Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/OI 297/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę E. S. (dalej "Skarżąca", "Skarżąca kasacyjnie") na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego (dalej "Wojewoda") z 1 marca 2024 r. nr WIN-III.7581.134.2023.MK w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca.
Pismem z 18 września 2026 r. Wojewoda przekazał według właściwości wniosek Skarżącej kasacyjnie z 11 września 2026 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca kasacyjnie podała, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej może doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżona decyzja umożliwia, bowiem inwestorowi na wykonaniu na nieruchomości robót polegających na posadowieniu i pozostawieniu urządzenia elektroenergetycznego. Podała, że wykonanie tych prac przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy mogłoby spowodować faktyczną zmianę stanu nieruchomości i istotnie utrudnić przywrócenie stanu poprzedniego w przypadku uwzględniania skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie, jednakże nie z powodu argumentacji w nim przedstawionej.
Wskazać trzeba, że jakkolwiek wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawiera uzasadnienie, to jednak nie można było pominąć w toku jego rozpoznania regulacji przepisu art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej: "u.g.n."). Stanowi on, iż jeżeli w sprawach, o których mowa w przepisach działu III tej ustawy, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, zostanie wniesiona skarga do sądu administracyjnego, organ który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie postanowieniem, na które nie przysługuje zażalenie. Oznacza to, że skarga do sądu administracyjnego na decyzje wydane na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. powoduje wstrzymanie ich wykonanie z urzędu. Powód takiego uregulowania wydaje się być oczywisty - ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez organ poprzez udzielenie zezwoleń na zakładanie i przeprowadzanie systemów infrastruktury oraz wykonanie takiej decyzji - powoduje z reguły trudne do odwrócenia skutki, bowiem różnego rodzaju ciągi elektryczne, gazowe itp. mogą zostać trwale położone na nieruchomości, zaś los zgodności z prawem decyzji pozostaje niepewny aż do czasu zakończenia sprawy przed sądami administracyjnymi.
Można też stwierdzić, że z dużym prawdopodobieństwem działania te wywołać mogą znaczną szkodę. Przy czym wniesienie skargi do sądu i związany z tym, nałożony na organ, obowiązek wstrzymania z urzędu wykonania decyzji, nie wymaga oceny ani treści ani tym bardziej zasadności żądania skargi czy wniosku strony. Wobec tego wniosek o wstrzymanie wykonania takiej decyzji nie wymaga dowodzenia wyrządzenia szkody i trudnych do odwrócenia skutków jej realizacją.
W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej stanowi decyzja Wojewody z 1 marca 2024 r., którą uchylono decyzję Starosty [...] z 9 listopada 2023 r. i orzeczono o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej położonej w obrębie [...], gm. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...] przez udzielenie zezwolenia [...] na posadowienie i pozostawienie na tej działce urządzenia elektroenergetycznego w postaci kabla elektroenergetycznego SN 15kV o długości 21 m (ułożonej w ziemi), stacji transformatorowej SN/Nn 15/0,4Kv wraz z szafą rozdzielczą stacyjną (urządzeń naziemnych) oraz kabli elektroenergetycznych nN 0,4 kV o łącznej długości 359 m (ułożonych w ziemi), zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1 stanowiącym integralną część niniejszej decyzji. Określił, że powierzchnia niezbędna do wykonania prac wynosi 872 m² a powierzchnia ograniczenia nieruchomości po wykonaniu prac 43,3 m².
Jako podstawę materialnoprawną ograniczenia sposobu korzystania nieruchomości Wojewoda podał art. 124 ust. 1, 2, 3 i 4 u.g.n., a więc przepisy które nie zostały wyłączone z działania art. 9 u.g.n. Jak wynika natomiast z akt sprawy organ administracyjny nie wydał postanowienia w trybie tego przepisu.
W sytuacji więc, gdy właściwy organ nie wykonał obowiązku nałożonego przepisem art. 9 u.g.n., to nawet wówczas, gdy wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skierowany do sądu posiada mankamenty lub jest lakonicznie uzasadniony, niedopuszczalna jest odmowa jego uwzględnienia z tego powodu. Błąd organu nie może, bowiem pociągać za sobą ujemnych skutków dla strony skarżącej. Znajdowałaby się bowiem ona w gorszym położeniu aniżeli osoby, którym również ograniczono sposób korzystania z nieruchomości, ale wobec wniesienia skargi organ zachował się zgodnie z poleceniem wynikającym z art. 9 u.g.n. Zachwiana zostałaby, przewidziana w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zasada równości wobec prawa. Naprawianie tego błędu na drodze administracyjnej kłóciłoby się natomiast z zasadą ekonomiki postępowania (por. postanowienia NSA z 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 650/16; z 28 czerwca 2018, sygn. akt I OZ 601/18 oraz z 7 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 2416/22 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Mając na uwadze, że organ nie wykonał zobowiązania zawartego w art. 9 u.g.n., Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek Skarżącej kasacyjnie i na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), orzekł jak w sentencji.