Uzasadnienie
Przewodnicząca Wydziału I Izby Gospodarczej NSA zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2026 r. skierowała do rozpoznania na posiedzeniu jawnym w dniu 16 września 2026 r., sprawę o sygn. akt I GSK 166/24.
Jako skład orzekający w sprawie wyznaczono: Sędziego NSA Annę Apollo, Sędziego NSA Michała Kowalskiego oraz Sędziego del. WSA Marka Leszczyńskiego (spr.). Z kolei jako sędziego zastępcę wskazano Sędziego NSA Joannę Wegner (obecnie Kolanowską).
[...] – wspólnicy spółki cywilnej [...] - dalej: wnioskodawca – pismem 25 sierpnia 2026 r., wniosła o wyłączenie ze składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I GSK 166/24 - Sędziego NSA Michała Kowalskiego oraz sędziego zastępcy sędziego NSA Joanny Wegner.
W uzasadnieniu wnioskodawca podkreślił, że ww. Sędziowie objęli urząd po zaprzysiężeniu przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej zgodnie z uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa w kształcie wyłonionym na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r., o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Co do tak wyłonionego sądu zachodzą poważne wątpliwości co do jego niezależności i bezstronności. Powyższe jest sprzeczne z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz z art. 45 Konstytucji RP.
Jako podstawę prawną wniosku strona wskazała art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: ppsa).
W oświadczeniu z dnia 30 sierpnia 2026 r. sędzia NSA Joanna Kolanowska stwierdził, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności (art. 19 ppsa). Ponadto w sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienionych w art. 18 ppsa.
W oświadczeniu z dnia 1 września 2026 r. sędzia NSA Michał Kowalski stwierdził, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności (art. 19 ppsa). Ponadto w sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienionych w art. 18 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wyłączenie sędziów podlegają odrzuceniu.
W świetle art. 19 ppsa przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Na mocy art. 193 ppsa przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Co istotne na gruncie art. 19 ppsa podstawą wyłączenia sędziego są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, jak i wszelkie inne okoliczności o charakterze obiektywnym dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Przez stosunki osobiste rozumieć należy relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej bądź gospodarczej. Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. związków sędziego z daną sprawą (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 353/14).
Przesłanka wyłączenia sędziego wymieniona w art. 19 ppsa ma charakter względny. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Przy czym zgodnie z art. 20 § 1 ppsa to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia, a więc okoliczności wywołujących uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W tym ujęciu nie są miarodajne przypuszczenia, lecz konkretne, weryfikowalne okoliczności wskazujące na realne ryzyko stronniczości w sprawie (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 1036/25).
Wnioskodawca wskazał, że wątpliwość co do bezstronności sędziów NSA Michała Kowalskiego oraz Joanny Kolanowskiej odnoszą się do tego, że zostali oni powołana na stanowisko Sędziego przez nowy skład Krajowej Rady Sądownictwa w kształcie wyłonionym na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r., o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Z oświadczeń złożonych przez sędziów NSA których dotyczy wniosek wynika, że nie zachodzą okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, w szczególności nie istnieją żadne powiązania faktyczne ani prawne ze stronami postępowania, ich pełnomocnikami ani przedmiotem sprawy, które mogłyby uzasadniać wyłączenie od orzekania.
We wniosku o wyłączenie sędziów nie zostały wskazane takie okoliczności i argumenty, które podważałyby prawdziwość złożonych przez sędziów oświadczeń.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, wyjaśnił, że zakres przedmiotowy normy art. 19 ppsa nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu (treść uchwały dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Jak już wyżej wskazano okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 61/08, CBOSA, oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).
Z powyższych względów wniosek o wyłączenie sędziów, o którym mowa w art. 19 ppsa, podlegał oddaleniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 ppsa oraz art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.