Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 89/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi K. N. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: "Kolegium") z 21 października 2025 r. nr SKO 4540.60.2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z 29 sierpnia 2025 r. nr DZSW/541/001241/2025.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Kolegium.
W odpowiedzi na wniesioną skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie wraz z przeprowadzeniem rozprawy oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z 29 sierpnia 2025 r.
W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wskazał, że prowadzenie egzekucji komorniczej na podstawie zaskarżonych decyzji odmownych, w trakcie trwania postępowania kasacyjnego przed NSA spowoduje dla niego nieodwracalne skutki zdrowotne i życiowe. Podał, że ściąganie długów z emerytury pozostawia mu kwotę 806,67 złotych, co w okresie grzewczym i przy konieczności stałego zasilania koncentratora tlenu uniemożliwia opłacenia czynszu mieszkania komunalnego, grożąc eksmisją i bezdomnością. Wskazał także, że brak środków na wykupienie leków onkologicznych i psychiatrycznych stanowi bezpośrednie zagrożenie dla jego życia. Jego zdaniem, wstrzymanie wykonania decyzji do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez NSA jest w pełni uzasadnione względami humanitarnymi i społecznymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W związku z ostatnim zdaniem cytowanego przepisu, dyspozycją art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte są również akty wydane w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji. Nie ulega również wątpliwości, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji może zostać złożony także na etapie postępowania kasacyjnego.
Zauważyć jednocześnie należy, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania, a zatem akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, akty na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz akty, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Przez wykonanie aktu należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Przymiot wykonalności mają zasadniczo akty wywołujące skutki materialnoprawne, nakładające na adresata określone obowiązki bądź przyznające uprawnienia (por. T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2016, s. 560-562; postanowienie NSA z 8 stycznia 2015 r., II OZ 1376/14 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Dlatego co do zasady cechy wykonalności nie mają decyzje odmowne (por. postanowienie NSA z dnia 9 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1764/23 - źródło CBOSA). Charakter prawny decyzji Kolegium z 21 października 2025 r., a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z 29 sierpnia 2025 r., sprawia, że powyższe akty administracyjne nie kreują sytuacji prawnej wnioskodawcy. Nie dotyczą one bowiem praw i obowiązków, które podlegałyby wykonaniu, a także nie powodują powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony. Okoliczność, że Skarżący jako dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi należności w wysokości wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Zwrot należności jest bowiem realizowany nie w postępowaniu administracyjnym, ale w postępowaniu egzekucyjnym, w którym Skarżący ma możliwość obrony swoich praw. Wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej ma w istocie na celu zablokowanie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego, co wykracza poza granicę sprawy administracyjnej, w której została wydana zaskarżona decyzja.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji