączone przez nią dokumenty.
Stanowisko skarżącej należy ocenić jako nietrafne, gdyż całkowicie pomija ono zarówno istotę wznowienia postępowania, jak i regulacje prawne znajdujące zastosowanie w rozpatrywanym przypadku. Podkreślenia wymaga, że instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego stanowi formę postępowania nadzwyczajnego, którego celem jest ponowne rozpoznanie sprawy już zakończonej prawomocnym orzeczeniem. Wyjątkowy charakter omawianej instytucji i jej odrębność w stosunku do postępowania zwykłego podkreśla sposób jej unormowania przez ustawodawcę. Przepisy poświęcone tej problematyce (art. 270 – 285) zostały zamieszczone w odrębnym dziale (dział VII) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który zawiera regulacje szczególne w stosunku do pozostałych unormowań znajdujących się w tej ustawie. Przepis art. 276 zdanie pierwsze Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesądza, że do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji znajdują jedynie odpowiednie zastosowanie i to tylko wówczas, gdy przepisy poniższe nie stanowią inaczej.
W świetle przedstawionych uwag nie może ulegać wątpliwości, że ocena skargi o wznowienie postępowania wymaga sięgnięcia w pierwszej kolejności do norm właściwych dla tej instytucji procesowej.
Zgodnie z art. 279 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązkiem podmiotu domagającego się wznowienia jest w szczególności wskazanie w skardze podstawy wznowienia i jej uzasadnienie. W doktrynie podkreśla się, że podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z okoliczności wymienionych w art. 271 – 273 uzasadniają wznowienie w danej sprawie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., LexisNexis Warszawa 2006, str. 557). Należy bowiem uwzględnić, że żądanie wznowienia jest możliwe wyłącznie w przypadkach przewidzianych w dziale VII Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. art. 270 tego Prawa).
W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego, sąd - w myśl art. 280 § 1 powołanej ustawy - bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku braku jednego z tych wymagań sąd jest obowiązany do odrzucenia skargi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wywody prezentowane przez stronę skarżącą stoją w rażącej sprzeczności z powyższymi unormowaniami. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę. Zasada niezwiązania sądu granicami środka zaskarżenia w kształcie, w jakim obowiązuje ona w postępowaniu zwykłym toczącym się przed sądem pierwszej instancji, nie znajduje w takim przypadku zastosowania. Niedopuszczalne jest wyprowadzanie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosku jakoby sąd był zobowiązany "odnaleźć" okoliczności uzasadniające wznowienie, w sytuacji gdy nie czyni tego strona. Założenie takie prowadziłoby bowiem do zakwestionowania sensu omówionych wyżej rozwiązań prawnych właściwych dla wznowienia postępowania.
Pozbawione racji jest również twierdzenie autora skargi kasacyjnej dotyczące uchybień w zakresie art. 141 § 4 w związku z art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wątpliwości strony co do przyczyn odrzucenia skargi są nieusprawiedliwione.
Z treści zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, że M. B. nie oparła wniesionej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, co doprowadziło do niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Jednocześnie zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, iż na danym etapie postępowania (wstępne badanie skargi) ustalał on jedynie, czy podstawa przytoczona we wniosku odpowiadała którejkolwiek z podstaw wymienionych w art. 271 – 273 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wstępna kontrola skargi o wznowienie postępowania nie może bowiem obejmować oceny zasadności podstaw wznowienia. Całkowicie chybione są zatem sugestie autora skargi kasacyjnej jakoby nie było jasne, czy odrzucenie skargi nastąpiło z uwagi na niepowołanie podstawy wznowienia, czy też ze względu na brak wpływu podstawy wznowienia na wynik sprawy lub możliwość powołania się przez stronę na przedstawione w skardze okoliczności w poprzednim postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 w związku z art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za niezasadne.
W odniesieniu do sformułowanego w osnowie skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 273 § 2 cytowanej ustawy, stwierdzić należy, że nie jest możliwe jego merytoryczne rozpoznanie, z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie. Strona skarżąca ograniczyła się bowiem jedynie do przytoczenia powołanego przepisu bez wyjaśnienia, na czym – jej zdaniem - miałyby w tym przypadku polegać uchybienia Sądu. W tym zakresie skarga kasacyjna nie spełniła wymogów przewidzianych w art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.