Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 6 lutego 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.) - zwanej dalej "ppsa", o podjęcie w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały mającej na celu wyjaśnienie istniejącej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, przez rozstrzygnięcie następującego zagadnienia prawnego:
Czy nabywcy roszczeń wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279, ze zm.) przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm.) w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu?
W piśmie z dnia 11 maja 2023 r. M. M. wystąpił - na podstawie art. 33 § 2 ppsa - o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o podjęcie uchwały z powołanego wyżej wniosku Rzecznika Prawa Obywatelskich, w charakterze strony, uzasadniając swój udział w tym postępowaniu posiadaniem interesu prawnego, opisanego w przywołanym piśmie z 11 maja 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 33 § 2 zdanie pierwsze i drugie ppsa, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 ppsa, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym.
Warunkiem dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest więc m.in. okoliczność, że wnioskujący o takie dopuszczenie nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, a wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego.
W sprawie z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z 6 lutego 2023 r. nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, ponieważ wniosek ten dotyczy podjęcia tzw. uchwały abstrakcyjnej na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 ppsa. Przepis ten stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Rzecznik Praw Obywatelskich nie wnioskuje zatem o wydanie rozstrzygnięcia na potrzeby konkretnej sprawy administracyjnej. Przedmiotem tego wniosku jest dokonanie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienia przepisów prawa wskazanych w tym wniosku, których stosowanie, w ocenie wnioskodawcy, wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Z tego względu, w treści pytania zawartego we wniosku z dnia 6 lutego 2023 r., nie wskazano jakiejkolwiek osoby lub podmiotu, z których sprawą administracyjną ma się wiązać wnioskowana uchwała Sądu.
Uchwała ta ma bowiem dotyczyć jedynie wyjaśnienia przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawach administracyjnych dotyczących wszystkich podmiotów spełniających warunki określone w treści tych przepisów.
Przedmiotem uchwały wnioskowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich nie jest więc interes prawny konkretnego podmiotu w znaczeniu określonym w art. 33 § 2 ppsa.
Ponadto, z art. 264 § 2 i art. 265 ppsa wynika, że w posiedzeniu składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego bierze udział wnioskodawca oraz prokurator Prokuratury Krajowej lub prokurator innej jednostki organizacyjnej prokuratury, delegowany do wykonywania czynności w Prokuraturze Krajowej i wyznaczony przez Prokuratora Generalnego lub jego zastępcę do udziału w posiedzeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Oznacza to, że inne osoby i podmioty, poza wyżej wymienionymi, nie biorą udziału w posiedzeniu składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego przy podejmowaniu uchwały na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 ppsa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 i art. 182 § 3 ppsa, postanowił jak w sentencji.