Uzasadnienie
A.S. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
W skardze Skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek ten nie został odrębnie uzasadniony - nie wskazano w nim, na czym miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku sytuacji Skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 2 marca 2026 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że ciężar przedstawienia konkretnych i możliwych do zweryfikowania okoliczności uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej spoczywa na wnioskodawcy, których skarżący nie przedstawił ani nie przedłożył dokumentów służących uprawdopodobnieniu tych przesłanek.
Wyrokiem z dnia 11 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Skarżącego na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2025 r.
Pismem z dnia 23 marca 2026 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 2 marca 2026 r. w całości i wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniósł, że do skargi załączył odpis księgi wieczystej dotyczącej działki nr [...] oraz kopię mapy z zasobu geodezyjnego. Dokumenty te miały, w jego ocenie, potwierdzać nieustalony stan własności tej działki i wadliwość postępowania rozgraniczeniowego. Skarżący wskazał ponadto, że sprawa rozgraniczenia została przekazana do sądu rejonowego i pozostaje w toku, bez wyznaczonego terminu jej rozpoznania. Z tych okoliczności wywiódł istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 606/24: z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 736/24: z dnia 10 września 2025 I OZ 538/25, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego zażalenia - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że wniosek zawarty w skardze nie zawierał żadnego uzasadnienia odnoszącego się do sytuacji osobistej lub majątkowej Skarżącego. Podniesiona w zażaleniu okoliczność, że do skargi dołączono odpis księgi wieczystej i mapę geodezyjną, nie podważa tej oceny. Dokumenty te mogą mieć znaczenie dla zarzutów dotyczących stanu własności, przebiegu granicy lub prawidłowości rozłożenia kosztów, nie obrazują jednak skutków wykonania obowiązku pieniężnego dla Skarżącego. Stwierdzenie Sądu pierwszej instancji o nieprzedłożeniu dokumentów należało odczytywać jako odnoszące się do dokumentów służących uprawdopodobnieniu przesłanek ochrony tymczasowej, a nie do całego materiału załączonego do skargi.
Należy również wskazać, że samo powołanie na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie dotyczące rozgraniczenia nieruchomości nie wykazuje przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób wykonanie postanowienia o kosztach miałoby wpłynąć na tok lub wynik tamtej sprawy ani jakie konkretne, nieodwracalne następstwa miałoby wywołać przed jej zakończeniem. Okoliczność ta dotyczy przede wszystkim sporu o granicę i legalności rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, a nie zagrożeń wynikających z jego wykonania.
Zaskarżone postanowienie nakłada obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego. Jednakże pieniężny charakter obowiązku nie wyklucza co do zasady udzielenia ochrony tymczasowej - wymaga jednak wykazania szczególnych okoliczności, z których wynikałoby, że zapłata spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Takich okoliczności w tej sprawie nie przedstawiono. Co więcej, w razie ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia ustalającego koszty z dnia [...] kwietnia 2025 r., zapłacona kwota może podlegać zwrotowi przy użyciu właściwych instrumentów prawnych, gdyż obowiązek zapłaty jest co do zasady odwracalny. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 182/24 – źródło CBOSA).
Reasumując, argumentacja odnosząca się do wadliwości postępowania rozgraniczeniowego i prawidłowości ustalenia kosztów nie może zastąpić wykazania przesłanek ochrony tymczasowej. W postępowaniu wpadkowym dotyczącym wstrzymania wykonania aktu, Sąd nie dokonuje bowiem oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ocena ta pozostaje w zakresie postępowania głównego.
W konsekwencji przedstawionych powyżej wywodów zarzuty sformułowane przez wnoszącego zażalenie należało uznać za bezzasadne.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.