Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 138/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: Sąd I instancji) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: Skarżąca spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: DIAS) z dnia 19 grudnia 2025 r., w przedmiocie zmiany zgłoszenia celnego (postanowienie z uzasadnieniem dostępne jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżąca spółka w skardze na ww. decyzję DIAS zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca spółka argumentowała wniosek trudnymi do odwrócenia skutkami, które upatruje w iluzoryczności roszczeń regresowych wobec kontrahenta, z powodu przestępczego charakteru jego działalności. Zdaniem Skarżącej spółki, kontrahent, jako nastawiony na wyłudzenia podatkowe nie posiada majątku pozwalającego na zaspokojenie roszczeń Skarżącej spółki. Kolejno Skarżąca spółka wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, bowiem kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest znaczna, a jej natychmiastowe uregulowanie doprowadzi do znaczącego pogorszenia sytuacji finansowej Skarżącej spółki, utraty jej wiarygodności u partnerów biznesowych i niemożnością uregulowania zobowiązań podatkowych i pracowniczych.
Sąd I instancji stanął na stanowisku, że Skarżąca spółka nie wykazała, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca spółka ograniczyła się wyłącznie do wskazania, że kwota podlegająca uiszczeniu na podstawie zaskarżonej decyzji jest znaczna oraz, że przysługujące jej roszczenie zwrotne do importera będzie trudne do wyegzekwowania, zaś uregulowanie wskazanej kwoty doprowadzi do pogorszenia sytuacji finansowej Skarżącej spółki, utraty jej wiarygodności biznesowej i trudności w regulowaniu zobowiązań. Ponadto Skarżąca spółka w złożonym wniosku nie podała żadnych informacji na temat jej sytuacji finansowej i materialnej.
Skarżąca spółka złożyła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia skargi oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej spółki zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Postanowieniu Sądu I instancji zarzucono naruszenie:
- 1. art. 61 § 3 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy:
- - Skarżąca spółka uprawdopodobniła, że przymusowa realizacja zapłaty, będącej skutkiem prawdopodobnego zorganizowanego mechanizmu oszustwa podmiotu trzeciego, doprowadzi do trwałego uszczuplenia majątku operacyjnego Spółki;
- - Sąd I instancji przyjął wadliwą tezę, jakoby świadczenie pieniężne miało charakter z natury odwracalny, ignorując fakt, że w realiach prawdopodobnej przestępczej działalności kontrahenta (spółki M. Sp. z o.o.) roszczenie regresowe Skarżącej spółki ma charakter wyłącznie iluzoryczny.
- 2. art. 133 § 1. P.p.s.a. poprzez orzekanie w oderwaniu od całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, co przejawiło się w pominięciu dowodów potwierdzających, że Skarżąca spółka prawdopodobnie padła ofiarą przestępstwa oszustwa, a zaległość podatkowa narosła w wyniku zaniedbania organów KAS, które nie wygenerowały obligatoryjnych komunikatów systemowych ZC219 oraz ZC297.
- 3. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób ogólnikowy, ograniczający się do arbitralnego stwierdzenia o rzekomym niewykazaniu sytuacji finansowej Skarżącej, bez merytorycznej analizy szczególnych okoliczności sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.
Przewidziana w art. 61 § 3 P.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 61.)
Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Najdobitniej wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18.05.2004 r., FZ 65/04, LEX nr 1405435, w którym stwierdził, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 61.)
Skarżąca spółka uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ograniczyła się do wskazania, że kwota podlegająca uiszczeniu na podstawie zaskarżonej decyzji jest znaczna. Skarżąca spółka wskazała, że uregulowanie należności doprowadzi do pogorszenia sytuacji jej finansowej. Nie wskazała jednak żadnych dowodów, które potwierdzałyby zasadność twierdzeń, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować po stronie Skarżącej spółki znaczną szkodę i doprowadzić do nieodwracalnego skutku w postaci likwidacji działalności gospodarczej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wszelkie przesłanki wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.
Sędzia NSA
Sylwester Golec