Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 marca 2026 r., sygn. akt V SPP/Wa 226/25 odrzucił wniosek G. H. o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wniesiony w sprawie skargi na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej.
Sąd I instancji wskazał, że warunkiem skorzystania z instytucji przywrócenia terminu jest zaistnienie dla strony ujemnych skutków procesowych wskutek uchybienia terminu. Nie można więc przywrócić terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeśli uchybienie terminu dokonania czynności nie spowodowało żadnych negatywnych skutków procesowych dla strony, jak również gdy skutki uchybienia terminu mogą być w inny sposób usunięte, np. strona może ponownie wnieść pismo w postępowaniu sądowym, zawierające jej wnioski lub oświadczenia. Dlatego też Sąd stwierdził, że żądanie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (poprzez dołączenie dodatkowej dokumentacji i udzielenie wyjaśnień) było niedopuszczalne.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając wydane rozstrzygniecie w całości oraz wnosząc w całości o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), dalej "p.p.s.a." wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2025 r. poz. 1257). Niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl.
ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 74). Stosownie zaś do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z treści art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Z kolei na mocy art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Mając na uwadze treść wyżej cytowanych przepisów, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny, bowiem uchybienie terminowi, o którego przywrócenie wnosi, nie powoduje dla niego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (zob. postanowienia NSA z: 14 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 104/13; 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 305/14; 22 marca 2016 r., sygn. akt II FZ 24/16 – dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie nie budzi więc wątpliwości, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje po stronie wnioskodawcy ujemnych skutków procesowych z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być składany wielokrotnie (zob. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I OZ 411/14 – dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Przypomnieć trzeba, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zakreślają terminów, które zawężałyby okres, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skoro zaś nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, to nie jest również możliwe przywrócenie uchybionego terminu. W myśl art. 234 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, zatem skarżący ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w każdym momencie postępowania sądowoadministracyjnego.
Powtórzyć należy, ze odrzucenie przez Sąd I instancji wniosku o uzupełnienie braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje dla skarżącego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, bowiem nie traci on możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten może być bowiem składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie wpływa zatem negatywnie na sytuację skarżącego, bowiem na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma on możliwość ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy i uzyskać merytoryczną ocenę w tym zakresie.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.