Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 1 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Sz 588/25 odmówił przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 4 marca 2026 r. oddalającego skargę M. K. organu prowadzącego Niepubliczne Przedszkole A w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 14 września 2023 r. w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej udzielonej w 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
Pismem z dnia 30 kwietnia 2026 r. skarżąca, reprezentowania przez adwokata, wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, dołączając stosowny wniosek opatrzony datą 29 kwietnia 2026 r.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżąca nie miała wiedzy o tym, że w dniu 4 marca 2026 r. w siedzibie Sądu odbyła się rozprawa w jej sprawie, na której Sąd ogłosił niekorzystny dla niej wyrok. Z tego powodu skarżąca nie złożyła w przepisanym terminie wniosku o doręczenie tego wyroku wraz z uzasadnieniem (a w dalszej kolejności nie zaskarżyła wyroku). Jednakże nie ponosi ona winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie tego wyroku z uzasadnieniem.
Wyjaśniono, że z końcem listopada 2025 r. u matki strony, zdiagnozowano nowotwór złośliwy. Jest to agresywny i szybko postępujący nowotwór, wymagający natychmiastowego leczenia w formie chemioterapii i taka metoda leczenia została zastosowana wobec matki skarżącej. Wskazała także, że w okresie od końca listopada 2025 r. do dnia 23 kwietnia 2026 r. skarżąca w zasadzie na stałe przebywała na terenie Niemiec, gdzie zamieszkuje jej matka. Jej leczenie okazało się tak inwazyjne i wyniszczające, że wymagała ona (i nadal wymaga) całodobowej opieki córki.
W związku z ciężką i niespodziewaną chorobą matki, skarżąca wszystkie sprawy związane z prowadzonym przez nią Niepublicznym Przedszkolem Integracyjnym scedowała na jej pracowników. Obsługą wszelkich spraw administracyjnych, odbiorem doręczeń (w tym e-doręczeń e-PUAP) miała zająć się pracownica skarżącej, zatrudniona na stanowisku dyrektora administracyjno-finansowego, która m.in. wysłała do Sądu pierwsze pismo skarżącej w niniejszej sprawie w formie elektronicznej. Przy czym po jego wysłaniu za pośrednictwem e-PUAP nie odebrała ona korespondencji zwrotnej przesyłanej skarżącej przez Sąd w niniejszej sprawie za pośrednictwem e-PUAP (w tym zawiadomienia o terminie rozprawy z dnia 4 marca 2026 r.), a tym samym nie przekazała jej skarżącej. Pracownica nie miała świadomości co do tego, że po wysłaniu przez nią pisma skarżącej do Sądu w formie elektronicznej, cala dalsza korespondencja w sprawie będzie odbywała się w tej samej formie.
Dopiero po odebraniu przez pracownicę skarżącej w dniu 23 kwietnia 2026 r. wezwania Prezydenta Miasta Stargard datowanego na 22 kwietnia 2026 r., wzywającego skarżącą do zwrotu dotacji, strona dowiedziała się o tym, że w dniu 4 marca 2026 r. Sąd wydał wyrok w jej sprawie, z którym wiąże się obowiązek zwrotu dotacji w kwocie 165 434,68 zł wraz z odsetkami. Następnego dnia, tj. 24 kwietnia 2026 r. (w piątek) skarżąca przyjechała z Niemiec do Polski, celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Natomiast 27 kwietnia 2026 r. (w poniedziałek) skarżąca udała się do Sądu, gdzie przeglądając akta sprawy zapoznała się z treścią wyroku z dnia 4 marca 2026 r.
Zdaniem skarżącej, w zaistniałej sytuacji jej wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni uzasadniony i konieczny, albowiem dopełniła ona wszelkich aktów staranności, przekazując obowiązki w zakresie odbioru korespondencji (w tym przez ePUAP) swojej pracownicy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że przedstawione przez skarżącą okoliczności sprawy oraz układ zdarzeń wskazują na to, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 141 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") nie było następstwem zdarzenia nagłego i niespodziewanego, którego żadną miarą nie dało się uniknąć, lecz zaniechania pracownika, któremu powierzono m.in. monitorowanie platformy ePUAP. Błąd (zaniechanie) pracownicy obciąża zaś skarżącą, która powierzyła temu pracownikowi wykonanie zadania i nie konwalidują tego nawet podnoszone przez skarżącą okoliczności: że sama skarżąca nie mogła tego dopilnować, ze względu na całodobową i w pełni absorbującą jej osobę opiekę nad matką na terenie Niemiec oraz że jej pracownica nie miała świadomości co do następstw prawnych wysłania przez nią pisma skarżącej do Sądu w formie elektronicznej.
Sąd zaakcentował, że obowiązek monitorowania platformy ePUAP nie został powierzony pracownikowi niskiej rangi, lecz osobie zatrudnionej na stanowisku dyrektora administracyjno-finansowego, a zaniedbania w odbiorze korespondencji kierowanej do skarżącej przez ePUAP trwały w okresie od grudnia 2025 r. do lutego 2026 r. albowiem w tym czasie przesłano do skarżącej szereg pism, tj.: zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na 28 stycznia 2025 r. (pismo z 30 grudnia 2025 r.), zawiadomienie o odwołaniu rozprawy z 28 stycznia 2026 r. (pismo z 14 stycznia 2026 r.), zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na 4 marca 2026 r. (pismo z 29 stycznia 2026 r.), zawiadomienie o zmianie sędziego sprawozdawcy (pismo z 3 lutego 2026 r.). Żadne z tych pism nie zostało podjęte przez adresata, a ich dręczenie nastąpiło w trybie art. 74 a § 3-8 p.p.s.a. Skarżąca w zaistniałych warunkach odstąpiła od ustanowienia właściwego pełnomocnika z wyboru czy wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i samodzielnie podjęła decyzję o powierzeniu obowiązku korespondowania z Sądem - swojej pracownicy, której należycie nie monitorowała.
Zatem to skarżącą obciążają wszelkie skutki działań i zaniechań pracownicy w tym zakresie. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie istnieją podstawy, aby przyjąć, że spóźnienie w złożeniu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nastąpiło wskutek przeszkody, której skarżąca nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak jest tym samym zasadniczej przesłanki przemawiającej za przywróceniem uchybionego terminu.
Zażalenie na powyżej powołane postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu skarżącej do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 marca 2026 r., sygn. akt: I SA/Sz 588/25 i doręczenie wyroku z uzasadnieniem.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 p.p.s.a. poprzez ustalenie, że:
- - M. K. nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku z uzasadnieniem,
- - M. K. obciążają błędy jej pracownicy, choć w realiach przedmiotowej sprawy uznać trzeba, że skarżąca dochowała wszelkich aktów staranności, warunkujących ustalenie, że nie ponosi winy za uchybienia, które skutkowały niedochowaniem terminu do dokonania czynności procesowej,
- - braku winy skarżącej nie konwalidują podnoszone przez nią okoliczności, że sama skarżąca nie mogła dopilnować swoich spraw, ze względu na całodobową i w pełni absorbującą opiekę nad matką na terenie Niemiec, związaną ze zdiagnozowanym u niej agresywnym nowotworem złośliwym i jej leczeniem, choć w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd powinien stanąć na innym stanowisku,
- - w realiach sprawy skarżąca odstąpiła od ustanowienia właściwego pełnomocnika z wyboru (z urzędu) i samodzielnie podjęła decyzję o powierzeniu obowiązku korespondowania z sądem, przy czym obowiązek ten powierzyła pracownicy, choć skarżąca ustanowiła pełnomocnika w niniejszej sprawie, doradcę podatkowego, któremu jednak w pewnym momencie odmówiono możliwości dalszego działania w imieniu skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 141 § 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Stosownie jednak do § 2 zdanie pierwsze tego artykułu, w sprawach w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Ocenie w niniejszym postępowaniu podlega terminowość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w szczególności ustalenie daty doręczenia odpisu sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przepis art. 141 § 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie składa się w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku.
Zażalenie skarżącej, reprezentowanej przez adwokata, na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 kwietnia 2026 r. nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w nim zarzuty naruszenia art. 87 p.p.s.a. są bezpodstawne.
Brak winy jako przesłanka przywrócenia terminu wymaga wykazania, że uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody nie do przezwyciężenia, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i zachowaniu należytej staranności. Kryterium to ma charakter obiektywny.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i słusznie uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. Uchybienie terminowi nie było w niniejszej sprawie wynikiem zdarzenia nagłego i niemożliwego do uniknięcia, lecz konsekwencją zaniedbań w organizacji pracy i braku należytego nadzoru nad osobą, której powierzono prowadzenie spraw administracyjnych oraz obsługę korespondencji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że strona ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw lub którym powierzyła wykonywanie określonych czynności, w tym za błędy i zaniedbania pracowników. Niedbalstwo dyrektora administracyjno-finansowego w zakresie monitorowania platformy ePUAP bezpośrednio obciąża skarżącą. Bez znaczenia pozostaje przy tym podnoszony brak świadomości pracownicy co do prawnych skutków wniesienia pisma w formie elektronicznej. Zgodnie z art. 74a § 1 pkt 1 p.p.s.a. skierowanie przez stronę pisma procesowego za pośrednictwem platformy ePUAP nakłada na organ i sąd obowiązek doręczania dalszej korespondencji tą samą drogą, a ignorowanie nieodebranej w terminie korespondencji elektronicznej skutkuje uznaniem jej za doręczoną w trybie tzw. fikcji doręczenia.
Zaniedbania w odbiorze korespondencji sądowej trwały nieprzerwanie od grudnia 2025 r. do lutego 2026 r., kiedy to do skarżącej kierowano kolejno zawiadomienia o terminach rozpraw i zmianie sędziego sprawozdawcy. Nie dotyczyły one zatem pojedynczego przeoczenia, lecz systematycznego ignorowania obowiązków procesowych. Trudna sytuacja osobista i rodzinna skarżącej – związana z koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką w Niemczech – choć budzi zrozumienie z ludzkiego punktu widzenia, nie konwaliduje braku nadzoru nad prowadzoną działalnością gospodarczą i wyznaczonym pracownikiem. Skarżąca decydując się na powierzenie odbioru pism pracownicy, powinna upewnić się, że osoba ta posiada odpowiednie kompetencje i wywiązuje się z nałożonych zadań.
Niezasadny jest również zarzut dotyczący kwestii reprezentacji procesowej. Skarżąca, mając wiedzę o niemożności dalszego działania w sprawie przez ustanowionego wcześniej doradcę podatkowego, nie podjęła próby ustanowienia innego profesjonalnego pełnomocnika z wyboru ani nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Decyzja o braku profesjonalnej reprezentacji przed Sądem była jej autonomiczną decyzją, a wszelkie jej konsekwencje obciążają stronę.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie słusznie uznał, że brak jest podstaw do zastosowania instytucji z art. 86 § 1 p.p.s.a., z uwagi na brak spełnienia podstawowej przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., zażalenie należało oddalić jako pozbawione uzasadnionych podstaw.