Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 13 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 757/12 odmówił P. G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) podał, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej – a do takich należy sprawa skarżącego– nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Na mocy powołanego przepisu skarżący jest zatem zwolniony z mocy prawa od ponoszenia kosztów sądowych.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia P. G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Oznacza to, że w tych sprawach nie zachodzi konieczność rozpoznawania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia tych kosztów z mocy ustawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli strona pomimo ustawowego zwolnienia jej od kosztów sądowych składa w tym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy, zasadnym jest umorzenie takiego postępowania, gdyż stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. jest ono bezprzedmiotowe (por. postanowienia NSA: z dnia 20 luty 2008 r. sygn. akt I OZ 74/08 i z dnia 2 września 2010 r. sygn. akt I OZ 651/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W świetle art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., odmowa uwzględnienia takiego wniosku nie jest uzasadniona. Odmowa przyznania prawa pomocy może bowiem nastąpić dopiero, po merytorycznym jego rozpoznaniu oraz ustaleniu, że strona skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że Sąd I instancji nie rozpoznawał merytorycznie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż z uwagi ustawowy charakter tego zwolnienia, było to bezprzedmiotowe. A zatem postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powinno zostać umorzone. Z tego względu, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a postępowanie w tym zakresie należało umorzyć.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.