Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 423/25 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2026 r., poz. 143 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 13 czerwca 2025 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi w związku z przeprowadzonym postępowaniem w sprawie wymierzenia kary pieniężnej decyzją z dnia 26 lipca 2024 r. wymierzył spółce karę pieniężną w łącznej wysokości 700.000,00 zł, jako posiadaczowi zależnemu lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier. Od decyzji tej spółka wniosła odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wydał decyzję z dnia 21 listopada 2024 r., którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Strona wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W związku z brakiem wpłaty zobowiązania z tytułu kary pieniężnej Naczelnik US wystawił 10 stycznia 2025 r. tytuł wykonawczy i przekazał go celem realizacji do organu egzekucyjnego - Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego 10 stycznia 2025 r. Natomiast odpis tytułu wykonawczego doręczony został 14 stycznia 2025 r.
Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r, spółka złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku spółki.
Pismem z dnia 27 stycznia 2025 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty przekazał złożone zarzuty wierzycielowi - Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie.
Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2025 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie oddalił wniesione zarzuty.
Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego przez spółkę zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie postanowieniem z dnia 13 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że w badanej sprawie, na etapie postępowania zakończonego zaskarżonym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie, dochowano standardów prawidłowego procedowania. W ocenie Sądu organy obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie do podejmowanych przez nie działań, a stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, w oparciu o zebrany komplety materiał dowodowy, poddany przez organy ocenie w sposób nienaruszający przepisów postępowania.
Sąd pierwszej instancji przypomniał, że z akt sprawy wynika, że skarżąca nie odebrała prawidłowo adresowanego do niej upomnienia z dnia 16 grudnia 2024 r., które po upływie terminu z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. zostało doręczone jej w sposób zastępczy w trybie art. 150 § 4 O.p. w dniu 2 stycznia 2025 r.
Sąd wskazał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – wbrew stanowisku skargi – organy zasadnie przyjęły, że skarżąca wniosła zarzuty. Zarzuty te, w ocenie sądu prawidłowo uznane zostały przez organy za nieuzasadnione.
Sąd pierwszej instancji przypomniał, że organ drugiej instancji nie mógł rozpatrzyć zarzutu opartego o art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., skoro nie był on przedmiotem rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Dodał także, że wskazanie przez skarżącą jako podstawy zarzutu art. 33 § 2 pkt. 2 lit. a oraz pkt 5 u.p.e.a. w skardze nie powoduje, że organ powinien był rozpoznać ten zarzut na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., Sąd pierwszej instancji wskazał, że organy obu instancji zbadały i wyjaśniły na etapie wydawanych przez siebie rozstrzygnięć, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji, więc nie zaistniała przesłanka na poparcie zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.
W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej zwana: "u.p.e.a.") w zw. z art. 1a pkt 21 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego pomimo zwolnienia spod egzekucji 40 % wierzytelności, a więc prowadzenie egzekucji niezgodnie z treścią obowiązku z powodu częściowego zwolnienia oraz poprzez uznanie, że zarzut ten nie był podnoszony w niniejszej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a. w zw. z art. 191 o.p. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego pomimo braku wymagalności obowiązku z uwagi na złożenie przez dłużnika wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz wniosku o zwolnienie spod egzekucji części wierzytelności, a tym samym niezasadne wszczynanie i prowadzenie egzekucji przez rozpoznaniem złożonych wniosków i prowadzeniem egzekucji co do całej wierzytelności, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istota sporu sprowadza się do oceny legalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego i oddalenia zarzutów spółki, a w szczególności ustalenia, czy dopuszczalne jest badanie przez organ odwoławczy zarzutu egzekucyjnego niepodniesionego przed organem pierwszej instancji oraz czy samo złożenie wniosków o wstrzymanie wykonania decyzji i częściowe zwolnienie z egzekucji pozbawia dochodzony obowiązek wymagalności.
Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. jest chybiony. Postępowanie wywołane wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest postępowaniem wysoce sformalizowanym i zdeterminowanym treścią wniosku zobowiązanego złożonego w terminie ustawowym. Granice rozpoznania sprawy przez organ egzekucyjny (a następnie organ odwoławczy) wyznacza treść zgłoszonych zarzutów. Zarzut z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. (dotyczący wygaśnięcia obowiązku) nie został podniesiony w terminie na wniesienie zarzutów przed organem pierwszej instancji.
W świetle zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., organ odwoławczy nie mógł rozpoznać podstawy egzekucyjnej, która nie była przedmiotem orzekania i oceny przez organ pierwszej instancji. Dodatkowo sama okoliczność faktycznego zajęcia lub zwolnienia określonych środków na rachunku bankowym stanowi kwestię zakresu realizacyjnych czynności egzekucyjnych, a nie przesłankę wygaśnięcia samego obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Niezależnie od powyższego, niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. podstawą zarzutu może być brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku albo rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Chodzi zatem o sytuację, w której obowiązek istnieje, lecz w danym momencie nie może być egzekwowany ze względu na prawną przeszkodę odnoszącą się do jego aktualnej wymagalności. W typowych przypadkach będzie to wstrzymanie wykonania aktu, brak ostateczności decyzji przy braku rygoru natychmiastowej wykonalności albo inna okoliczność powodująca, że wierzyciel nie może jeszcze skutecznie domagać się wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie nastąpiło złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i zarówno wniosek o wstrzymanie jak i wniosek o zwolnienie spod egzekucji części wierzytelności nie powoduje automatycznie utraty przymiotu wymagalności przez obowiązek objęty tytułem wykonawczym.
Do czasu wydania przez właściwy organ lub sąd administracyjny formalnego rozstrzygnięcia o wstrzymaniu wykonania aktu, decyzja ostateczna podlega wykonaniu z mocy prawa. Skoro w dacie wszczęcia i prowadzenia czynności egzekucyjnych brak było w obrocie prawnym postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny miał pełne prawo i obowiązek prowadzić postępowanie egzekucyjne.
Sąd pierwszej instancji dokonał zatem prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, słusznie uznając, że organy egzekucyjne nie naruszyły przepisów prawa procesowego ani materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.