Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 81/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi A. M. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w R.:
- 1) z dnia 19 listopada 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. M.jako byłego członka zarządu spółki T. za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec 2007 r.,
- 2) z dnia 21 listopada 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. M.jako byłego członka zarządu spółki T. za zaległości podatkowe tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem A. M.(dalej jako "skarżąca") pismem z 24 czerwca 2014 r. wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Kolejnym pismem z 14 listopada 2014 r., skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 19 listopada 2013 r. oraz z 21 listopada 2013 r.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wskazano, że skarżąca jest obecnie zatrudniona na podstawie mowy o pracę uzyskując zarobki brutto w wysokości 1.600 zł miesięcznie. Współmałżonek skarżącej z powodów zdrowotnych zatrudniony jest na 1/8 etatu i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 400 zł miesięcznie. Skarżąca wraz z mężem i 3-letnim synem zamieszkuje w domu o powierzchni 100 m². Ponadto w skład majątku skarżącej wchodzi działka zabudowana o powierzchni 0,1109 ha, działka rolna niezabudowana o powierzchni 0,1139 ha, samochody osobowe marki F. M. (rok produkcji 1997) oraz P. P. (rok produkcji 1998). Skarżąca nie posiada oszczędności pieniężnych ani wartościowych przedmiotów.
Pełnomocnik skarżącej argumentował, że prowadzenie działań egzekucyjnych względem skarżącej spowoduje nieodwracalne i tragiczne skutki dla niej i jej rodziny. Skarżąca zostanie pozbawiona środków do życia, a nadto działania organów egzekucyjnych mogą spowodować brak możliwości normalnego funkcjonowania, dojazdu do pracy, a co najgorsze utraty miejsca zamieszkania dla całej rodziny, w tym trzyletniego syna. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji skarżąca dołączyła m.in. zeznania podatkowe jej i męża za rok 2012 i 2013, określiła wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu.
Zdaniem pełnomocnik skarżącej jedyną możliwością spowodowania zapłaty przez skarżąca kwoty określonej w zaskarżonych decyzjach będzie licytacja jedynego jej majątku, jakim jest dom, a zatem spowoduje wyrządzenie szkody jak i stan nie do odwrócenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Ponadto, argumentacja strony odnosząca się do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188).
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że okoliczności wskazane przez skarżącą uzasadniają udzielenie jej ochrony tymczasowej. Nie ma bowiem wątpliwości, że wyegzekwowanie kwot wynikających z zaskarżonych do Sądu decyzji podatkowych może spowodować dla skarżącej trudne do odwrócenia skutki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wniosku o wstrzymanie zaskarżonych decyzji zostało właściwie skorelowane z nadesłanymi dokumentami. Dokonana na ich podstawie analiza prowadzi do wniosku, że jedyną możliwością spłaty kwot określonych w w/w decyzjach Dyrektora Izby Skarbowej w R. będzie stanowiła licytacja nieruchomości (domu) skarżącej. Obecne dochody skarżącej (1.600 zł brutto miesięcznie) oraz jej męża (400 zł brutto miesięcznie) są bowiem w stosunku do kwot określonych w zaskarżonych decyzjach nieproporcjonalnie niskie.
W ocenie Sądu sprzedaż w trybie egzekucji z reguły powoduje osiągnięcie niższych cen niż wartości rynkowe sprzedawanych rzeczy. Dodatkowo, późniejsze uchylenie zaskarżonych decyzji nie skutkuje automatycznym zwrotem nieruchomości, jeżeli zostały one sprzedane osobom trzecim. W rezultacie nawet zwrot wyegzekwowanych kwot nie jest równoznaczny z odwróceniem skutków wykonania zaskarżonej decyzji.
Natomiast gdyby egzekucja była prowadzona z bieżących (niskich) dochodów to skarżąca praktycznie pozbawiona zostałaby środków wystarczających na konieczne wydatki życiowe.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, orzekając w oparciu o art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania należy zauważyć, że stosownie do art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 P.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach.