Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 545/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę D. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 9 września 2025 r. w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego.
Odpis wyroku wraz z pouczeniem o prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu w dniu 1 kwietnia 2026 r. W dniu 6 maja 2026 r. do Sądu wpłynęła sporządzona i podpisana osobiście przez skarżącego skarga kasacyjna od powyższego wyroku.
Zarządzeniem z dnia 11 maja 2026 r. Przewodniczący wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez jej sporządzenie i podpisanie przez adwokata, radcę prawnego lub innego uprawnionego pełnomocnika, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący, działając przez ustanowionego pełnomocnika z wyboru nadał w placówce pocztowej w dniu 27 maja 2026 r. przesyłkę zawierającą egzemplarz pierwotnej skargi kasacyjnej opatrzony podpisem pełnomocnika oraz odrębne pismo procesowe zatytułowane "skarga kasacyjna".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został skutecznie usunięty. Z treści skargi kasacyjnej wniesionej w dniu 6 maja 2026 r. nie wynika bowiem, aby została ona sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Przeciwnie, zarówno jej treść, jak i oznaczenie autora wskazują jednoznacznie, że została sporządzona osobiście przez skarżącego. Okoliczności tej nie zmienia późniejsze opatrzenie egzemplarza skargi podpisem adwokata. Wymóg określony w art. 175 § 1 p.p.s.a. odnosi się bowiem do sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, a nie wyłącznie do jej podpisania. Dla uznania, że skarga została sporządzona przez adwokata, z jej treści powinno wynikać, że pełnomocnik przejął odpowiedzialność za jej treść jako autor środka zaskarżenia.
W niniejszej sprawie pełnomocnik równocześnie z podpisanym egzemplarzem pierwotnej skargi kasacyjnej wniósł odrębne pismo zatytułowane "skarga kasacyjna", zawierające odmienne zarzuty, podstawy kasacyjne oraz uzasadnienie. Pismo to stanowiło więc samodzielnie opracowany środek zaskarżenia, różniący się istotnie od skargi wniesionej uprzednio przez skarżącego. Okoliczność ta potwierdza, że pełnomocnik nie był autorem pierwotnej skargi kasacyjnej, lecz sporządził własne pismo procesowe. Nie ma przy tym podstaw zdaniem Sądu do utożsamiania "skargi kasacyjnej" ze skargą kasacyjną wniesioną przez skarżącego. Było to bowiem odrębne pismo, zawierające inną treść i wykraczające poza zakres usunięcia braku formalnego wskazanego w wezwaniu sądu. Tym samym nie mogło ono doprowadzić do konwalidacji pierwotnej skargi kasacyjnej.
Na powyższe orzeczenie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został skutecznie usunięty mimo, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu profesjonalny pełnomocnik podpisał egzemplarz pierwotnej skargi kasacyjnej oraz złożył pismo procesowe wskazujące na przejęcie odpowiedzialności zawodowej za środek zaskarżenia oraz naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 EKPC oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych UE przez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieproporcjonalnego zamknięcia stronie drogi do co najmniej dwuinstancyjnego postępowania mimo, że cel przymusu adwokacko-radcowskiego został zrealizowany pełnomocnik kwalifikowany podjął czynność procesową, podpisał skargę i przedstawił opracowany środek zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne i podlega oddaleniu.
Postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia.
Zgodnie z art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, chyba że wnoszona jest przez sędziego, prokuratora, notariusza, profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych, będących stroną, przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy wnosi ją prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez osobę pozbawioną zdolności postulatywnej (art. 175 § 1 p.p.s.a.) jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. w związku z art. 176 p.p.s.a. i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. Jednakże strona z własnej inicjatywy może naprawić ten błąd w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, np. przez złożenie na skardze kasacyjnej podpisu przez jedną z osób wymienionych w art. 175 p.p.s.a., bądź przez złożenie nowej skargi kasacyjnej, z zachowaniem wymogów określonych w tym przepisie.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie spełnia wymogu określonego w cytowanym art. 175 p.p.s.a., a mianowicie wymogu sporządzenia tego środka odwoławczego przez pełnomocnika profesjonalnego, należącego do grupy wskazanych w przepisie osób. Poza sporem pozostaje, że wniesiona w sprawie skarga kasacyjna została sporządzona osobiście przez skarżącego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślenia wymaga, że w sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej z naruszeniem art. 175 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny powinien ją odrzucić bez wzywania do uzupełnienia braków (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt FSK 3/04). Skarga kasacyjna podlega zatem odrzuceniu jako niedopuszczalna z powodu sporządzenia jej przez osobę nieposiadającą wymaganych prawem kwalifikacji. Ponadto wskazać należy, że brak w postaci niezrealizowania przymusu adwokacko – radcowskiego przy sporządzeniu tego środka zaskarżenia stanowi jego nieusuwalną wadliwość (patrz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 661).
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, mając na uwadze, że skarżący został prawidłowo pouczony o konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym (karta 64 akt sądowych) należało podzielić wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.