Uzasadnienie
- 1. Wyrokiem z 6 maja 2015 r., sygn. akt: I SA/Gd 263/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. Z. (dalej zwany "skarżącym") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 12 grudnia 2014 r., w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe A. sp. z o.o.
- 2. Od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 19 października 2015 r. (sygn. akt I FSK 1660/15) oddalił powyższy wniosek, przyjmując w uzasadnieniu, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji, w jego aktualnej sytuacji osobistej i majątkowej, spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki.
- 3. W ponownym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z 9 maja 2016 r., skarżący wskazał, że aktualnie prowadzi działalność gospodarczą w niewielkim rozmiarze związaną z usługami w zakresie doradztwa, restrukturyzacji, zarządzania przedsiębiorstwami. Podał, że w 2015 r. osiągnął niewielki dochód w wysokości 25.722,42 zł zaś w pierwszym kwartale 2016 r. – 3.293,67 zł oraz, że ponosi koszty prowadzenia działalności, które średniomiesięcznie wynoszą 812 zł (w tym ZUS 485,28 zł, 20 zł opłaty pocztowe, 130 zł biuro rachunkowe, 102 zł bilet miesięczny 74,50 – internet, telefon). Skarżący podał także, że organ egzekucyjny działający z inicjatywy wierzyciela potrącił kwotę nie mniejszą niż 7.304,63 doprowadzając do jego zupełnej pauperyzacji. Argumentował, że przy tak niskim dochodzie oraz wysokiej i stale rosnącej kwocie zadłużenia przekraczającej 76.000,00 zł dalsze prowadzenie egzekucji nie tylko skutkować będzie brakiem środków na pokrycie kosztów działalności ale doprowadzi do likwidacji działalności gospodarczej a ostatecznie pozbawi go środków na podstawowe utrzymanie.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 5. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
- 6. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej zwanej "ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07 przyjął, że na podstawie tego przepisu dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu także w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę. W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że przewidziana w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwość udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej uzależniona jest od zajścia niebezpieczeństwa wystąpienia wskazanych w przepisie skutków w następstwie wykonania decyzji. Podkreślił także, że ustawodawca nie wiąże - choćby w najmniejszym stopniu - wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję.
Sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może w związku z tym, choćby wstępnie badać, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest bowiem badaniem zgodności z prawem działania administracji, ponieważ przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej abstrahują od wadliwości tego aktu.
7. Przypomnienie powyższe jest o tyle istotne, że zaskarżonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrokiem została oddalona skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 12 grudnia 2014 r., w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe A. sp. z o.o. Wymienione natomiast w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
8. Przy ocenie złożonego tej sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i powołanych w jego uzasadnieniu okoliczności, należy mieć na uwadze to, że szkodą w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.
Odnotować także trzeba, że w postanowieniu z 19 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 3/12 (orzeczenie dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że konsekwencje związane z prowadzoną egzekucją są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku zobowiązanego). Podkreślił, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest przy tym to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania.
- 9. Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa twierdzeń skarżącego, że prowadzona w jego sprawie egzekucja prowadzi do zmniejszenia majątku i ma wpływ na prowadzenie przez niego działalności gospodarczej. Jednakże wykonanie świadczenia pieniężnego (bo tych świadczeń dotyczy prowadzona w tej sprawie egzekucja administracyjna) z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a po drugie - w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu.
- 10. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił wniosek oddalić.