Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II SAB/Ol 36/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w pkt. I oddalił skargę R. S. na bezczynność Okręgowego Inspektora Służby Więziennej w Olsztynie, zaś w pkt II przyznał pełnomocnikowi skarżącego, radcy prawnemu A. H., kwotę 497 zł, powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż rozstrzygnięcie w kwestii wynagrodzenia pełnomocnika podjęte zostało w oparciu o art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oraz § 21 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Zdaniem Sądu nie był podstaw do zasądzenia wydatków radcy prawnego, w wysokości 259,25 zł, zgodnie z przedstawionym przez niego spisem kosztów.
Przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu zwrotu kosztów podróży na rozprawę jest możliwe pod warunkiem zarządzenia przez sąd takiego stawiennictwa, stosownie do art. 91 § 3 p.p.s.a.. Nie było też podstaw do przyznania pełnomocnikowi strony skarżącej zwrotu poniesionych przezeń szeroko rozumianych kosztów korespondencji z Sądem i stroną. Przyjmuje się bowiem, że tego typu wydatki są rekompensowane pełnomocnikowi w ramach przyznanego mu wynagrodzenia
Zażalenie na pkt II powyższego wyroku wniósł radca prawny A. H., pełnomocnik z urzędu R. S., zarzucając Sądowi naruszenie:
- 1. § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, poprzez niezastosowanie i niezasądzenie wszystkich niezbędnych i udokumentowanych wydatków radcy prawnego, gdy wydatki te były niezbędne i udokumentowane, co zostało opisane w spisie kosztów z 24.11.2016 r. w wysokości 259,25 zł plus podatek Vat,
- 2. Niepełność, pobieżność uzasadnienia powodującą brak możliwość merytorycznej, rzeczowej kontroli wydanego wyroku poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się sąd, odstępując od zasądzenia wszystkich niezbędnych i udokumentowanych wydatków radcy prawnego w oparciu o § 2 pkt 2 rozporządzenia z 2015 r., gdy koszty poniesione przez pełnomocnika skarżącego były niezbędne i udokumentowane co zostało opisane w spisie kosztów z 24.11.2016 r. sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego zasądzając na rzecz pełnomocnika z urzędu jedynie kwotę 17 zł plus podatek VAT.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako "ppsa", wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego.
Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. § 4 ust. 3 rozporządzenia stanowi z kolei, iż opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Zgodnie zaś z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, opłaty maksymalne wynoszą, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, 480 zł. Taka też kwota, powiększona dodatkowo o 17 zł, wraz z należnym podatkiem VAT przyznana została działającemu w sprawie radcy prawnemu. Rozstrzygnięcie to uznać należy za prawidłowe, a odmowa uwzględnienia przez Sąd I instancji żądania zwiększenia przyznanego wynagrodzenia o koszty wskazane w spisie z dnia 24 listopada 2016 r. była słuszna.
Nie można bowiem przyjąć, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności pozwalające na zwiększenie wynagrodzenia przyznanego pełnomocnikowi. Wskazane przez niego czynności zaliczyć należy bowiem do całokształtu jego działań, które doprowadziły do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w pierwszej instancji i w pełni pokrywa je wynagrodzenie przyznane przez ten Sąd. W sprawie nie zostało wykazane, aby nastąpiły inne nadzwyczajne okoliczności, które z uwagi na zwiększony nakład pracy pełnomocnika pozwoliłyby na przyznanie mu wyższego wynagrodzenia. Za okoliczność taką nie mógł być uznany w żadnym razie fakt sporządzenia kilku pism procesowych, kontaktów ze skarżącym, osadzonym w zakładzie karnym, stawiennictwa na rozprawie (nieobowiązkowego), czy udzielania sądowi wyjaśnień co do okoliczności, ustalonych w toku czynności. Wymienione działania nie stanowią o nadzwyczajnym przekroczeniu przez pełnomocnika wypełniania swoich obowiązków ponad granice zwykłej staranności.
Mieszczą się one całkowicie w granicach czynności, jakich wymaga się od fachowego reprezentanta, który podlega określonym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Zauważyć przy tym trzeba, iż zgodnie z art. 205 § 2 ppsa, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego, zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W orzecznictwie uznaje się w sposób jednoznaczny, iż powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący, a zatem przedstawiony katalog kosztów niezbędnych nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego. Odnośnie zatem podawanych przez pełnomocnika w niniejszej sprawie kosztów, to przyjąć trzeba było, że są to właśnie wyżej wspomniane wydatki zwykle występujące przy okazji procesu sądowego.
Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.