Uzasadnienie
Pismem z 9 lipca 2026 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość (winno być: "sporu kompetencyjnego") ze Starostą S. w przedmiocie podjęcia działań związanych z żądaniem rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu w przypadku gdy użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że aby mógł zaistnieć spór o właściwość w rozumieniu art. 4 ppsa, sprawa zawisła przed organami administracji publicznej musi mieć charakter sprawy administracyjnej, tj. sprawy przekazanej do rozstrzygania organom administracji publicznej w formie władczej i w drodze aktu o charakterze indywidualnym. Z akt sprawy wynika, że spór dotyczy tego, który z organów jest uprawniony do wystąpienia z żądaniem o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399 ze zm., dalej: "ugn"). Zgodnie z powyższym przepisem: "właściwy organ może żądać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie, a w szczególności, jeżeli nie zabudował jej w ustalonym terminie".
Rozwiązania umowy na podstawie wskazanego przepisu dokonuje sąd powszechny, w procesie cywilnym – żądanie o którym mowa w art. 33 ust. 3 ugn przybiera postać powództwa o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego (E. Bończak-Kucharczyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 33).
Sprawa niniejsza nie ma zatem charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy, nie istnieje bowiem sprawa administracyjna która miałaby podlegać rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub innego aktu z zakresu administracji publicznej. Skoro sprawa w której miałby zaistnieć spór kompetencyjny rozstrzygana jest przez sąd powszechny w procesie cywilnym, to wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jako dotyczący sprawy cywilnej a nie administracyjnej, nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ppsa orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O kosztach postępowania w pkt 2 postanowienia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ppsa.