Pytania
1) Czy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług realizowanych między uczestnikami Konsorcjum podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i w rezultacie powinno być dokumentowane fakturami VAT na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, zaś podział wynagrodzenia wypracowanego przez Konsorcjum niebędącym wynagrodzeniem za świadczenie usług nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT? (oznaczone we wniosku nr 3) 2) Czy Wnioskodawcy będzie przysługiwać prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wykazanego na fakturach VAT wystawianych przez innych członków Konsorcjum dokumentujących świadczenie usług realizowanych przez pozostałych Konsorcjantów?
(oznaczone we wniosku nr 4)
Państwa stanowisko w sprawie
1) Zdaniem Wnioskodawcy, wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług realizowanych między uczestnikami Konsorcjum podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i w rezultacie powinno być dokumentowane fakturami VAT na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, zaś podział wynagrodzenia wypracowanego przez Konsorcjum niebędącym wynagrodzeniem za świadczenie usług nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. (oznaczone we wniosku nr 3) 2) Zdaniem Wnioskodawcy przysługiwać będzie prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wykazanego na fakturach VAT wystawianych przez innych członków Konsorcjum dokumentujących świadczenie usług realizowanych przez pozostałych Konsorcjantów.
(oznaczone we wniosku nr 4) Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy dot. pytania nr 3 i 4 Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Na mocy art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, podatnicy VAT są zobowiązani wystawiać faktury VAT stwierdzające w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku podstawę opodatkowania stawkę i kwotę, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy.
Sprzedażą, zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy o VAT jest m.in. odpłatna do `stawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W rezultacie, w sytuacji gdy podatnik VAT dokonuje odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju to jest zobowiązany udokumentować taką transakcję fakturą VAT. Jak wskazano w stanie faktycznym, umowa Konsorcjum będzie opisywać zakres wzajemnych praw i obowiązków oraz realizowanych zadań, a także podział wynagrodzenia miedzy członków Konsorcjum. Realizowane czynności będą tak podzielone, iż ich efektem będzie sprzedaż towarów i usług na rzecz klientów.
Czynności te mogą polegać bądź na zakupie towarów i usług od podmiotów trzecich bądź na wzajemnym świadczeniu usług lub dostawie towarów. Podkreślenia wymaga fakt, że podmioty tworzące Konsorcjum zachowają pełną niezależność w zakresie działalności nieobjętej umową Konsorcjum, w szczególności Konsorcjum nie będzie stanowić spółki w rozumieniu prawa cywilnego ani prawa handlowego, nie będzie posiadać osobowości prawnej ani nie będzie odrębnym podmiotem gospodarczym. Członkowie Konsorcjum zachowają swoją odrębność zarówno z prawnego, jak i podatkowego punktu widzenia.
Lider Konsorcjum, jako podmiot reprezentujący Konsorcjum przed Klientem będzie co do zasady wystawiał faktury VAT na rzecz Klientów dokumentując całość wynagrodzenia należnego Konsorcjum (w tym również część wynagrodzenia przypadającą na Konsorcjantów) oraz będzie przyjmował płatności. Konsorcjanci udostępnią swoje zasoby materialne, doświadczenie oraz zdobyty know-how (np. uprawnienia) niezbędne dla skutecznego realizowania sprzedaży towarów i usług oraz dostarczą środki materialne. Niezależnie od podziału funkcji i zadań realizowanych w ramach Konsorcjum, Konsorcjanci będą ponosić odpowiedzialność wobec Klienta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zamówienia.
Jak wspomniano wyżej, udział poszczególnych członków Konsorcjum w zysku będzie ustalany w sposób odzwierciedlający zakres pełnionych funkcji i ponoszonych nakładów. Udział ten będzie okresowo weryfikowany i dostosowany do rzeczywistych nakładów i realizowanych czynności.
W ocenie Wnioskodawcy w celu wskazania, czy przekazanie środków pieniężnych w ramach Konsorcjum pomiędzy Liderem Konsorcjum a Konsorcjantem stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie faktur VAT, czy też nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i powinno zostać udokumentowane notą księgową sprowadza się w istocie do zbadania, czy następuje świadczenie usług pomiędzy stronami umowy Konsorcjum.
Jeżeli w ramach realizowanych czynności Wnioskodawca przyczyni się do zwiększenia sprzedaży realizowanej względem klientów Konsorcjum, to uzyskane wynagrodzenie jako niewynikające ze świadczenia usług w ramach Konsorcjum będzie dokumentowane notami księgowymi, jeżeli nastąpi świadczenie usług między Konsorcjantami, to takie usługi powinny być opodatkowane podatkiem VAT.
Biorąc pod uwagę fakt, że jak wskazano w stanie faktycznym Konsorcjum nie będzie stanowić spółki w rozumieniu prawa cywilnego lub handlowego, nie będzie posiadać osobowości prawnej, ani nie będzie odrębnym podmiotem gospodarczym to członkowie Konsorcjum zachowają swoją odrębność zarówno z prawnego jak i podatkowego punktu widzenia. Wprawdzie podstawowym celem ustanowienia Konsorcjum jest wspólna realizacja przedsięwzięcia w zakresie sprzedaży towarów, jednakże każda ze stron będzie działać w powyższym zakresie jako samodzielny i niezależny przedsiębiorca.
Tym samym, działania Lidera oraz Konsorcjantów w ramach Konsorcjum stanowią działania odrębnych i niezależnych - z punktu widzenia podatku VAT podmiotów/podatników podatku VAT (niezależnie od faktu, iż dla celów podatku dochodowego będą działać jak jeden podmiot realizujący sprzedaż towarów dzieląc się wynagrodzeniem). W związku z powyższym, w ocenie Wnioskodawcy, świadczenia realizowane pomiędzy członkami Konsorcjum, będącymi odrębnymi podatnikami podatku VAT, stanowią czynności opodatkowane podatkiem VAT uznawane za sprzedaż w rozumieniu art. 2 pkt 22 ustawy o VAT i w rezultacie, zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o VAT powinny być dokumentowane fakturami VAT.
Jednocześnie podział wynagrodzenia bez świadczenia usług pomiędzy Konsorcjantami nie będzie sprzedażą w rozumieniu art. art. 2 pkt 22 ustawy o VAT i w konsekwencji nie powinien być dokumentowany fakturami VAT zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o VAT.
Podejście takie jest zgodne ze stanowiskiem Ministra Finansów ujawnionym w piśmie z dnia 24 lutego 2004 r. na interpelację poselską nr 5849, gdzie Minister Finansów wskazał, iż w ustawie o VAT „brak jest szczególnych regulacji dotyczących wzajemnych rozliczeń pomiędzy przedsiębiorcami którzy zawarli umowę o wspólnym przedsięwzięciu i działają w ramach konsorcjum” oraz że przepisy o VAT „definiując pojęcie podatnika nie przewidują uznania za jednego podatnika większej liczby przedsiębiorców pozostających w bliskich związkach, np. o charakterze ekonomicznym.” Ponadto, Minister Finansów jednoznacznie stwierdził, iż „przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum są odrębnymi podatnikami VAT, w tym także lider konsorcjum.
Powyższe oznacza, że przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum powinni do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły (…) w zakresie wystawiania faktur VAT dokumentujących wykonywane przez nich czynności.” Zgodnie zaś z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim nabywane towary i usługi wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych. Z kolei, na podstawie art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
W świetle przywołanych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego na fakturach otrzymanych przez podatnika przysługuje wówczas, gdy odliczenia tego dokonuje podatnik VAT, a nabywane towary i usługi wykorzystywane są do wykonywanych przez niego czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Przedstawiona zasada wyklucza zatem możliwość dokonania odliczenia naliczonego podatku VAT związanego z nabyciem towarów i usług, wyłącznie wówczas, gdy nabywane towary/usługi wykorzystywane są do czynności zwolnionych lub niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.
W rezultacie, w ocenie Wnioskodawcy, stronom umowy Konsorcjum będzie przysługiwać prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wykazanego na fakturach VAT dokumentujących wzajemne świadczenia w ramach Konsorcjum wystawianych przez innych członków Konsorcjum. Prawo do odliczenia będzie przysługiwać Liderowi i Konsorcjantom niezależnie od przyjętego przez strony modelu rozliczeń dla potrzeb podatku dochodowego. Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie prawidłowości zaprezentowanego stanowiska.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o VAT”: Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają: 1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju; 2) eksport towarów; 3) import towarów na terytorium kraju; 4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju; 5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT: Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
Jak stanowi art. 2 pkt 6 ustawy o VAT: Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT: Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do katalogu usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy o VAT. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Zatem, aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie.
Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk.
Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie. Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie przedmiotem rozstrzygania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Trybunał w wyroku w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council, EU:C:1988:120: „czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem”.
Należy też zwrócić uwagę na wyrok w sprawie C-16/93 Tolsma, EU:C:1994:80, gdzie Trybunał zauważył, że czynność: „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.
Zatem, za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których: istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy, istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem, istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Z opisu sprawy wynika, że Zainteresowany będący stroną postępowania (dalej: „Spółka”) zamierza zawrzeć Umowę Konsorcjum (umowę wspólnego przedsięwzięcia) w ramach której to umowy będzie Liderem konsorcjum, zaś Zainteresowani niebędący stroną postępowania będą członkami konsorcjum (zwanymi także „Konsorcjantami”). Zainteresowani są czynnymi podatnikami VAT. Strony postanowiły zawrzeć Umowę Konsorcjum w celu realizacji przedsięwzięć w zakresie projektowania i wykonawstwa (…), które zawiązują do realizacji przedsięwzięcia w zakresie rozwoju sprzedaży produktów Spółki, z uwzględnieniem potencjału poszczególnych Członków Konsorcjum.
Celem wspólnego przedsięwzięcia będzie powierzenie wyodrębnionych działań stronom umowy Konsorcjum w celu zwiększenia skuteczności działania i maksymalizacji zysku oraz działanie w ramach grupy podmiotów jako duży podmiot mogący realizować duże przedsięwzięcia (jest to częste działanie w branżach budowlanych i projektowo-wykonawczych ze względu na szeroki zakres wymaganych uprawnień). Szczegółowe warunki współpracy pomiędzy podmiotami zostaną określone w Umowie Konsorcjum. Umowa będzie określać za jakie czynności jest odpowiedzialny dany członek konsorcjum.
Lider Konsorcjum posiadający możliwości finansowe, kadrowe i organizacyjne będzie odpowiadał za dobór kadr i dostarczenie pracowników, kompleksową obsługę magazynową, administracją Konsorcjum, będzie odpowiadał za wykonawstwo względem podmiotów trzecich, dokonywał obsługi posprzedażowej. Konsorcjanci jako wysokiej klasy specjaliści będą przede wszystkim wykorzystywać know-how i posiadane uprawnienia specjalistyczne w celu realizacji poszczególnych zadań wynikających z kontraktów handlowych. Dodatkowo będą koordynować prace wykonywane przez pracowników, rozmawiać z kontrahentami w zakresie technicznych uzgodnień.
W ramach usług świadczonych w ramach Umowy Konsorcjum - w kontaktach z podmiotami trzecimi (kontrahentami) wyłącznie Lider będzie funkcjonował jako podmiot realizujący sprzedaż lub podmiot nabywający towary/usługi. Członek konsorcjum/Lider zawierający umowę handlową sprzedaży realizowaną w ramach Konsorcjum, wystawia dokument sprzedaży (fakturę) za realizowaną sprzedaż na podmiot trzeci na całość wynagrodzenia. Faktury wystawiane przez Lidera (Zainteresowanego będącego stroną postępowania) na rzecz kontrahentów będą dokumentowały zarówno świadczenia wykonywane przez Lidera, jak również świadczenia wykonane przez Zainteresowanych niebędących stroną postępowania.
Lider (Wnioskodawca) będzie zawierał umowy handlowe i będzie funkcjonował jako podmiot realizujący sprzedaż lub nabycie towarów/ usług. Członkowie Konsorcjum nie będą stanowić grupy VAT. W ramach umowy Konsorcjum Zainteresowani zachowają pełną odrębność i samodzielność jako podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Otrzymany przez Konsorcjantów udział w wypracowanym przez Konsorcjum wynagrodzeniu (zysku) nie będzie stanowić wynagrodzenia za wykonanie jakichkolwiek usług przez Konsorcjantów na rzecz podmiotu dokonującego podziału zysku.
Podział wynagrodzenia jest ustalany w zależności od zrealizowanych czynności, jednakże wystawione faktury w ramach Konsorcjum stanowią element zbiorczy wielu wykonanych prac (zarówno Zainteresowanych jak również pracowników, w tym także pracowników Lidera). Podział wynagrodzenia jest ustalany w zależności od zrealizowanych prac i opisanych w umowie czynności dodatkowych przypisanych poszczególnym podmiotom. Ponieważ realizowane czynności mogą się różnić w zależności od danego kontraktu, to tym samym podział ten może być różny w zależności od świadczonych usług.
Rozliczenie wynagrodzenia nie będzie stanowić odpłatności z tytułu dostawy towarów bądź świadczenia usług pomiędzy Zainteresowanym będącym stroną postępowania a Zainteresowanymi niebędącymi stroną postępowania czy też innymi Konsorcjantami. Rozliczenie wynagrodzenia obejmuje wyłącznie przypisanie części z wynagrodzenia otrzymanego przez Konsorcjum a realizowanego wspólnymi siłami na podmiot trzeci. Rozliczeniem wynagrodzenia nie są usługi świadczone między Zainteresowanymi. Zainteresowany będący stroną postępowania będzie wykorzystywał nabywane usługi do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
Państwa wątpliwości dotyczą kwestii podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT i dokumentowania usług realizowanych między Konsorcjantami w zamian za otrzymywane wynagrodzenie oraz niepodlegania opodatkowaniu czynności podziału wynagrodzenia wypracowanego przez Konsorcjum. Zauważyć w tym miejscu należy, że umowa konsorcjum nie występuje ani w prawie cywilnym, ani podatkowym. Zawieranie takich porozumień jest jednak dopuszczalne (w ramach swobody umów).
Stosownie do art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.): Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Odnosząc się do przedstawionego we wniosku opisu sprawy należy wskazać, że co do zasady, konsorcjum jest organizacją zrzeszającą kilka podmiotów gospodarczych na określony czas, w konkretnym celu. Konsorcjum nie jest jednak podmiotem gospodarczym, nie posiada osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej, nie musi być rejestrowane, ani mieć odrębnej nazwy czy też siedziby.
Podmioty tworzące konsorcjum są, co do zasady, niezależne w swoich dotychczasowych działaniach (czyli w działaniach niezwiązanych z konsorcjum), a w działaniach związanych z konsorcjum realizują wspólne przedsięwzięcie objęte porozumieniem. Zawierając umowę konsorcyjną podmioty mogą określić, kto będzie reprezentował konsorcjum na zewnątrz (może to być także osoba trzecia). Co do zasady, konsorcja nie mają też wspólnego majątku (chociaż mogą mieć wspólne konto rozliczeniowe), a wszelkie formy płatności regulowane są przez firmę lub osobę reprezentującą konsorcjum. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi być wykonana przez podatnika.
Jak stanowi art. 15 ust. 1 ustawy o VAT: Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT: Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Konsorcjum – w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego – nie może być zatem uznane za podatnika VAT. Oznacza to, że relacji zachodzących pomiędzy stronami umowy konsorcjum (podatnikami VAT), dla potrzeb podatku od towarów i usług, nie należy oceniać na zasadach wewnętrznych rozliczeń konsorcjum.
Powyższego nie zmienia okoliczność, że w przypadku umów konsorcjum dopuszczalne jest zawarcie ustaleń, że rozliczenia gospodarcze i księgowe, w tym dotyczące podpisywania umów i wystawiania faktur za prace wykonane przez uczestników konsorcjum na rzecz podmiotów zamawiających te prace na podstawie zawartego z nimi kontraktu – będzie dokonywał wytypowany przez uczestników konsorcjum podmiot wiodący. Zatem przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum są odrębnymi podatnikami VAT.
Powyższe oznacza, że działając w ramach konsorcjum, powinni oni do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług oraz aktów wykonawczych do niej, w tym także w zakresie wystawiania faktur VAT dokumentujących wykonywane przez nich czynności. W rozpatrywanej sprawie, celem ustanowienia konsorcjum przez Zainteresowanych była wspólna realizacja przedsięwzięcia. Każdemu z podmiotów przydzielony został do realizacji odrębny zakres zadań.
Odnosząc się do wątpliwości dotyczących opodatkowania usług realizowanych między uczestnikami Konsorcjum należy wskazać, że opodatkowaniu podatkiem VAT nie podlegają jedynie takie rozliczenia między uczestnikami konsorcjum, które nie są związane ze świadczeniem usług lub dostawą towarów. Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa oraz zasady funkcjonowania konsorcjum, w tym zasadę odrębności podatników, którzy występują wobec siebie w relacji Lider Konsorcjum – Konsorcjant, stwierdzić należy, że uczestnicy Konsorcjum zobowiązani są do dokumentowania wzajemnych świadczeń oraz wyboru podmiotu, który będzie odpowiedzialny za rozliczenia ze zleceniodawcą (kontrahentem).
W związku z powyższym wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług realizowanych między uczestnikami Konsorcjum, odnoszące się do rzeczywiście wykonanych przez nich czynności, będzie stanowiło zapłatę za wykonane usługi i powinno zostać uznane za czynności opodatkowane w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.
Z kolei odnośnie podziału zysku wypracowanego przez Konsorcjum należy stwierdzić, że skoro w okolicznościach niniejszej sprawy – jak Państwo wskazali: otrzymany przez Konsorcjantów udział w wypracowanym przez Konsorcjum wynagrodzeniu (zysku) nie będzie stanowić wynagrodzenia za wykonanie jakichkolwiek usług przez Konsorcjantów na rzecz podmiotu dokonującego podziału zysku oraz rozliczenie wynagrodzenia nie będzie stanowić odpłatności z tytułu dostawy towarów bądź świadczenia usług pomiędzy Zainteresowanym będącym stroną postępowania a Zainteresowanymi niebędącymi stroną postępowania czy też innymi Konsorcjantami, to uznać należy, że rozliczenie dokonywane w ramach udziału we wspólnym przedsięwzięciu, nie będzie stanowić świadczenia usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT bądź dostawy towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, a zatem nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W przypadku tym nie dojdzie bowiem do rzeczywistych świadczeń pomiędzy Konsorcjantami. Nie można zidentyfikować korzyści o charakterze majątkowym, jakie w związku z takim rozliczeniem uzyskuje Konsorcjant. Okolicznością, która w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT decyduje o opodatkowaniu, jest odpłatność za świadczoną usługę, którą należy rozumieć jako wynagrodzenie należne za dane świadczenie. Jest ono najczęściej określane umową pomiędzy stronami transakcji i stanowi skutek określonego przysporzenia. Trudno taką cechę przypisywać operacji księgowej dokonywanej przez lidera na rzecz konsorcjanta.
Brak jest takiego stosunku prawnego, z którego wynikałaby wzajemność świadczenia lidera przybierającego postać rozdziału przychodów całego przedsięwzięcia. Nie jest to zatem świadczenie wzajemne lidera konsorcjum, a jedynie umownie określony obowiązek „rozdziału” przychodów całego przedsięwzięcia. Lider konsorcjum nie pozostaje dłużnikiem partnera z tytułu świadczenia na jego rzecz usługi rozdziału przychodów. Rozdział ten w odpowiednich proporcjach wynika z mocy samej umowy konsorcjum, a nie z jakiegoś świadczenia wzajemnego, do którego zobligowany został jego lider (wyrok NSA z 10 października 2014 r. sygn. akt I FSK 1418/13).
W tym miejscu należy raz jeszcze podkreślić, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlega czynność (tj. dostawa towarów lub świadczenie usług), a nie sama płatność.
Ponadto, zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy o VAT: Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą: 1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2 , dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem; 2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a; 3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1; 4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy: a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 , c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Przepis art. 106b ust. 2 ustawy o VAT stanowi, że: Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 , art. 113 ust. 1 i 9 , art. 113a ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 Stosownie do treści art. 106b ust. 3 ustawy o VAT: Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą: 1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem: a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 , b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4 , 1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem: a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust. 5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4 , b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, 2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118 - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.
Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy o VAT Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT.
Jednakże nie ma przeszkód, aby w powyższych sytuacjach podatnik wystawiał fakturę. W związku z powyższym, skoro w okolicznościach niniejszej sprawy, usługi realizowane między uczestnikami Konsorcjum w zamian za otrzymywane wynagrodzenie stanowić będą czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług, to powinny być dokumentowane fakturami. Natomiast podział wynagrodzenia wypracowanego przez Konsorcjum nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT. Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 (oznaczonego we wniosku nr 3) uznałem za prawidłowe.
Odnosząc się do kwestii prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach wystawianych przez innych członków Konsorcjum dokumentujących świadczenie usług realizowanych przez pozostałych Konsorcjantów, wskazać należy, że podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT: W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114 , art. 119 ust. 4 , art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT: Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi. Podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy o VAT.
Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, zgodnie z którym: Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku. W świetle art. 88 ust. 4 ustawy o VAT: Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96 , z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7. Zgodnie z powyższą regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
Jak wynika z opisu sprawy, Zainteresowani są zarejestrowanymi, czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług, świadczone usługi będą opodatkowane stawką 23%, a nabywane usługi będą wykorzystywane do czynności opodatkowanych podatkiem VAT. W związku z powyższym, będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wykazanego na fakturach wystawianych przez innych członków Konsorcjum dokumentujących wzajemne świadczenia w ramach Konsorcjum. Prawo to będzie przysługiwać pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy o VAT. Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 (oznaczonego we wniosku nr 4) uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji. Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone. Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność. Niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie podatku od towarów i usług.
W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych zostały wydane odrębne rozstrzygnięcia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych. Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania X Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.