Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 czerwca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 327/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku J.R. (dalej "skarżąca"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 25 lutego 2026 r. nr SKO.4103.14.2026 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu utrzymującą w mocy decyzję, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha, Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu z 16 grudnia 2025 r. nr MOPS/4061/002248/2025, którą uchylono decyzję organu I instancji z 1 sierpnia 2025 r. nr MOPS/4061/001637/2025 przyznającą skarżącej zasiłek stały: 1) w wysokości 1 097,16 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2025 r. do 28 lutego 2025 r.;
- 2) w wysokości 1 229 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2025 r.
Wraz ze skargą skarżąca, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "P.p.s.a.") oraz wynikające z tego przepisu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ("nakazanie wypłaty zasiłku stałego na zasadzie art. 61 § 3 P.p.s.a."). Strona skarżąca podała, że z uwagi na przebyte schorzenia (nowotwór narządów rodnych, zespół chorób popropiennych, stomia, wysokie nadciśnienie, niedoczynność tarczycy) i związany z nimi proces leczenia poddała się terapii nierefundowanym w Polsce lekiem [...]. Wspomniana terapia jest dla strony skarżącej kosztowna, a jej jedyne źródło dochodu to zasiłek stały. Skarżąca jest przy tym całkowicie niezdolna do pracy i posiada skromne oszczędności.
Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznał, że zaskarżona decyzja organu wywołuje jedynie skutki procesowe, bowiem rozstrzyga o uchyleniu prawa do zasiłku stałego. Ewentualna konieczność zwrotu pobranych świadczeń może powstać dopiero w wyniku wydania odrębnej decyzji, orzekającej o obowiązku zwrotu. Zaskarżona decyzja organu, jako decyzja uchylająca, nie pociąga za sobą bezpośredniego następstwa w postaci zwrotu świadczenia. Zaskarżona decyzja nie ma tym samym przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu). W konsekwencji, nie można orzec o wstrzymaniu jej wykonania.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne wskazanie, że zaskarżona decyzja nie ma przedmiotu wykonania i w związku z tym nie można orzec o wstrzymaniu jej wykonania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.
Wniosek skarżącej w niniejszej sprawie dotyczy wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu utrzymującej w mocy decyzję, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha, Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu z 16 grudnia 2025 r. nr MOPS/4061/002248/2025, którą uchylono decyzję organu I instancji z 1 sierpnia 2025 r. nr MOPS/4061/001637/2025 przyznającą skarżącej zasiłek stały: 1) w wysokości 1 097,16 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2025 r. do 28 lutego 2025 r.;
- 2) w wysokości 1 229 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2025 r.
W tak przedstawionych okolicznościach sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja Kolegium z 25 lutego 2026 r. wywołuje jedynie skutki procesowe, bowiem rozstrzyga o uchyleniu prawa do świadczenia – zasiłku stałego i składek na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast ewentualna możliwość wstrzymania wykonania decyzji może powstać dopiero na etapie wydania odrębnej decyzji w zakresie konieczności zwrotu pobranych nienależnie świadczeń. W konsekwencji, skoro zaskarżona decyzja Kolegium, jako decyzja uchylająca, nie pociąga za sobą bezpośredniego następstwa w postaci zwrotu świadczenia, tym samym okoliczności wskazane przez skarżącą w postaci pozbawienia jej środków do życia oraz wielości chorób, na które cierpi, nie miały wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na co zwracał też uwagę Sąd I instancji, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (zob. T.Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 192; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z 23.1.1997 r. SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54; Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5/26; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021 s. 447-448, nb 2,3). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego, stosownie do treści art. 61 P.p.s.a., należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu (tak również J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 122).
Zatem nie każdy zaskarżony akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz." W-wa 2005, str. 206).
Wpływu na powyższą ocenę nie mogą mieć również argumenty przedstawione w zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt I OZ 649/22, w którym Sąd ten wskazał, iż zaskarżona decyzja Kolegium wywołuje jedynie skutki procesowe, bowiem rozstrzyga jedynie o uchyleniu prawa do świadczenia.
W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 P.p.s.a.