Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2004 r., I SA/Sz 76/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie pozostawił wniosek Łukasza B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych bez rozpoznania. Wniosek ten skarżący złożył w dniu 21 marca 2004 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia 12 grudnia 2003 r. w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn. Referendarz sądowy pismem z dnia 26 marca 2004 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków wniosku poprzez wypełnienie formularza- druku PPF w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, doręczenie powyższego pisma nastąpiło w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270/, tj. z upływem siedmiu dni od złożenia powyższego pisma w placówce pocztowej.
Skoro pismo awizowano w dniu 1 kwietnia 2004 r., o czym umieszczono zawiadomienie na drzwiach adresata, a więc jego doręczenie nastąpiło w dniu 8 kwietnia 2004 r. Na podstawie powyższych ustaleń Sąd stwierdził, iż termin do uzupełnienia braków wniosku upłynął w dniu 15 kwietnia 2004 r.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie żądając jego uchylenia. W dniu 19 kwietnia 2004r. otrzymał wezwanie Sądu do uzupełnienia braku wniosku poprzez wypełnienie formularza PPF. Zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie, termin siedmiodniowy upłynął w dniu 26 kwietnia 2004 r. W tym dniu skarżący listem poleconym wysłał formularz PPF do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje
Zażalenie należy uwzględnić. Zgodnie z art. 65 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270/ do doręczenia pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Odesłanie zawarte w tym artykule jest odesłaniem do przepisów wykonawczych, a zatem do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym /Dz.U. nr 62 poz. 697 ze zm./. Na podstawie tego rozporządzenia poczta zobowiązana jest, w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi osobiście, domownikowi lub administracji domu, pozostawić zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki we właściwej pocztowej placówce odbiorczej w terminie siedmiu kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia u adresata /par. 9 ust. 1 rozporządzenia/.
Jeżeli adresat nie zgłosi się po odbiór przesyłki w terminie, placówka pocztowa sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni /par. 9 ust. 3 rozporządzenia/. Przesyłkę niepodjętą w wyznaczonym terminie zwraca się do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Natomiast art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na który powołuje się Sąd w zaskarżonym postanowieniu, dotyczy sytuacji, gdy nie jest możliwe doręczenie pisma w sposób właściwy lub zastępczy.
Nieuzasadnione jest stosowanie art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sytuacji, gdy Strona odebrała wezwanie sądowe w trybie określonym w par. 9 ust. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym. Powołany artykuł ustawy stwarza fikcję prawną skutecznego doręczenia pisma sądowego "podwójnie awizowanego" i nieodebranego przez adresata. W takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem 7 dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia pierwszego pocztowego zawiadomienia u adresata /od dnia zawiadomienia pocztowego wydanego w trybie par. 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia/. Jak wynika z akt sprawy, Strona otrzymała wezwanie w dniu 19 kwietnia 2004 r. i wykonała je w dniu 26 kwietnia 2004 r., a zatem zgodnie w wyznaczonym terminem.
Odmienna interpretacja art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadziłaby w konsekwencji do stwierdzenia jego niekonstytucyjności. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zauważał, że zawsze wtedy, gdy możliwa jest wykładnia przepisu prowadząca do jego zgodności z konstytucją, należy z tej możliwości skorzystać, odrzucając takie możliwości interpretacyjne, które prowadzą do odczytania przepisu jako niekonstytucyjnego /uchwała z 6 września 1995 r., W 20/94/. Zauważyć należy, iż par. 9 ust. 3 powołanego rozporządzenia w brzmieniu sprzed 31 marca 2003 r. w zakresie w jakim ustanawiał tylko siedmiodniowy termin przechowywania w pocztowej placówce oddawczej przesyłek - pism sądowych, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 września 2002 r. /SK 35/01 - OTK-A 2002 nr 5 poz. 60/ za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego elementy instytucji doręczenia zastępczego, które pozwalają na siedmiodniowe tylko przechowywanie pisma w pocztowej placówce oddawczej, a w następstwie nakładają na urząd pocztowy obowiązek jednokrotnego tylko powiadomienia adresata o przesyłce nie mogą być uznane za uregulowania wystarczające dla realizacji zasady prawa do sądu w aspekcie prawa do uruchomienia procedury przed sądem, zgodnej z wymogami sprawiedliwości.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 185 par. 1 w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało postanowić jak w sentencji.