Uzasadnienie
Wnioskiem z 17 lipca 2026 r. Prezydent Miasta P. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania O.S. do domu pomocy społecznej przez wskazanie Prezydenta Miasta K. jako organu właściwego miejscowo do prowadzenia postępowania administracyjnego wszczętego na podstawie zawiadomienia Centrum Usług Społecznych w K. nr OSN.054.4.2026.BG z 1 czerwca 2026 r. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie skierowania O.S. do domu pomocy społecznej zostało wszczęte 2 czerwca 2026 r. na podstawie zawiadomienia Centrum Usług Społecznych w K. i postanowienia Sądu Rejonowego w M. z 19 maja 2026 r. III RNs "17/16" [winno być "17/26" - uw. NSA] o udzieleniu zabezpieczenia przez umieszczenie uczestniczki postępowania w domu pomocy społecznej. W dacie kierowania do domu pomocy społecznej uczestniczka mieszka w K. i tym samym Centrum Usług Społecznych w K. jest organem właściwym do wydania decyzji w oparciu o art. 101 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639, dalej ups) (k. 3-4 akt sądowych).
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta K.: 1. w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w treści zawiadomienia nr OSN.054.4.2026.BG z 1 czerwca 2026 r. w sprawie przekazania do realizacji - zgodnie z właściwością miejscową - postanowienia Sądu Rejonowego w M. z 19 maja 2026 r. III RNs 17/26 w sprawie umieszczenia z trybie zabezpieczenia O.S. w domu pomocy społecznej na czas trwania postępowania o umieszczenie w domu pomocy społecznej ww. osoby bez jej zgody. Na mocy powyższego zawiadomienia, Centrum Usług Społecznych w K. uznało się niewłaściwe miejscowo do rozpoznania sprawy i przekazało ją do rozstrzygnięcia, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa), do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P.;
2. wniósł o oddalenie wniosku jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o umorzenie postępowania, z uwagi na fakt, że Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z 7 sierpnia 2026 r. III RNs 17/26 zmienił swoje postanowienie z 19 maja 2026 r., które było podstawą wszczęcia postępowania i skierowania sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcia "sporu kompetencyjnego" [winno być "sporu o właściwość" - uw. NSA], przez uchylenie zabezpieczenia roszczenia przez umieszczenie O.S. w domu pomocy społecznej na czas trwania postępowania. W uzasadnieniu wskazał, ze skoro odpadła podstawa do wszczęcia postępowania o umieszczenie O.S. w domu pomocy społecznej w trybie zabezpieczenia na czas trwania postępowania, to wniosek o rozstrzygnięcie "sporu kompetencyjnego" [winno być "sporu o właściwość" - uw. NSA] uznać należy za bezprzedmiotowy (k. 37-38 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, ponieważ oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, znajdującym odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 193 ppsa, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z uwagi na art. 64 § 3 w zw. z art. 15 § 2 ppsa powyższa norma ma zastosowanie również do postępowań wszczętych na skutek wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
W tej sprawie spór między organami powstał wobec wydania przez Sąd Rejonowy w M. postanowienia z 19 maja 2026 r. III RNs 17/26 o umieszczeniu w trybie zabezpieczenia z urzędu O.S. w domu pomocy społecznej na czas trwania postępowania o umieszczenie uczestniczki w domu pomocy społecznej bez jej zgody (k. 28). Na tej podstawie Prezydent Miasta K. wystosował do Miejskiego Ośrodka Pomocy społecznej w P. zawiadomienie nr OSN.054.4.2026.BG z 1 czerwca 2026 r. w sprawie przekazania do realizacji – zgodnie z właściwością miejscową – postanowienia Sądu Rejonowego w M. z 19 maja 2026 r. III RNs 17/26 (k. 26). Wniosek Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość został złożony 17 lipca 2026 r. (k. 3-4, 29). Postanowieniem z 7 sierpnia 2026 r. III RNs 17/26 Sąd Rejonowy w M. w trybie zabezpieczenia z urzędu zmienił postanowienie z 19 maja 2026 r. w przedmiotowej sprawie w ten sposób, że uchylił zabezpieczenie roszczenia przez umieszczenie O.S. w domu pomocy społecznej na czas trwania postępowania (k. 41).
W konsekwencji, odpadła podstawa do wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, a postępowanie zainicjowane wnioskiem Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta K. stało się bezprzedmiotowe. Dlatego postępowanie to podlegało umorzeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.