Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 marca 2026 r., sygn. akt III SA/Gl 1157/25 oddalił skargę B. B. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 7 listopada 2025 r. w przedmiocie nieuwzględnienia protestu.
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 7 kwietnia 2026 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w imieniu skarżącego kasacyjnie wniósł profesjonalny pełnomocnik za pośrednictwem operatora pocztowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 7 maja 2026 r.
Następnie WSA w Gliwicach w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z dnia 13 maja 2026 r. przekazał akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (data nadania przez WSA w Gliwicach - 15 maja 2026 r.).
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 czerwca 2026 r. pozostawił skargę kasacyjną bez rozpoznania oraz zwrócił wpis.
Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2026 r. wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1157/25, a odebranego wraz z uzasadnieniem przez wnioskodawcę w dniu 7 kwietnia 2026 r. oraz o przyjęcie do rozpoznania równocześnie załączonej do niniejszego wniosku skargi kasacyjnej.
Skarżący podniósł, że o fakcie błędnego pouczenia i konieczności przywrócenia terminu wnioskodawca dowiedział się w dniu 19 czerwca 2026 r. po odbiorze postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2026 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I GSK 802/26, zatem 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Kryterium to należy odnosić do podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od uczestnika postępowania. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej.
Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być, zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wskazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie, że ocena braku winy wygląda odmiennie w odniesieniu do samej strony, a nieco odmiennie w odniesieniu do reprezentującego ją profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radca prawnego).
Profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek wykazać się znajomością powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w tym regulacji modyfikujących ogólne zasady postępowania sądowoadministracyjnego, takich jak art. 22i ustawy z 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2025 r., poz. 182, dalej: ustawa o rozwoju). Błędne pouczenie udzielone przez sąd nie zwalnia profesjonalnego pełnomocnika z obowiązku prawidłowego ustalenia właściwego trybu i terminu wniesienia środka zaskarżenia.
W niniejszej sprawie w przededniu upływu terminu, wynikającego z błędnego pouczenia, do sprawy wstąpił profesjonalny pełnomocnik. Podejmując się reprezentowania strony i sporządzając skargę kasacyjną, pełnomocnik ten był obowiązany do samodzielnej weryfikacji podstaw prawnych zaskarżanego wyroku oraz przepisów regulujących procedurę kasacyjną w danej kategorii spraw.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podniósł, że w postępowaniu prowadzonym przed wojewódzkim sądem administracyjnym strona skarżąca działała bez profesjonalnego pełnomocnika. Przesłany do strony wyrok wraz z uzasadnieniem zawierał pouczenie, że skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. Skarżący ustanowił pełnomocnika i wówczas powinien był dowiedzieć się od niego o błędnym pouczeniu oraz o tym, że uchybił terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. Pełnomocnik (w terminie 30-dniowym podanym w błędnym pouczeniu) powinien był wnieść wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną.
Obowiązująca regulacja art. 22i ustawy o rozwoju w jednoznaczny sposób przewiduje, że skargę kasacyjną wnosi się bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni. Zignorowanie tego przepisu przez profesjonalnego pełnomocnika i wniesienie środka zaskarżenia za pośrednictwem Sądu pierwszej instancji stanowi zaniedbanie, za które w tym przypadku strona ponosi odpowiedzialność procesową.
W zaistniałym stanie faktycznym profesjonalny pełnomocnik powinien był skierować skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego (a nie do WSA w Gliwicach) oraz dołączyć do niej od razu wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, umotywowany błędnym pouczeniem udzielonym wcześniej stronie bezpośrednio przez Sąd pierwszej instancji.
W judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że samo błędne pouczenie strony przez sąd pierwszej instancji może stanowić przesłankę do przywrócenia terminu (braku winy), jednakże wyłączną gwarancją skuteczności takiego wniosku - w przypadku, gdy do sprawy wstępuje profesjonalny pełnomocnik - jest skierowanie skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu bezpośrednio do sądu właściwego (tj. do Naczelnego Sądu Administracyjnego). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, gdzie przywrócenie terminu w analogicznych stanach faktycznych nastąpiło wyłącznie w sytuacji, gdy profesjonalny pełnomocnik od razu złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną bezpośrednio do właściwego sądu kasacyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 804/17; postanowienie NSA z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2454/17 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zamiast tego pełnomocnik powielił błąd proceduralny, wnosząc skargę po terminie do niewłaściwego Sądu bez stosownego wniosku o przywrócenie terminu, co doprowadziło do pozostawienia skargi kasacyjnej bez rozpoznania postanowieniem NSA z dnia 10 czerwca 2026 r. Powołanie się na brak winy dopiero po pozostawieniu skargi kasacyjnej bez rozpoznania nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ uchybienie terminowi było w tym przypadku bezpośrednim następstwem braku należytej staranności profesjonalnego pełnomocnika strony.
Mając na uwadze, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. – orzekł o odmowie przywrócenia terminu.