Uzasadnienie
PISMEM Z 19 MAJA 2026 R. BURMISTRZA MIASTA I GMINY OSTRZESZÓW WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA I GMINY MIĘDZYBÓRZ W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA SPRAWY N.P., DALEJ: ZAINTERESOWANA, REPREZENTOWANEJ PRZEZ OPIEKUNA PRAWNEGO M. P., DALEJ: OPIEKUN ZAINTERESOWANEJ, O DOFINANSOWANIE POBYTU W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że decyzją z 4 sierpnia 2020 r. zainteresowana została skierowana przez organ Gminy Międzybórz do Domu Pomocy Społecznej w K. Postanowieniem z 9 sierpnia 2021 r. ustanowiono dla ubezwłasnowolnionej zainteresowanej opiekuna prawnego w osobie M.P. Postanowieniem z 19 stycznia 2026 r. dotychczasowy opiekun prawny został zwolniony z wykonywanej funkcji, a nowym opiekunem ustanowiono M.P. Zmiana opiekuna prawnego spowodowała, że Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ostrzeszowie uznał się niewłaściwym do ponoszenia opłat za pobyt zainteresowanej w domu pomocy społecznej.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Międzybórz wniósł o wskazanie Gminy Międzybórz jako właściwej do dalszego prowadzenia postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że spór w sprawie dotyczy kwestii odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w związku ze zmianą opiekuna prawnego. Zaznaczył, że zmiana opiekuna prawnego na innego posiadającego miejsce zamieszkania w innej gminie powoduje, że dochodzi do zmiany gminy zobowiązanej do ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691), dalej: k.p.a. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że aby mógł zaistnieć spór o właściwość w rozumieniu art. 4 p.p.s.a., sprawa zawisła przed organami administracji publicznej musi mieć charakter sprawy administracyjnej, tj. sprawy przekazanej do rozstrzygania organom administracji publicznej w formie władczej i w drodze aktu o charakterze indywidualnym. W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna dotyczy wyłącznie gminy, która powinna pokrywać koszty pobytu zainteresowanej w domu pomocy społecznej. Rozliczenia tego rodzaju dokonywane są na podstawie art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639) nie przybierają formy decyzji administracyjnej ani żadnego innego aktu indywidualnego z zakresu administracji publicznej. Spory wynikłe na tym tle stanowią sprawę cywilną, a nie administracyjną (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OW 10/24 i powołane tam orzecznictwo).
Rozpoznawana sprawa nie ma zatem charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy, nie istnieje bowiem sprawa administracyjna, która miałaby podlegać rozstrzygnięciu, a wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jako dotyczący sprawy cywilnej, a nie administracyjnej, nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.