Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji, WSA w Gliwicach) wyrokiem z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 1046/24 oddalił skargę A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 października 2024 r. nr SKO.OG-COVID/41.12/29/2024/14108 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, organ II instancji) zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 października 2024 r. po rozpatrzeniu zażalenia A. J. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy postanowienie nr SA-71-189-06/KM/2024, wydane w dniu 17 lipca 2024r. przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach (dalej: WUP, organ I instancji) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 572, dalej: k.p.a.) w związku z wnioskiem A. J. z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie wydania decyzji administracyjnej określającej, że kwoty z przelewów środków finansowych na rachunek bankowy WUP w Katowicach, stanowią części wypłaconego świadczenia w części w jakiej zostało ono przyznane z przeznaczeniem na pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczonych od dnia przekazania środków do dnia zwrotu.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że na podstawie art. 15gg ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - Dz.U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.; dalej: ustawa covidowa) przyznano skarżącej dofinansowania do wynagrodzeń pracowniczych w kwocie 32 194,89 zł, na okres od 1 października 2020r. - 3 grudnia 2020 r. W dniach 21 marca 2024 r. (kwota 4 894,89 zł) i 3 kwietnia 2024 r. (kwota 10 393,83 zł) skarżąca dokonała na rachunek bankowy dobrowolne wpłaty, tytułem zwrotu pobranego w 2020r. dofinansowania. Organ wskazał, że w sytuacji gdy beneficjent pomocy prawidłowo rozliczył środki pomocowe, to nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 169 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.
Dz.U. z 2024 r. poz. 1530, dalej: u.f.p.), mającym zastosowanie w związku z art. 15gg ust. 23c ustawy covidowej, wydanie decyzji jest możliwe tylko w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
W dniu 7 października 2024 r. do SKO w Katowicach wpłynęło zawiadomienie Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej: "Rzecznik") o wstąpieniu do przedmiotowego postępowania wywołanego zażaleniem strony. Rzecznik wskazał, że Dyrektor WUP w Katowicach winien był wszcząć postępowanie administracyjne na wniosek strony. Zdaniem Rzecznika w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji administracyjnej było wymogiem ustawowym.
WSA w Gliwicach zaskarżonym wyrokiem orzekł o oddaleniu skargi skarżącej złożonej na postanowienie SKO w Katowicach z dnia 14 października 2024 r. Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd uznał, że w niniejszym postępowaniu zaktualizowała się przesłanka, o której mowa w art. 61 a § 1 k.p.a.
Sąd podzielił stanowisko organów przesądzające o rozstrzygnięciu w kontrolowanej sprawie ponieważ w sytuacji gdy beneficjent pomocy prawidłowo rozliczył środki pomocowe, to nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, a tym samym wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu przez Przedsiębiorcę dofinansowania.
W związku z powyższym wyrokiem skarżąca wniosła skargę kasacyjną zaskarżając ww. wyrok Sądu I instancji w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- 1. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 15gg ust. 23c i 23d ustawy covidowej w zw. art. 60 pkt. 1 i art. 67 § 1 u.f.p. w zw. z art. 72 § 1-2 i art. 75 § 1 - 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. 111, dalej: o.p.) poprzez ich niezastosowanie prowadzące do uznania, że rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymane w mocy przez organ II instancji było prawidłowe ze względu na zaistnienie przesłanki "innych uzasadnionych przyczyn, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte" i w konsekwencji oddalenie złożonej skargi, podczas gdy wniosek złożony przez skarżącą można było ze względu na treść ww. przepisów i oczywistą (potwierdzoną orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego) niezasadność wezwania do zwrotu dotacji wystosowanego przez organ I instancji uwzględnić poprzez zwrot skarżącej bezpodstawnie wyegzekwowanego zwrotu dotacji, w związku z czym zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji powinny zostać uchylone;
- 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na bezzasadnym oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu wadliwych postanowień organów obu instancji, pomimo posiadania przez skarżącą przymiotu strony wynikającego ze stosownego interesu prawnego w żądaniu zwrotu środków, których zwrotu uprzednio bezzasadnie zażądał od skarżącej organ I instancji, a to ze względu istnienie przepisów stanowiących prawną podstawę do wszczęcia postępowania i wydania stosownego, zgodnego ze złożonym przez skarżącą wnioskiem rozstrzygnięcia, w postaci art. 15gg ust. 23c i 23d ustawy covidowej w zw. z w zw. art. 60 pkt. 1 i art. 67 § 1 u.f.p. w zw. z art. 72 § 1-2 i art. 75 § l-4a o.p.;
- b) art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61a §1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 15gg ust. 23c i 23d ustawy covidowej w zw. z art. 60 pkt. 1 i art. 67 § 1 u.f.p. w zw. z art. 72 § 1-2 i art. 75 § 1- 4a o.p., przez brak prawidłowej kontroli rozstrzygnięć obu organów, stanowiących odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o stwierdzenie i zwrot dokonanej nadpłaty w postaci nienależnego zwrotu dotacji dokonanego przez skarżącą w wyniku wielokrotnych, bezzasadnych wezwań ze strony organu I instancji i to w sytuacji, gdy odmowa ta naruszała przewidzianą w k.p.a. zasadę praworządności oraz słuszny interes obywatela (wnioskodawczyni/skarżącej), które to rozstrzygnięcie oparte było na nieprawidłowym stanowisku zgodnie z którym, z uwagi na fakt, iż skarżąca zwróciła opłatę dobrowolnie, przez co nie było potrzeby do wydania stosownej decyzji administracyjnej, wystąpiła przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn, pomimo że w sposób obiektywny prowadzi to do wyrządzenia bezpodstawnie i ze względu na wyimaginowaną przeszkodę formalną szkody majątkowej skarżącej, a skarżąca w swoim wniosku wskazała argumentację popartą utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, wykazującą na oczywistą zasadność jej stanowiska dotyczącego braku podstawy prawnej i faktycznej w żądaniu organu I instancji odnośnie zwrotu otrzymanej dotacji, a ponadto przepisy dotyczące otrzymanej dotacji odsyłają do regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej, przewidującej możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego w razie żądania przez Stronę stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w postaci niezasadnie zwróconej dotacji, do których to przepisów podniesienia skarżąca nie była zobowiązana przez KPA, a które to przepisy z urzędu powinien był zastosować organ I instancji, czego nie dostrzegł w zaskarżonym rozstrzygnięciu WSA;
- c) art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61a §1 k.p.a. przez brak prawidłowej kontroli rozstrzygnięć organów obu instancji i w konsekwencji utrzymanie w obrocie prawnym postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, które nie dość, że opierało się na analizie meritum sprawy, która to analiza powinna być dokonywana dopiero po wszczęciu postępowania, to jeszcze opierało się na analizie sprzecznej z obowiązującą wykładnią prawa w postaci art. 3Izo i art. 15gg ust. 1 ustawy covidowej, co potwierdza linia orzecznicza sądów administracyjnych;
- d) art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 61a k.p.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie zgodnie ze stanowiskiem organów administracji, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, polegająca na uprzednim dobrowolnym dokonaniu zwrotu dotacji przez skarżąca w wyznaczonym przez organ terminie, a więc w trybie nie wymagającym wydania decyzji, pomimo że okoliczności te w żaden sposób nie wpływają na interes prawny skarżącej we wszczęciu postępowania, ani nie stanowią formalnej przeszkody do jego wszczęcia, a ponadto stanowią przedmiot rozważań, które powinny zostać podjęte w postępowania, którego wszczęcia skarżąca żądała - a którego wszczęcia bezpodstawnie odmówiono - jako że dotyczą merytorycznej podstaw sprawy, zaś sama możliwość wszczęcia takiego postępowania wynika bezpośrednio z przepisów prawa, tj. art. 15gg ust. 23c i 23d ustawy covidowej w zw. z w zw. art. 60 pkt. 1 i art. 67 § 1 u.f.p. w zw. z art. 72 § 1-2 i art. 75 § 1 - 4a o.p.;
- e) art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na nieprawidłowym i niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw prawnych i faktycznych podjętego rozstrzygnięcia, ograniczającym się wyłącznie do lakonicznego podzielenia stanowiska organów administracji, bez wyjaśnienia konkretnych przyczyn wykazujących prawidłowość stanowisko o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o zwrot nienależnie wpłaconej kwoty dotacji; przy jednoczesnym braku analizy stanu prawnego sprawy i wskazania, dlaczego przepisy normujące postępowanie w przedmiocie zwrotu pobranej nadpłaty (tutaj - nienależnie zwróconej w organowi I instancji dotacji) postaci art. 15gg ust. 23c i 23d ustawy covidowej w zw. z w zw. art. 60 pkt. 1 i art. 67 § 1 u.f.p. w zw. z art. 72 § 1-2 i art. 75 § 1 - 4a o.p.- nie mają zdaniem Sądu I instancji zastosowania do wniosku skarżącej.
Mając na uwadze powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, w razie nieuwzględnienia tego wniosku wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona nie zażądała jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.
Kluczowe znaczenie miały w tej sprawie zarzuty zawarte w punkcie 2 lit. a), b), i d). petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które okazały się uzasadnione.
Na wstępie należy podkreślić, że w przepisach, które stanowiły podstawę działania organu przy żądaniu zwrotu części dotacji nienależnie pobranej - art. 15gg ust. 23c i ust. 23 d ustawy covidowej, znajduje się odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 60, 67 oraz 169 ust. 1-6 u.f.p.
Art. 60 u.f.p. wskazuje przykładowy katalog należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, do którego w pkt 1) zaliczono kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie. Art. 67 u.f.p. stanowi odesłanie, zgodnie z którym "do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879).
Zatem do spraw dotyczących środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych stosuje się odpowiednio przepisy działu III o.p. W tym przypadku "odpowiedni" należy odczytywać jako: przydatny, właściwy, nadający się, należyty. W związku z uregulowaniem w ustawie o finansach publicznych problematyki ulg w zapłacie należności, instytucji potrącenia, odwołania do zasad odpowiedzialności solidarnej w Kodeksie cywilnym, przedawnienia wybranych należności w pozostałym zakresie odpowiednie (tzn. z uwzględnieniem specyfiki niepodatkowych należności budżetowych) zastosowanie znajdą regulacje prawa materialnego przewidziane w dziale III o.p. (P. Majka [w:] Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, red. Z. Ofiarski, Gdańsk 2021, art. 67.).
Tym samym poprzez odesłanie zastosowanie znajdują przepisy dotyczące nadpłaty i jej stwierdzenia uregulowane w art. 72 i 75 o.p. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt. 1 o.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Wykładając ten przepis przez pryzmat art. 67 u.f.p., a więc stosując go "odpowiednio", należy skonstatować, iż nadpłatą będzie również kwota dotacji zwrócona w za wysokiej kwocie lub nienależnie. Natomiast zgodnie z art. 75 § 1 o.p. jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku.
Mając na uwadze powyższe uregulowania należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie miało właściwe odczytanie treści wniosku skarżącej zawarte w piśmie z dnia 8 maja 2024 r. (data wpływu do WUP - 14 maja 2024 r.). Skarżąca w piśmie tym wniosła o zwrot nienależnie wpłaconej kwoty wskazując, że wnosi o ewentualne wszczęcie postępowania administracyjnego w zakresie zwrotu wpłaconej kwoty i przeprowadzenie czynności niezbędnych do dokonania zwrotu. Sformułowała też żądanie, że gdyby zasadne było zwrócenie ww. należności w innym trybie, na podstawie art. 9 k.p.a., wnosi o wskazanie odpowiedniego sposobu ich odzyskania. Wniosła również, w przypadku odmowy zwrotu nienależnie wpłaconych kwot, o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji. Z pisma tego wynika, że skarżąca dokonała przedmiotowych wpłat mając na celu wyłącznie ograniczenie potencjalnych, dodatkowych kosztów po stronie prowadzonego przedsiębiorstwa.
Nie sposób uznać zatem, aby przelew skarżącej miał stanowić dobrowolny zwrot dofinansowania, który uzasadniałby odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. Intencją skarżącej było odzyskanie dobrowolnie wpłaconej kwoty, dokonanej ze świadomością, że jest ona w jej ocenie nienależna. Biorąc pod uwagę fakt, że decyzje w sprawach dotacji mają charakter deklaratoryjny daje podstawy do przyjęcia, że wniosek, skarżącej którego intencją jest zwrot nienależnie zapłaconej kwoty dotacji dotyczył w istocie stwierdzenia nadpłaty z tego tytułu.
Fakt, iż skarżąca nie nazwała wniosku w sposób precyzyjny tj. "wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty" nie zwalnia organów podatkowych od prawidłowego jego zakwalifikowania i załatwienia. Jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wole strony. W razie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek, niezbędne jest zatem dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Op 144/18).
Niezrozumiałym jest zatem dlaczego Dyrektor WUP nie przeprowadził zgodnie ze złożonym przez skarżącą wnioskiem postępowania w zakresie stwierdzenia nadpłaty i nie wydał w tym przedmiocie stosowanego rozstrzygnięcia. Okoliczność dokonanych wpłat powinna zostać przesądzona w ramach wszczętego na wniosek skarżącej postępowania dotyczące stwierdzenia nadpłaty zgodnie z art. 165 o.p. Nieprofesjonalne jest działanie organu który pismem z dnia 29 maja 2024 r. informuje skarżącą, że wniosek jest bezprzedmiotowy uzasadniając swoje stanowisko w sprawie i odnosząc się merytorycznie do jej wniosku, a następnie wydaje postanowienie w którym odmawia wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. ze względu na zaistnienie przesłanki "innych uzasadnionych przyczyn z powodu których postępowanie nie może być wszczęte". Stanowi to błąd proceduralny organów, który polega na unikaniu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez odsyłanie do zwykłej korespondencji (pism informujących) zamiast wydania oficjalnego aktu administracyjnego.
Żądanie skarżącej dotyczące stwierdzenia nadpłaty wszczyna postępowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie, czy powstała nadpłata, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. Organ ma obowiązek zakończyć je w sposób przewidziany prawem. Pismo organu z dnia 29 maja 2024 r. powinno być zatem decyzją w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w którym organ mógłby odnieść się merytorycznie w zakresie wniosku skarżącej i zostać wydane po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania z zachowaniem wszelkich prawem przewidzianych procedur.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie 2. c) petitum skargi kasacyjnej należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącej kasacyjnie, że analiza co do meritum sprawy powinna być dokonana dopiero po wszczęciu postępowania. Niezrozumiałym jest, że Dyrektor WUP w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a k.p.a. odmawiającym wszczęcia postępowania podjął się rozważań dotyczących zasadności żądania. W przypadku odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Postanowienie to jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i rozstrzyga wyłącznie co do przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania. Przyczyny o których mowa w art. 61a k.p.a. muszą być oczywiste, a zatem takie których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić,. że Sąd I instancji naruszył wskazane w skardze kasacyjnej przepisy postępowania przez brak prawidłowej kontroli rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiących odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącej który dotyczył w istocie stwierdzenia dokonanej nadpłaty w postaci zwrotu dotacji dokonanego przez skarżącą.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia zarzutu wskazanego w punkcie 2. e) dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom wskazanego przepisu, polegające na nieprawidłowym i niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw prawnych i faktycznych podjętego rozstrzygnięcia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zdaniem NSA, żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.
Również za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. może dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Nawet ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie.
Wobec przedstawionej argumentacji ocena zarzutów wskazanych w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego na tym etapie postępowania byłaby przedwczesna ze względu na brak wydania przez organ decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty.
Uznając zasadność skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, co pozwala na podstawie art. 188 p.p.s.a. na uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA oraz rozpoznanie skargi, uwzględniając ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 193 p.p.s.a. oraz uchylając zaskarżone nią postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie. Rozpatrując sprawę ponownie, organy administracji publicznej zastosują wykładnię prawa procesowego przyjętą w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienia organów obu instancji.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej (100zł), opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł), wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika za drugą instancję (360 zł), orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).