Postanowienie Krajowej Izby Odwoławczejz 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt KIO 950/25

Uzasadnienie

Uniwersytet Warmińsko–Mazurski w Olsztynie, zwany dalej „zamawiającym”, prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie o udzielenie zamówienia na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych, zwanej dalej „ustawą Pzp” lub „Pzp”, którego przedmiotem jest kompleksowa obsługę tłumaczeniowa dla Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 4 listopada 2024 r. Dz.U. S: 214/2024, nr 668490-2024.

Wobec czynności i zaniechań zamawiającego w ww. postępowaniu 13 marca 2025 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wniósł odwołanie wykonawca Lingua Lab s.c. M.D., W.S., Kraków, zwany dalej „odwołującym”.

Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie:

1. 1) art. 239 ust. 1 PZP w zw. z art. 16 pkt 1) Pzp przez dokonanie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej, podczas gdy oferta odwołującego powinna być najwyżej oceniona w postępowaniu;
2. 2) art. 109 ust. 1 pkt 8) lub 10) w zw. z art. 16 pkt 1) Pzp przez zaniechanie wykluczenia wykonawcy Groy z postępowania, podczas gdy wykonawca Groy wprowadził w błąd zamawiającego w zakresie spełnienia warunku udziału w postępowaniu dotyczącym wskazywanych osób na spełnienie warunków udziału w postępowaniu, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia;
3. 3) art. 226 ust. 1 pkt 2) lit. b w zw. z art. 16 pkt 1) Pzp przez zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy Groy z postępowania, podczas gdy wykonawca Groy nie potwierdził spełnienia warunku udziału w postępowaniu w zakresie wskazywanych osób na spełnienie warunków udziału w postępowaniu, a zamawiający dokonał już czynności wezwania do uzupełnienia w tym zakresie
4. 4) art. 226 ust. 1 pkt 7) w zw. z art. 16 pkt 1) Pzp w zw. z art. 3 ust. 1 UZNK w zw. z art. 14 ust. 1 UZNK w zw. z art. 14 ust. 3 pkt 1) UZNK przez zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy Groy, podczas gdy obowiązkiem zamawiającego było dokonanie czynności odrzucenia oferty z uwagi na to, że została złożona w warunkach czynu nieuczciwej konkurencji ewentualnie
5. 5) art. 128 ust. 1 Pzp w zw. z w zw. z art. 16 pkt 1) Pzp przez zaniechanie dokonania czynności wezwania do uzupełnienia wykazu usług przez wykonawcę Groy, podczas gdy wykonawca Groy nie wykazał spełnienia warunków udziału w postępowaniu.

Odwołujący wniósł o nakazanie zamawiającemu:

1. 1) dokonania czynności unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej,
2. 2) dokonania czynności powrotu do badania i oceny ofert złożonych w postępowaniu,
3. 3) dokonania czynności wykluczenia wykonawcy Groy,
4. 4) dokonania czynności odrzucenia oferty wykonawcy Groy,
5. 5) ewentualnie – jeżeli żądania powyżej nie mogą zostać spełnione – nakazania zamawiającemu dokonania czynności wezwania do uzupełnienia wykazu usług wobec wykonawcy Groy.

Pismem z dnia 2 kwietnia 2025 r. zamawiający poinformował prezesa izby, że w dniu 20 marca 2025 r. zawiadomił wykonawców, iż unieważnia czynność wyboru najkorzystniejszej oferty dokonaną dnia 3 marca 2025 r. Załączył do ww. pisma zawiadomienie z 20 marca 2025 r. o unieważnieniu czynności wyboru oferty najkorzystniejszej dokonanej 3 marca 2025 r.

Krajowa Izba Odwoławcza zważyła, co następuje.

Izba, działając na podstawie art. 568 pkt 2 ustawy Pzp, postanowiła umorzyć odwoławcze, gdyż dalsze postępowanie stało się zbędne. Stosownie do art. 568 pkt 2 ustawy Pzp, Izba umarza postępowania odwoławcze, w formie postanowienia, w przypadku stwierdzenia, że dalsze postępowanie stało się z innej przyczyny zbędne lub niedopuszczalne.

Zbędność postępowania odwoławczego wynikała z faktu, że po wniesieniu odwołania zamawiający 20 marca 2025 r. unieważnił czynność wyboru oferty najkorzystniejszej, która została zaskarżona w odwołaniu oraz powrócił do czynności badania i oceny ofert.

Na uwagę zasługuje fakt, że czynność wyboru oferty najkorzystniejszej jest tym momentem, który wyznacza koniec procesu badania i oceny ofert, w tym analizy istnienia podstaw wykluczenia wykonawcy z postępowania, podstaw odrzucenia oferty, czy badania skuteczności zastrzeżenia jako tajemnicy przedsiębiorstw informacji składanych przez wykonawców. Zamawiający wybierając daną ofertę jako najkorzystniejszą przesądza, że oferta ta nie podlega odrzucaniu, a wykonawca który ją złożył nie podlega wykluczeniu z udziału w postępowaniu. Skutkiem unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej było to, że zamawiający powrócił do etapu badania i oceny ofert. O zakończeniu tego procesu będzie można mówić w momencie zawiadomienia wykonawców o rezultatach badania (np. zawiadomienia o wyborze oferty najkorzystniejszej czy unieważnienia postępowania).

Dostrzeżenia wymaga również, że zgodnie z art. 513 ust. 1 ustawy Pzp odwołanie przysługuje na:

1. 1) niezgodną z przepisami ustawy czynność zamawiającego, podjętą w postępowaniu o udzielenie zamówienia, o zawarcie umowy ramowej, dynamicznym systemie zakupów, systemie kwalifikowania wykonawców lub konkursie, w tym na projektowane postanowienie umowy;
2. 2) zaniechanie czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia, o zawarcie umowy ramowej, dynamicznym systemie zakupów, systemie kwalifikowania wykonawców lub konkursie, do której zamawiający był obowiązany na podstawie ustawy;
3. 3) zaniechanie przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia lub zorganizowania konkursu na podstawie ustawy, mimo że zamawiający był do tego obowiązany.

Z przepisu tego wynika zatem, że odwołanie nie przysługuje wobec zamiaru czy zapowiedzi dokonania bądź niedokonania jakiejś czynności. W tej sytuacji rozstrzyganie w przedmiocie zarzutów skierowanych wobec historycznych, nieistniejących na moment wyrokowania, czynności zamawiającego stało się zbędne. Wykonawcom służyć będzie prawo wniesienia odwołania w terminie liczonym od dnia zawiadomienia o ewentualnej nowej czynności wyboru oferty najkorzystniejszej lub czynności unieważnienia postępowania, gdyż dopiero w tym momencie będzie można mówić o istnieniu substratu zaskarżenia (to jest czynności lub zaniechania zamawiającego).

Na konieczność umorzenia postępowania odwoławczego w analogicznej sytuacji wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie Izby, por. przykładowo postanowienie Izby z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt KIO 3094/21 oraz KIO 3105/21.

W związku z powyższym Izba, działając na podstawie art. 568 pkt 2 ustawy Pzp, postanowiła jak w pkt 1 sentencji.

Zgodnie z art. 557 ustawy Pzp, w wyroku oraz w postanowieniu kończącym postępowanie odwoławcze Izba rozstrzyga o kosztach postępowania odwoławczego. Z kolei w świetle art. 575 ustawy Pzp, strony oraz uczestnik postępowania odwoławczego wnoszący sprzeciw ponoszą koszty postępowania odwoławczego stosownie do jego wyniku.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie, reguła ponoszenia przez strony kosztów postępowania odwoławczego stosownie do wyników postępowania odwoławczego oznacza, że „obowiązuje w nim, analogicznie do procesu cywilnego, zasada odpowiedzialności za wynik procesu, według której koszty postępowania obciążają ostatecznie stronę „przegrywającą” sprawę (por. art. 98 § 1 k.p.c.)” Jarosław Jerzykowski, Komentarz do art.192 ustawy - Prawo zamówień publicznych, w: Dzierżanowski W., Jerzykowski J., Stachowiak M. Prawo zamówień publicznych. Komentarz, LEX, 2014, wydanie VI.

Izba, kierując się wynikiem postępowania odwoławczego, stosując przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r. poz. 2437), postanowiła znieść wzajemnie koszty postępowania odwoławczego oraz zwrócić odwołującemu kwotę uiszczoną tytułem wpisu od odwołania.