Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 2 lipca 2026 r., sygn. akt I GSK 1170/25

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 21 maja 2025 r., III SA/Po 147/25 po rozpoznaniu skargi [...] (skarżący, spółka, strona) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu (organ) z 3 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023 w punkcie I. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kościanie z 27 sierpnia 2024 r. nr [...]. W punkcie II. zasądził od organu na rzecz skarżącej 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Skarżąca 29 czerwca 2023 r. złożyła za pośrednictwem platformy aplikacyjnej WniosekPlus wniosek o przyznanie płatności na rok 2023. 4 lipca i 11 grudnia 2023 r. złożono zmiany do wniosku.

Kierownik ARiMR 27 sierpnia 2024 r. wydał stronie decyzję w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz o odmowie przyznania płatności redystrybucyjnej. Wskazano, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła [...] ha. We wniosku zadeklarowano działki rolne o pow. poniżej 0,1 ha, do których, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 z dnia 8 lutego 2023 r. o. Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 ze zm., dalej: u.P.S.) nie przysługuje podstawowe wsparcie dochodów. Płatność do tych powierzchni odmówiono. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła [...] ha, a stwierdzona w toku postępowania - [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania wynosi 0,06%.

Dyrektor ARiMR utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, że powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie skarżącej wynosiła [...] ha. Deklarowana powierzchnia międzyplonów lub upraw wiążących azot uprawianych bez stosowania środków ochrony roślin wynosiła [...] ha, a więc 18,92 %. Wymagana powierzchnia obszarów lub obiektów nieprodukcyjnych stanowiących 3% gruntów ornych w gospodarstwie strony do [...] ha. Minimalny udział powierzchni tych gruntów przeznaczonej na obszary lub obiekty nieprodukcyjne wynoszący co najmniej 3% stanowi [...] ha. Zgodnie z oświadczeniem o obszarach i elementach nieprodukcyjnych w gospodarstwie dołączonym do wniosku % udział gruntów ornych na poziomie gospodarstwa przeznaczonych na obszary lub obiekty nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane, wynosił [...] ha, co stanowi 1,14%. Nie spełniono więc warunku z § 6 ust. 2 r.ws.n., że w przypadku, gdy grunty orne w gospodarstwie obejmują powierzchnię powyżej 10 ha, a co najmniej 4% powierzchni tych gruntów przeznacza się na międzyplony ścierniskowe lub międzyplony ozime, lub wsiewki w uprawę w plonie głównym, lub rośliny bobowate drobnonasienne lub bobowate grubonasienne, minimalny udział powierzchni tych gruntów ornych przeznaczonej na obszary lub obiekty nieprodukcyjne wynosi co najmniej 3%. Zgodnie więc z deklaracją z wniosku strona nie spełniła wymogów GAEC8, w zakresie normy oznaczonej kodem NW.11.1 i NW.11.2.

Mając na względzie powyższe Dyrektor ARiMR zważył, że zgodnie z wnioskiem zadeklarowano w ramach spełnienia normy [...] m.in. ugór z uprawą, uzupełniając żądanie poprzez określenie rodzaju roślin uprawianych na tych działkach. W niektórych przypadkach w uwagach podano kilka rodzajów roślin, co skutkowało tym, że dla każdej z nich oddzielnie obszar tej działki uznano jako obszar nieprodukcyjny w ramach derogacji, o której mowa w § 8 r.ws.n. W efekcie jeden obszar zadeklarowany jako ugór z uprawą we wniosku wskazano jako element nieprodukcyjny kilka razy. Przed wysłaniem wniosku należało sprawdzić poprawność danych, a jeżeli w gospodarstwie strony było więcej działek przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane, należało je zadeklarować w oświadczeniu tego dotyczącym.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Sąd I instancji wyrokiem z 21 maja 2025 r., III SA/Po 147/25 po rozpoznaniu skargi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kościanie z 27 sierpnia 2024 r. nr [...] oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu szeroko przytoczył treść przepisów ustawy z 8 lutego 2023 r. o. Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 ze zm., dalej: u.P.S.) m.in.: art. 60 ust. 3 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1, art. 62 ust. 1 u.P.S.

W ocenie Sądu uszło uwadze organów obu instancji, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt a) rozporządzenia wykonawczego Komisji (EU) 2022/1173 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz. Urz. UE L z 2022, poz. 183, s. 23, dalej: rozporządzenie 2022/1173) Wnioski o przyznanie pomocy mogą zostać zmienione albo całkowicie lub częściowo wycofane przez beneficjenta pod następującymi warunkami:

1. a) w przypadku interwencji podlegających systemowi monitorowania obszarów - w dowolnym momencie przed terminem ustalonym przez państwo członkowskie, który nie może być późniejszy niż 15 dni kalendarzowych przed datą wypłaty pierwszej raty lub zaliczek, które mają być dokonane zgodnie z art. 44 rozporządzenia (UE) 2021/2116. Przepis art. 7 ust. 2 zd. pierwsze tego rozporządzenia określa, że w przypadku niezgodności z warunkami kwalifikowalności wykrytych w ramach kontroli administracyjnych lub systemu monitorowania obszarów państwa członkowskie informują beneficjentów, umożliwiając im zmianę lub wycofanie wniosku o przyznanie pomocy w odniesieniu do części, której dotyczy niezgodność zgodnie z ust. 1 lit. a), b) i c). Powyższe przepisy stanowią emanację zapisu pkt 8 preambuły rozporządzenia 2022/1173, w którym Komisja (UE) wskazuje, że zapobieganie nieprawidłowościom należy wprowadzić poprzez umożliwienie zmiany lub wycofania wniosków o przyznanie pomocy w określonym terminie. W przypadku gdy wszyscy beneficjenci danej interwencji są objęci kontrolami administracyjnymi lub systemem monitorowania obszarów, odstraszający skutek sankcji nie jest konieczny. W związku z tym zmiany lub wycofanie powinny być dozwolone w dowolnym momencie przed upływem terminu, który jest niezbędny do właściwego zarządzania interwencjami. Zmiany lub wycofanie nie powinny być jednak dozwolone w odniesieniu do niezgodności związanych z niemożliwymi do monitorowania warunkami kwalifikowalności ujawnionymi ze źródeł innych niż system monitorowania obszarów i kontrole administracyjne.

Powołane regulacje prawa wspólnotowego znajdują odzwierciedlenie w prawie krajowym.

Zdaniem Sądu I instancji organ naruszył art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 62 ust. 1 u.P.S., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci przyznania płatności bezpośrednich w niższej wysokości niż przy uwzględnieniu spełnienia przez skarżącą wymogów przeznaczenia odpowiedniej powierzchni gruntów ornych na obszary lub obiekty nieprodukcyjne (§ 6 r.ws.p.b.).

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu (dalej: "skarżący kasacyjnie organ") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, zasądzenia od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych oraz kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku poz. 935, dalej: p.p.s.a.) zrzeczono się rozprawy.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.):

1. 1) poprzez błędną interpretację art. 62 ust. 1 ustawy z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. 2024, poz. 1741 ze zm.), a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ ARiMR posiadał w niniejszej sprawie normatywny obowiązek poinformowania strony o brakach wniosku i skutkach ich nieusunięcia, podczas gdy złożony przez skarżącego wniosek o płatność nie posiadał braków, które podlegają weryfikacji na etapie kontroli kompletności wniosku, gdyż deklaracja do płatności w ramach poszczególnych działek rolnych była kompletna i jednoznaczna, a rolą ARiMR nie jest ustalanie, czy złożona przez skarżącego deklaracja była dla niego najbardziej korzystna z punktu widzenia potencjalnie przysługujących rodzajów dopłat i spełnienia norm;
2. 2) poprzez błędne zastosowanie art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. 2024, poz. 1741 ze zm.), a w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący w wniesionym w dniu 13 września 2024 r. odwołaniu skorygował wniosek o płatność przedstawiając wykaz działek rolnych przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, podczas gdy po pierwsze wyżej wymieniony przepis mówi o 15 września roku, w którym został złożony ten wniosek, czyli w niniejszej sprawie był to 15 września 2023 r.; po drugie przedstawionego wykazu nie sposób uznać za zmianę do wniosku, czyli wiążącej deklaracji (zmiany deklaracji) strony co do wnioskowanych rodzajów pomocy; po trzecie wskazane w wyżej wymienionym zestawieniu działki pierwotnie zostały zadeklarowane jako uprawa, a co za tym idzie skarżący otrzymał do nich także inne rodzaje płatności, które wykluczają się deklaracją w zakresie spełnienia wymogów normy [...]

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz przyznanie na rzecz Strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w przepisanej wysokości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, zaś Spółka nie zażądała jej przeprowadzenia.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 21 maja 2025 r., III SA/Po 147/25 uchylił decyzję ostateczną Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 3 stycznia 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kościanie z 27 sierpnia 2024 r. powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął stan faktyczny ustalony przez Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu. 29 czerwca 2023 r. [...] złożyła za pośrednictwem platformy aplikacyjnej WniosekPlus wniosek o przyznanie płatności na rok 2023. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kościanie odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej, ponieważ według wniosku złożonego przez platformę WniosekPlus wynika, że procentowy udział gruntów ornych przeznaczonych przez spółkę na obszary i elementy nieprodukcyjne (w tym grunty ugorowane) wynosi [...] ha, a więc 1,14% stwierdzonej łącznej powierzchni gruntów ornych wynoszącej [...] ha.

Minimalny udział powierzchni tych gruntów przeznaczonej na obszary lub obiekty nieprodukcyjne wynoszący co najmniej 3% stanowi [...] ha. Zgodnie z oświadczeniem o obszarach i elementach nieprodukcyjnych w gospodarstwie dołączonym do wniosku % udział gruntów ornych na poziomie gospodarstwa przeznaczonych na obszary lub obiekty nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane, wynosi [...] ha, co stanowi 1,14%. Nie spełniono więc warunku z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie norm oraz szczegółowych warunków ich stosowania, że w przypadku, gdy grunty orne w gospodarstwie obejmują powierzchnię powyżej 10 ha, a co najmniej 4% powierzchni tych gruntów przeznacza się na międzyplony ścierniskowe lub międzyplony ozime, lub wsiewki w uprawę w plonie głównym, lub rośliny bobowate drobnonasienne lub bobowate grubonasienne, minimalny udział powierzchni tych gruntów ornych przeznaczonej na obszary lub obiekty nieprodukcyjne wynosi co najmniej 3%.

Zgodnie więc z deklaracją z wniosku strona nie spełniła wymogów [...], w zakresie normy oznaczonej kodem NW.11.1 i NW.11.2. Według art. 52 ustawy dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w przypadku nieprzestrzegania norm lub wymogów podstawowych na podmioty ubiegające się o przyznanie pomocy nakłada się kary administracyjne. Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie liczby punktów, jaka przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanej stwierdzonym niezgodnością i art. 85 ust. 2 rozporządzenia nr 2021/2116 określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 3%. We wniosku zadeklarowano w ramach spełnienia normy [...] ugór z uprawą, uzupełniając żądanie poprzez określenie rodzaju roślin uprawianych na tych działkach.

W niektórych przypadkach w uwagach podano kilka rodzajów roślin, co skutkowało tym, że dla każdej z nich oddzielnie obszar tej działki uznano jako obszar nieprodukcyjny w ramach derogacji, o której mowa w § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie norm oraz szczegółowych warunków ich stosowania. W efekcie jeden obszar zadeklarowany jako ugór z uprawą we wniosku wskazano jako element nieprodukcyjny kilka razy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ustalił, że strona we wniesionym 13 września 2024 r. odwołaniu, a więc w dopuszczalnym na gruncie art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 nieprzekraczalnym terminie do zmiany wniosku (15 września roku), skorygowała wniosek przedstawiając wykaz działek rolnych o łącznej pow. [...] ha przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. może się przejawiać w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego. Przepisy postępowania mogą zostać naruszone zarówno przez ich błędną wykładnię, jak i przez niewłaściwe zastosowanie. Sporządzający skargę kasacyjną winien zatem wskazać, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego przez wojewódzki sąd administracyjny oraz wykazać istotny wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, tylko jedynie weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Fachowo sporządzona skarga kasacyjna oparta na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. musi zawierać zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami postępowania, które mają zastosowanie w sprawie administracyjnej. W przypadku zarzutu naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny przepisu postępowania sądowoadministracyjnego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który może zostać podniesiony w skardze kasacyjnej wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., musi on zostać powiązany z przepisami postępowania, które stosował organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Powołanie w skardze kasacyjnej jako naruszonego przez wojewódzki sąd administracyjny tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. bez tego powiązania nie może być prawnie skuteczne, podobnie jak i powołanie w skardze kasacyjnej jako naruszonych tylko przepisów postępowania, które stosował organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym bez powiązania z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Chyba, że na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09).

W ramach omawianej podstawy kasacyjnej w petitum skargi kasacyjnej Sądowi I instancji zarzucono "naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.): 1) poprzez błędną interpretację art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (...);

1. 2) poprzez błędne zastosowanie art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (...)".

Zgodnie z art. 62 ust. 1 wskazanej ustawy: W przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać zmiany wniosku o przyznanie tej pomocy, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast według art. 60 ust. 1 i 2 tej ustawy: 1. Wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Wniosek ten można złożyć po upływie tego terminu, ale nie później niż w dniu, w którym upływa 25 dni od dnia upływu tego terminu, z tym że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nakłada się karę w wysokości 1% danej pomocy za każdy dzień opóźnienia, nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót.

2. Zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, dokonuje się w terminie do dnia: 1) 31 maja roku, w którym dany wniosek został złożony, przy czym zmiany można dokonać po upływie tego terminu, ale nie później niż w ostatnim dniu składania wniosku, z tym że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy za każdy dzień opóźnienia, nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót, nakłada się karę w wysokości 1% pomocy przysługującej w związku z tą zmianą;

2) 15 września roku, w którym został złożony ten wniosek - w przypadku gdy Agencja poinformowała beneficjenta o nie prawidłowościach wykrytych w ramach kontroli administracyjnych lub systemu monitorowania obszarów zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 2022/1173.

Regulacja zawarta w art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, zmiany wniosku o przyznanie pomocy dokonuje się w terminie do dnia 15 września roku, w którym został złożony ten wniosek, kiedy Agencja poinformowała beneficjenta o wykrytych nieprawidłowościach. Natomiast, wniosek o przyznanie pomocy składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja (art. 60 ust. 1). W obu wypadkach chodzi o ten sam rok kalendarzowy, w tej sprawie o rok 2023. Nie wywołuje żadnych skutków prawnych zmiana wniosku o przyznanie pomocy dokonana bez uprzedniego poinformowania beneficjenta przez Agencję o wykrytych nieprawidłowościach, w kolejnym roku kalendarzowym po złożeniu wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu błędnie uznał, że w odwołaniu od decyzji dotyczącej 2023 roku wniesionym w roku 2024 r. skutecznie dokonano zmiany wniosku o przyznanie pomocy w roku 2023. Tym samym, Sąd I instancji bezzasadnie zarzucił Dyrektorowi Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu oraz Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kościanie "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy", o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Według art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w przypadku gdy we wniosku o przyznanie pomocy wskazano adres wnoszącego, lecz nie czyni on zadość wymaganiom wskazanym w art. 58 ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać zmiany wniosku o przyznanie tej pomocy, chyba że ten termin upłynął.

Według art. 58 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, wniosek o przyznanie pomocy w drodze decyzji poza informacjami określonymi przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, zawiera: imię i nazwisko albo nazwę podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy; numer identyfikacyjny nadany podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; inne informacje niezbędne do przyznania pomocy określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1.

Zakres wskazanych delegacji ustawowych obejmuje określenie w drodze rozporządzenia szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski o przyznanie płatności.

Zgodnie z art. 5 ustawy z o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. W art. 18 ustawy inaczej uregulowano termin rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy: Rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy następuje w terminie nie dłuższym niż niezbędny do należytego wyjaśnienia sprawy, w tym do przeprowadzenia kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy przeprowadzanych przez agencję płatniczą lub podmiot wdrażający na podstawie ustawy, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Natomiast, według art. 66 ust. 1 i 2 ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Skoro w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, to właśnie z tego trybu może skorzystać podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy na etapie sporządzania wniosku o przyznanie pomocy w drodze decyzji. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności. Obowiązek ten organ administracji publicznej wykonuje udzielając stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń, a nie z własnej inicjatywy ingerując w informacje zawarte we wniosku.

Zgodnie z art. 16 i art. 17 ustawy z o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, pomoc jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie (...). Wniosek o przyznanie pomocy, zmianę tego wniosku lub jego wycofanie składa się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wniosek spółki z 29 czerwca 2023 r. złożony w terminie za pośrednictwem platformy aplikacyjnej WniosekPlus o przyznanie płatności na rok 2023 nie zawierał braków (pustych pół czy braków w zakresie przedłożenia obligatoryjnych załączników), był kompletny. Z tego też powodu, kierownik biura powiatowego Agencji niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku nie miał podstaw do informowania podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać zmiany wniosku o przyznanie tej pomocy (art. 62 ust. 1 ustawy).

Tym samym, Sąd I instancji bezzasadnie zarzucił Dyrektorowi Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu oraz Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kościanie "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy", o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Koszty obejmują zwrot wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem skarżącego kasacyjnie organu w wysokości 360 złotych.