Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 494/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej Sąd I instancji) oddalił skargę E.M. (dalej Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 13 kwietnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres I-III 2015 r.
Od powyższego wyroku Skarżąca złożyła skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zwolnienie z kosztów sądowych.
W toku zainicjowanego w ten sposób postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu powziął informację o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, XIV Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, postanowieniem z 29 sierpnia 2025 r., sygn. akt LD1M/GU/984/2025, upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej E.M. Postanowienie to jest prawomocne od 5 września 2025 r.(vide obwieszczenie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 19 sierpnia 2025 r. zamieszczone w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, krz.ms.gov.pl).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej P.p.s.a.), sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z powołaną normą koresponduje dyspozycja art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. — Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 614, dalej "p.u."), który stanowi, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo-administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.
Z przywołanych przepisów wynika zatem, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym, upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci zatem na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do występowania we własnym imieniu w stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym w stosunkach procesowych, dotyczących masy upadłości.
Zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego, o którym mowa w art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a., ma więc na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko syndykowi, jak wyjaśniono wyżej, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a. zawiesił postępowanie kasacyjne.
Z uwagi jednakże na to, że równolegle z ogłoszeniem upadłości spółki wyznaczony został syndyk masy upadłości w osobie B.S., uzasadnione było podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem syndyka. Zgodnie bowiem z art. 128 § 1 P.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia.
Sędzia NSA
Sylwester Golec