Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 listopada 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 329/25 oddalił skargę Z. J. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 3 lutego 2025 r., znak PSIII.8641.5.2025 w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Skargę kasacyjną od wyroku złożył Z. J. zarzucając Sądowi pierwszej instancji, naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 214 ze zm. dalej: "ustawa o promocji zatrudnienia") w zw. z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP (tj. Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 z późn. zm.) poprzez: jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, iż otrzymanie od byłego pracodawcy odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia po wydaniu ostatecznej decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych i po upływie okresu, na który zasiłek ten został przyznany, uzasadnia pozbawienie skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a tym samym wniesiona przez niego skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy:
- - na moment wydania decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, skarżący nie posiadał zatrudnienia (a tym samym nie otrzymywał wynagrodzenia za pracę), jak również nie otrzymał odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia, a w konsekwencji na dzień wydania decyzji o przyznaniu mu zasiłku dla bezrobotnych spełniał wszelkie przesłanki ku temu wynikające z przepisów prawa. W związku z tym, decyzja ta była prawidłowa i pozostawała taką przez cały okres, za który ww. zasiłek został przyznany. Równocześnie, przepisy prawa nie przewidują podstawy do pozbawienia post factum prawa do zasiłku już po wydaniu ostatecznej decyzji o przyznaniu tego prawa i zakończeniu okresu, na który zasiłek został przyznany w sytuacji otrzymania odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia;
- - istotą instytucji zasiłku dla bezrobotnych jest zapewnienie osobom tracącym pracę możliwości zaspokojenia ich uzasadnionych potrzeb życiowych w okresie pozostawania bez zatrudnienia, co oznacza, że w przypadku skarżącego zasiłek spełniał swoją rolę, a odszkodowanie otrzymane już po upływie okresu, na który został przyznany, pozostaje irrelewantne dla jego przyznania. W szczególności, wypłacone post factum odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia w żaden sposób nie może być uznane za spełniające rolę świadczeń związanych ze statusem osoby bezrobotnej, gdyż w okresie, w którym było ono pobierane, rolę tą pełnił zasiłek dla bezrobotnych, zgodnie z celem tej regulacji prawnej.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt: III SA/GI 329/25 oraz uchylenie w całości decyzji Wojewody Śląskiego nr PSIII.8641.5.2025 z dnia 3 lutego 2025 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Bielska-Białej z dnia 4 grudnia 2024 r. (znak: DS.5012.128464.2024.ID); ewentualnie, na wypadek uznania, że nie doszło do rozpoznania istoty niniejszej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt: III SA/GI 329/25 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz skarżącego poniesionych przez niego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2026 r., poz. 143 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Istota skargi sprowadza się do ustalenia czy słusznie pozbawiono skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych za okres na jaki został przyznany, w sytuacji gdy za ten sam okres zostało wypłacone skarżącemu odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia, już po wydaniu decyzji o przyznaniu zasiłku. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił wyłącznie naruszenie prawa materialnego, co oznacza, że nie kwestionuje ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku Sądu pierwszej instancji.
Na podstawie przepisu art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art.
75. Przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi zaś, że prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Z kolei przepis art. 75 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia doprecyzowuje, że w takim przypadku, zasiłek przysługuje po upływie okresu, za który bezrobotny otrzymał odszkodowanie.
Z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wyłączające prawo do pobierania zasiłku w okresie od 10 lipca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. w związku z otrzymaniem odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę z trzech miesięcy do jednego miesiąca. Bezsporne jest, że za ww. okres skarżący otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia. O fakcie tym poinformował organ zarówno sam skarżący jak i syndyk. Oznacza to, że spełnione zostały przesłanki pozwalające na uznanie pobranego przez skarżącego świadczenia za nienależne, a w konsekwencji nałożenie na niego obowiązku jego zwrotu. Sytuacji skarżącego nie zmienia okoliczność, że do wypłaty odszkodowania doszło później niż w dniu rejestracji skarżącego jako bezrobotnego, zwłaszcza że skarżący w dniu rejestracji został właściwie pouczony i zadeklarował, wolę zwrotu świadczenia w przypadku przyszłej wypłaty odszkodowania.
Tymczasem, po pobraniu zasiłku dla bezrobotnych i otrzymaniu odszkodowana skarżący zaczął kwestionować żądanie zwrotu wypłaconego świadczenia, argumentując, że następcza wypłata świadczenia przez byłego pracodawcę pozostawała bez wpływu na ukształtowane wcześniej prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Oparte na literalnej wykładni przepisu art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia stanowisko stoi w sprzeczności z wynikami wykładni przeprowadzonej przy użyciu dyrektyw celowościowych i systemowych, a zatem celem świadczenia oraz eliminacją sytuacji podwójnego finansowania tego samego okresu pozostawania bez zatrudnienia. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie tylko wiedział i rozumiał, że zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje osobom, które za dany okres otrzymały ekwiwalentne odszkodowanie od pracodawcy, ale był pouczony, że późniejsza wypłata odszkodowania skutkować będzie obowiązkiem zwrotu wypłaconego świadczenia i na to rozwiązanie się godził.
Sąd podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w okolicznościach badanej sprawy fakt wypłaty odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę, który nastąpił po dniu wydania decyzji o przyznaniu zasiłku, uzasadnia wydanie decyzji pozbawiającej prawa do tego świadczenia za ten sam okres. Rację ma także Sąd pierwszej instancji, że uprawienie to może nastąpić wyłącznie w zakresie, w jakim okres pobierania zasiłku pokrywa się z okresem, za który faktycznie wypłacono odszkodowanie.
Przepis art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia określa przesłanki nabycia prawa do zasiłku. Norma przepisu nie może być jednak odczytywana w oderwaniu od art. 75 wymienionej ustawy. Z zestawienia przepisów art. 71 ust. 2 pkt 5, art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 75 ust. 2 pkt 4 ustawy wynika, że ustawodawca przypisał odszkodowaniu za skrócenie okresu wypowiedzenia podwójny skutek prawny. Po pierwsze, okres, za który odszkodowanie zostało wypłacone, podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Po drugie, wypłata tego odszkodowania odracza moment jego realizacji do upływu okresu, za który odszkodowanie zostało wypłacone. Okres ten ustawodawca traktuje jednocześnie jako okres uprawniający do nabycia prawa do zasiłku, zaliczając go do wymaganego stażu, o którym mowa w art. 71 ust. 2 pkt 5.
Mając na uwadze powyższe, organ miał nie tylko prawo, ale i obowiązek wydać decyzję orzekającą pozbawienie prawa do zasiłku dla bezrobotnych za okres od 10.07.2023 r. do 31.07.2023 r. w związku z otrzymaniem odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę.
Za nietrafny należy w tej sytuacji uznać zarzut naruszenia art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. Do istoty prawa do zabezpieczenia społecznego należy ochrona w razie utraty możliwości samodzielnego utrzymania się (por. L. Garlicki, S. Jarosz-Żukowska [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, red. M. Zubik, Warszawa 2016, art. 67.). Bezsporne jest, że skarżący z ochrony tej skorzystał. Jednocześnie, ustawodawca kształtując zakres i formy prawa do zabezpieczenia społecznego, powinien poszukiwać nie tylko efektywnych mechanizmów jego urzeczywistniania, lecz także zagwarantować nienaruszalność istoty tego prawa (zob. wyroki TK z: 19 grudnia 2012 r., sygn. K 9/12, OTK ZU nr 11/A/2012, poz. 136, z 24 lutego 2010 r., sygn. K 6/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 15, z 22 czerwca 1999 r., sygn. K 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100, z 6 grudnia 2015 r., SK 19/14, OTK-A 2015, nr 9, poz. 141.).
W dacie ustalania prawa do zasiłku dla bezrobotnych prawo skarżącego do odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia, nie było ani wątpliwe, ani kwestionowane. Skarżący o tym wiedział i jedynie oczekiwał na wypłatę odszkodowania. Znał też konsekwencje późniejszej wypłaty odszkodowania w przypadku pobierania prawa do zasiłku dla bezrobotnych za tożsamy okres. Fakt ten dokumentują akta sprawy. Pomimo to zadeklarował on wolę pobrania zasiłku dla bezrobotnych i złożył deklarację jego zwrotu po wypłacie oczekiwanego odszkodowania.
Nie można uznać, że w takiej sytuacji organ poprzez pozbawienie prawa do zasiłku za wskazany okres pozbawił skarżącego zagwarantowanego prawa do pomocy ze strony państwa w okresie bezrobocia, gdyż skarżącemu zostało za ten sam okres wypłacone odszkodowanie, a zatem otrzymał rekompensatę finansową od byłego pracodawcy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.