Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 18 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Lu 242/26 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 23 kwietnia 2026 r., nr 0601-IEE.7192.55.2026.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
W toku postępowania, pismem z [...] czerwca 2026 r. skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego postanowienia "oraz wszystkich dalszych czynności egzekucyjnych prowadzonych na jego podstawie". Wniosek nie zawierał uzasadnienia.
Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja nie posiada przymiotu wykonalności, ponieważ nie przyznaje ona skarżącemu żadnych uprawnień, ani nie nakłada na niego żadnych obowiązków, zatem nie można mówić w tym przypadku o możności wywołania przez tę decyzję niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia "oraz skutków czynności egzekucyjnych związanych z zajęciem nieruchomości do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego", ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
- b. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie rzeczywistych skutków dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej z nieruchomości zajętej w toku postępowania egzekucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o wstrzymanie zaskarżonej decyzji pozostaje w oderwaniu (jest niezależne) od oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jest to bowiem postępowanie wpadkowe toczące się w ramach postępowania głównego – kontroli postanowienia. Sąd w takim postępowaniu (wpadkowym) nie odnosi się więc do prawidłowości wydanego aktu. A rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest tylko kontrola instancyjna postanowienia WSA w Lublinie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem wynik niniejszego postępowania wpadkowego nie ma wpływu na wynik postępowania sądowego odnośnie legalności zaskarżonej decyzji.
Z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Poza opisanymi przesłankami wynikającymi art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wymogami jakie stawiane są wnioskodawcy domagającemu się zastosowania przewidzianej tym przepisem instytucji ochrony tymczasowej, wskazać należy na pierwszorzędną przesłankę warunkującą zastosowanie powołanej regulacji. Otóż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Wykonalnymi zaś aktami są akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, a także akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki. Nie każdy zatem akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania.
Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia, przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony. Sąd I instancji nie mógł zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem przedmiotem skargi do sądu jest akt – postanowienie organu, dotyczące oddalenia zarzutów na czynność egzekucyjną.
Zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącego żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, a jedynie zawiera ocenę wniesionych przez skarżącego zarzutów. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.