Uzasadnienie
Pismem z 10 lipca 2026 r. Burmistrz Miasta i Gminy C. (dalej: "wnioskodawca"), złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem M. w przedmiocie rozpoznania wniosków J.G. (dalej: "zainteresowany") w sprawie udzielenia pomocy w formie schronienia oraz przedłużenia pobytu w schronisku dla bezdomnych mężczyzn z usługami opiekuńczymi.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zainteresowany został umieszczony w Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn z Usługami Opiekuńczymi w Ł. w trybie interwencyjnym. Wnioskodawca podniósł, że realizuje zadania związane z zapewnieniem schronienia osobom bezdomnym za pośrednictwem placówki wyłonionej zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych, przez co nie jest możliwe wydanie decyzji kierującej zainteresowanego do placówki w której obecnie przebywa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.
Zawisła sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscowa organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r., poz. 639 ze zm., dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy co do zasady ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast stosownie do jego ust. 2, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Nie jest w sprawie spornym, że zainteresowany jest osobą bezdomną. Wynika to jednoznacznie z akt sprawy, gdzie sekwencja wydarzeń pokazuje, że zainteresowany był hospitalizowany na szpitalnym oddziale ratunkowym w M., po czym został w trybie interwencyjnym umieszczony w Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn z Usługami Opiekuńczymi w Ł., gdzie obecnie przebywa. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2 ups i właściwość miejscową organu należy ustalić według miejsca ostatniego zameldowania zainteresowanego na pobyt stały. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z systemu PESEL wynika, że adresem zameldowania wymienionego na pobyt stały jest miejscowość T., gmina C. – a zatem to organ tej gminy jest właściwy w sprawie.
Dodatkowo można jeszcze zauważyć, że okoliczności wskazywane przez wnioskodawcę pozostają bez znaczenia dla ustalenia właściwości miejscowej organu. W przypadku osoby bezdomnej, jedyną istotną okolicznością jest ostatni adres jej zameldowania na pobyt stały. Kwestie dotyczące możliwości skierowania zainteresowanego do określonego schroniska, jako dotyczące wyniku sprawy administracyjnej, a nie właściwości organu do rozpoznania wniosku, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Zauważyć przy tym należy, że organ rozpoznający wniosek nie jest związany oczekiwaniem wnioskodawcy co do umieszczenia go w konkretnej placówce.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa w zw. z art. 4 ppsa postanowił jak w sentencji.