Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 maja 2026 r., sygn. akt III SPP/Gl 7/25 na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. powoływanej dalej jako p.p.s.a.), w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 30 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2025 r.
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2025 r. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone sprzeciwem skarżącej postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 11 września 2025 r. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej z pouczeniem o braku środków zaskarżenia.
Skarżąca jednakże pismem z dnia 21 lipca 2025 r. złożyła zażalenie od tego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że zażalenie skarżącej jest niedopuszczalne i je odrzucił.
Skarżąca wniosła zażalenie zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 178 w zw. z art 260 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wniesione zażalenie było niedopuszczalne, co doprowadziło do jego przedwczesnego odrzucenia i zamknęło skarżącej drogę do merytorycznego zbadania zasadności przyznania prawa pomocy.
- 2. naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP) poprzez pozbawienie skarżącej realnej możliwości obrony swoich praw z przyczyn finansowych w sytuacji, gdy jej sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
- 3. rażącą niekonsekwencję w ocenie stanu majątkowego, polegającą na odmowie zwolnienia z kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu podczas, gdy w innej sprawie toczącej się przed Sądem pierwszej instancji, przy identycznej sytuacji materialnej, braku nowych źródeł dochodu i niezmienionych kosztach utrzymania, Sąd prawomocnie przyznał skarżącej prawo pomocy.
Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 5 maja 2026 r. w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o merytoryczne rozpoznanie wniosku i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie III SA/Gl 992/24.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym postanowieniu z dnia 5 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie uznał, że zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 17 czerwca 2025 r. było niedopuszczalne.
Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy.
Żaden przepis prawa nie przewiduje jednak możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sformułowanie, że sąd orzeka jako "sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" oznacza, że po pierwsze, postępowanie w tej sprawie jest dwuinstancyjne, a po drugie, że na postanowienia wydane w tej sytuacji przez wojewódzki sąd administracyjny nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego. Skarżąca nie zgodziła się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wydając postanowienie z dnia 17 czerwca 2025 r. orzekał jako Sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącej było niedopuszczalne i z tego powodu, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. podlegało odrzuceniu.
Z powyżej wskazanych przepisów wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.