Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 2 kwietnia 2026 r., I SA/Sz 896/25 odrzucił skargę Fundacji "X. i Y." S. i P. T. w X. (dalej: skarżąca) na czynność Powiatu Szczecineckiego w przedmiocie wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że termin do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na brak dokonania wypłaty biegł: za miesiąc wrzesień 2025 r. od 30 września 2025 r. i upłynął z dniem 30 października 2025 r. (czwartek). Zatem wniesienie skargi 31 października 2025 r. na czynność wstrzymania wypłaty dotacji za okres od września do listopada 2024 r. należało uznać za wniesioną z uchybieniem ustawowego terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do dalszego prowadzenia. Wniesiono również o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 53 § 2b p.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie i odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie, podczas gdy skarga wniesiona w niniejszej sprawie oceniana zgodnie z jej treścią, żądaniem i załącznikami - miała charakter skargi na bezczynność organu w- zakresie niewypłacenia dotacji oświatowej za miesiąc wrzesień 2025 roku; a zatem mogła zostać wniesiona w każdym, czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu;
- 2. art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 2b p.p.s.a. oraz art. 57 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę treści skargi i przyjęcie, że jej przedmiotem była wyłącznie czynność wstrzymania wypłaty dotacji, podczas gdy z treści skargi, jej uzasadnienia, żądania oraz załączonego do niej pisma z 22 października 2025 roku zatytułowanego "Ponaglenie" wynikało, że skarga dotyczyła bezczynności Powiatu Szczecineckiego polegającej na nieprzekazaniu należnej części dotacji za wrzesień 2025 roku;
- 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a., poprzez pominięcie przy ocenie dopuszczalności skargi całokształtu materiału sprawy, w szczególności treści samej skargi oraz załączonego do niej ponaglenia z 22 października 2025 roku, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że w sprawie zachodziła podstawa do odrzucenia skargi jako wniesionej po terminie;
- 4. art. 6 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., poprzez nadmiernie formalistyczne potraktowanie pisma procesowego wniesionego samodzielnie przez podmiot niereprezentowany na etapie wniesienia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika i zaniechanie ustalenia rzeczywistego przedmiotu skargi na podstawie jej treści, żądania i załączników, mimo że to właśnie one powinny decydować o kwalifikacji pisma procesowego;
- 5. art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie oceny, czy ewentualne uchybienie terminowi do wniesienia skargi - przy przyjęciu, że przepis ten w ogóle miał zastosowanie - nie nastąpiło bez winy Skarżącej.
Argumentację na poparcie zażalenia skarżąca zawarła w treści uzasadnienia.
Organ w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz Organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Najnowszy stan prawny nie pozostawia wątpliwości co do tego, że aktualnie (tj. po wejściu w życie ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. poz. 2203; dalej: u.f.z.o.) z dniem 1 stycznia 2018 r.) czynności dokonywane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji oświatowej stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, które kontrolowane są przez sądy administracyjne (art. 47 u.f.z.o.).
Skoro czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego jest przyznanie dotacji, to w zakres działań organu z tym związanych, wchodzi ustalenie jej wysokości oraz przekazanie dotacji na rachunek bankowy.
Należy podkreślić, że wyłącznie czynność polegająca na ustaleniu (naliczeniu) wysokości dotacji i jej przekazaniu beneficjentowi, dokonywana w sposób władczy i jednostronny, stanowi element konkretyzacji normy prawnej wyrażonej w art. 47 u.f.z.o. Czynność ustalenia i przekazania dotacji musi się uzewnętrznić.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ustalenie wysokości dotacji i zlecenie przelewu środków, czy - jak mamy do czynienia w niniejszej sprawie - wstrzymanie/odmowa wypłaty dotacji poprzedzone są przez sekwencję operacji myślowych, obliczeń rachunkowych lub powzięcie innych informacji wpływających na wypłatę dotacji, które jednak pozostają z istoty rzeczy sferą niedostępną dla beneficjenta. Finalizacja i zarazem uzewnętrznienie tych działań odbywa się dopiero z chwilą zlecenia przelewu i pojawienia się środków na rachunku uprawnionego albo zaniechania danej wypłaty środków w przewidzianym do tego terminie. W ten sposób wykonywany jest przez administrację przewidziany przepisem ustawy obowiązek udzielenia beneficjentowi środków. Sens przewidzianej w art. 47 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 754 ze zm.; dalej: u.f.z.o.) sądowej kontroli sprowadza się przecież do weryfikacji zgodności z prawem realizowania tego obowiązku przez administrację, a zatem tego, czy i jaka kwota dotacji i komu została udzielona.
Przechodząc do rozważań odnośnie terminowości zaskarżenia wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej za wrzesień 2025 r., należy wskazać, że pismem z 17 czerwca 2025 (doręczonym skarżącej 2 lipca 2025 r.) organ poinformował skarżącą o wstrzymaniu wypłaty dotacji za wskazany okres w związku brakiem stosownego rozliczenia nadpłaty na koncie skarżącej. Zatem od tego momentu skarżąca powzięła informację odnośnie wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej.
Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, 30-dniowy termin na wniesienie skargi na brak dokonania wypłaty dotacji: za wrzesień 2025 r. biegł od 30 września 2025 r.; i upłynął z dniem 30 października 2025 r.
Tymczasem skarżąca wniosła skargę w dniu 31 października 2025 r. na czynność wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej za wrzesień 2025 r.
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 (a taką czynnością jest w rozpoznawanej sprawie czynność wstrzymania wypłaty), wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Z kolei art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobowiązuje Sąd do odrzucenia skargi wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia. Wyjątek od tej zasady wprowadza przepis art. 53 § 2 zdanie drugie, zgodnie z którym sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę – taka sytuacja jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
W związku z powyższym brak jest podstaw, by w rozpoznawanej sprawie przyjąć inny termin rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi za poszczególny miesiąc niż ten, który stwierdził Sąd I instancji.
W nawiązaniu do zrzutów zażalenia, że pismo inicjujące postępowanie sądowe miało charakter skargi na bezczynność organu w zakresie niewypłacenia dotacji oświatowej za miesiąc wrzesień 2025 r., należy wyjaśnić należy, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Innymi słowy bezczynność to taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, nie została załatwiona w wymaganej przez prawo formie.
Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Organ pismem z 17 czerwca 2025 (doręczonym skarżącej 2 lipca 2025 r.) poinformował skarżącą o wstrzymaniu wypłaty dotacji za wskazany okres w związku brakiem stosownego rozliczenia nadpłaty na koncie skarżącej.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
Odnosząc się z natomiast do zawartych wniosków o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (w zażaleniu jaki i odpowiedzi organu na zażalenie), stwierdzić należy, że nie mogą one być uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.