Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 15 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 1161/25 odrzucił skargę F. w C. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności pieniężnych.
Odrzucając skargę Sąd I instancji stwierdził, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało uznane za doręczone w dniu 2 czerwca 2026 r. w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.). W zakreślonym, siedmiodniowym terminie, tj. do 9 czerwca 2026 r., skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi. W związku z powyższym Sąd I instancji zobligowany był do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- - naruszenie art. 230 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, co skutkowało wcześniejszą odmową przyznania prawa pomocy i w konsekwencji i doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi;
- - błąd w ustaleniach faktycznych oraz błędną ocenę przedłożonego materiału dowodowego;
- - naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącej prawa do sądu, polegające na faktycznym zamknięciu drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy wskutek ustanowienia bariery finansowej niemożliwej do pokonania przy jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy merytorycznego rozpoznania sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata.
Natomiast sposób doręczania pism, w razie niemożności doręczenia pisma do rąk własnych lub innych upoważnionych osób został uregulowany w art. 73 p.p.s.a. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.
Natomiast w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Wreszcie, § 4 tej regulacji stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Powyższe przepisy określają warunki, które muszą zostać spełnione, aby sąd mógł przyjąć fikcję doręczenia, tj. stwierdzić, że na mocy ustawy pismo nieodebrane przez stronę traktuje się jako prawidłowo doręczone. W myśl powyższych przepisów powinny zostać spełnione ku temu następujące przesłanki: wystąpienie niemożności doręczenia pisma w inny sposób, dwukrotne awizowanie pisma w odpowiednim czasie, a także upływ 14-dniowego terminu od pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odebrania pisma w placówce pocztowej.
Jak wynika z akt sprawy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gliwicach z 12 maja 2026 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 8 października 2025 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia.
Przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego była dwukrotnie awizowana (pierwsze awizo 19 maja 2026 r., powtórne awizo 27 maja 2026 r.), a następnie została zwrócona do WSA w Gliwicach. Trafnie zatem Sąd I instancji wskazał, że skoro po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, przesyłka ta nie została odebrana z placówki pocztowej, wezwanie zostało uznane za doręczone w dniu 2 czerwca 2025 r. w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Zatem ustawowy siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął 9 czerwca 2026 r. Skarżąca nie uiściła w tym terminie wpisu od skargi. W związku z powyższym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Gliwicach prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Argumentacja podniesiona przez skarżącą w zażaleniu jest całkowicie chybiona, gdyż nie podważa prawidłowych ustaleń Sądu I instancji w zakresie zaistnienia przesłanek do odrzucenia skargi. Kwestia zwolnienia skarżącej od kosztów postępowania była przedmiotem rozważań WSA w Gliwicach w sprawie o przyznanie skarżącej prawa pomocy sygn. I SPP 287/25, a argumentacja dotycząca tychże kwestii nie mogła mieć wpływu na odrzucenie skargi. Skoro skarżącej odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych, to powinna ona liczyć się z koniecznością ich uiszczenia oraz z ewentualnymi skutkami procesowymi ich nieuiszczenia.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.