Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”: Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez towary stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy: Rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy: Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy: Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu.
Z treści przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy). Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym, przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane.
Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenia innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Wobec powyższej analizy, dostawa towarów lub świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne. Przy czym, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu ustawy i wykonywane są w ramach działalności gospodarczej.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy: Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy: Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że Państwo oraz Spółki z Grupy zawarli odpowiednio po jednej, wspólnej umowie (Kontrakt) z każdym z trzech odrębnych Kontrahentów. Stronami każdego z trzech zawartych Kontraktów są więc Kontrahent, Państwo oraz Spółki z Grupy. cPPA to kontrakt długoterminowy na zakup energii elektrycznej zawierany bezpośrednio pomiędzy producentem i konsumentem energii elektrycznej. Jego „wirtualny” charakter wynika z faktu, iż w ramach umowy między stronami nie dochodzi do fizycznej dostawy energii, lecz wyłącznie do rozliczenia finansowego. Celem Państwa oraz Spółek z Grupy jest wyłącznie zabezpieczenie ryzyka związanego z możliwym wzrostem cen energii elektrycznej.
Kontrahent produkując energię elektryczną z odnawialnych źródeł, będzie otrzymywać tzw. gwarancje pochodzenia, które potwierdzają pochodzenie energii z odnawialnych źródeł. Odrębnym elementem Kontraktu, do którego Państwo przystąpili z Kontrahentem, jest zakup Gwarancji Pochodzenia. Państwo oraz Spółki z Grupy nabywają od Kontrahenta Gwarancje Pochodzenia energii elektrycznej, za wynagrodzeniem - osobnym od wynagrodzenia z tytułu „wirtualnego” kontraktu cPPA („Dodatkowe Rozliczenie”). W ramach zawartego Kontraktu, Państwo oraz Spółki z Grupy zamierzają uzyskać od Kontrahenta gwarancje dostaw Gwarancji Pochodzenia dla uzgodnionego wolumenu energii elektrycznej.
Powyższe oznacza, że w przypadku, gdy w danym roku kalendarzowym instalacja lub instalacje OZE Kontrahenta (objęte Kontraktem) wytworzą mniejszą ilość energii elektrycznej niż wolumen uzgodniony z Państwem oraz Spółkami z Grupy dla Kontraktu, Kontrahent będzie zobowiązany pozyskać „z rynku” (od innych podmiotów) brakujące Gwarancje Pochodzenia dla pokrycia całego uzgodnionego wolumenu energii elektrycznej i sprzedać je Państwu oraz Spółkom z Grupy po uzgodnionych cenach jednostkowych.
Jeżeli Kontrahent nie wykona swojego zobowiązania dotyczącego dostarczenia uzgodnionej ilości Gwarancji Pochodzenia, może być on zobowiązany dokonać na rzecz Państwa oraz Spółek z Grupy zapłaty kwoty Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia. Kwota Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia będzie należna odrębnie każdej Spółce z Grupy oraz Państwu. Obowiązkiem Kontrahenta jest/będzie rozliczenie tej kwoty w stosunku do każdego z ww. podmiotów.
Kwota Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia jest/będzie ustalana w oparciu o ich niedostarczoną na rzecz danego podmiotu ilość oraz różnicę pomiędzy: (i) ceną za jaką podmiot ten jest/byłby w stanie pozyskać „z rynku” (od innych podmiotów) brakujące Gwarancje Pochodzenia, a (ii) ceną Gwarancji Pochodzenia ustaloną zgodnie z Kontraktem.
Wątpliwości Państwa dotyczą kwestii czy w przypadku niedostarczenia przez Kontrahenta Gwarancji Pochodzenia dla całego uzgodnionego wolumenu energii elektrycznej należna Państwu oraz Spółkom z Grupy płatność tytułem Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia stanowić będzie wynagrodzenie Państwa oraz Spółek z Grupy (w kwocie netto) za odpłatne świadczenie usługi podlegającej opodatkowaniu VAT. W kontekście powyższych wątpliwości, raz jeszcze należy wskazać, że z treści cyt. wyżej art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że ustawodawca przyjął generalną zasadę, zgodnie z którą usługami są wszelkie odpłatne świadczenia niebędące dostawą towarów.
Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów”. Jest ona wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Co do zasady każde świadczenie niebędące dostawą towarów, polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.
Przy czym muszą być spełnione następujące warunki: - w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia, - świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie). Należy raz jeszcze wyraźnie podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby określona czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług.
Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w taki sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za konkretną, wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne jednoznacznie za wykonanie tego świadczenia.
Jak wynika z opisu sprawy w ramach nabywania Gwarancji Pochodzenia przez Państwa oraz Spółki z Grupy od Kontrahenta za wynagrodzeniem, w przypadku gdy w danym roku kalendarzowym instalacja lub instalacje OZE Kontrahenta (objęte Kontraktem) wytworzą mniejszą ilość energii elektrycznej niż wolumen uzgodniony z Państwem oraz Spółkami z Grupy dla Kontraktu, Kontrahent będzie zobowiązany pozyskać „z rynku” (od innych podmiotów) brakujące Gwarancje Pochodzenia dla pokrycia całego uzgodnionego wolumenu energii elektrycznej i sprzedać je Państwu oraz Spółkom z Grupy po uzgodnionych cenach jednostkowych.
Natomiast w przypadku, jeżeli Kontrahent nie wykona swojego zobowiązania dotyczącego dostarczenia uzgodnionej ilości Gwarancji Pochodzenia, może być on zobowiązany dokonać na rzecz Państwa oraz Spółek z Grupy zapłaty kwoty Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia. Kwota Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia będzie należna odrębnie każdej Spółce z Grupy oraz Państwu. Obowiązkiem Kontrahenta jest/będzie rozliczenie tej kwoty w stosunku do każdego z tych podmiotów.
Kwota Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia jest/będzie ustalana w oparciu o ich niedostarczoną na rzecz danego podmiotu ilość oraz różnicę pomiędzy: (i) ceną za jaką podmiot ten jest/byłby w stanie pozyskać „z rynku” (od innych podmiotów) brakujące Gwarancje Pochodzenia, a (ii) ceną Gwarancji Pochodzenia ustaloną zgodnie z Kontraktem.
Biorąc pod uwagę ww. przepisy ustawy o podatku od towarów i usług zauważyć należy, że aby dana czynność (usługa) podlegała opodatkowaniu, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym – taki, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego. Otrzymana zapłata winna być konsekwencją wykonania świadczenia. Jak już podkreślono, wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
W ocenie Organu, wypłacana przez Kontrahenta kwota „Dodatkowego Rozliczenia” z tytułu niedostarczenia Państwu oraz Spółkom z Grupy określonej w umowie ilości Gwarancji Pochodzenia – nie będzie stanowić wynagrodzenia za usługę świadczoną przez Państwa oraz Spółki z Grupy na rzecz Kontrahenta. W przedstawionych okolicznościach nie można mówić o beneficjencie świadczenia. Zobowiązanie Kontrahenta na rzecz Państwa oraz Spółek z Grupy, z tytułu niezrealizowania przez Kontrahenta wolumenu sprzedaży Gwarancji Pochodzenia wskazanego w umowie, ma charakter sankcyjny – a nie stanowi wynagrodzenia za czynności dokonywane na jego rzecz przez Państwa lub Spółki z Grupy.
Jak wynika z opisu sprawy, w myśl postanowień Kontraktu, za przekazane Gwarancje Pochodzenia Państwo oraz Spółki z Grupy zapłacą Kontrahentowi cenę w kwocie równej ustalonej w Kontrakcie cenie za każdą MWh przekazanych Gwarancji Pochodzenia. W ramach dostarczania Gwarancji Pochodzenia na rzecz Państwa i Spółek z Grupy, podstawowe świadczenie między Państwem i Spółkami z Grupy a Kontrahentem polega na zakupie przez Kontrahenta „Gwarancji Pochodzenia i dokonaniu ich sprzedaży Państwu lub Spółkom z Grupy.
Dopiero w przypadku, gdy Kontrahent nie wywiąże się z tego obowiązku (tj. nie wykona swojego zobowiązania dotyczącego dostarczenia uzgodnionej ilości Gwarancji Pochodzenia) – to wówczas, obciążony zostaje sankcją w postaci zobowiązania do zapłaty Państwu i Spółkom z Grupy Dodatkowego Rozliczenia. Kwota Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia będzie należna odrębnie każdej Spółce z Grupy oraz Państwu. Obowiązkiem Kontrahenta jest/będzie rozliczenie tej kwoty w stosunku do każdego z tych podmiotów.
W tym przypadku, istotą i celem dodatkowej opłaty (Dodatkowego Rozliczenia) ponoszonego przez Kontrahenta jest rekompensata za niedostarczenie wolumenu Gwarancji Pochodzenia oczekiwanego przez Państwa i Spółki z Grupy i określonego w Kontrakcie, a nie płatność za otrzymane świadczenie. W rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczeniem w zamian za wynagrodzenie – gdyż otrzymanie przez Państwa i Spółki z Grupy dodatkowej opłaty nie wiąże się z żadnym wyodrębnionym świadczeniem na rzecz Kontrahenta.
Jak wskazano, Kwota Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia jest/będzie ustalana w oparciu o ich niedostarczoną na rzecz danego podmiotu ilość oraz różnicę pomiędzy: (i) ceną za jaką podmiot ten jest/byłby w stanie pozyskać „z rynku” (od innych podmiotów) brakujące Gwarancje Pochodzenia, a (ii) ceną Gwarancji Pochodzenia ustaloną zgodnie z Kontraktem.
Tym samym, wbrew ocenie Państwa, mając na uwadze powołane regulacje, a także przedstawiony we wniosku opis sprawy stwierdzić należy, że uiszczana przez Kontrahenta na rzecz Państwa oraz Spółek z Grupy kwota tytułem Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia, która jest/będzie ustalana w oparciu o ich niedostarczoną na rzecz danego podmiotu ilość oraz różnicę pomiędzy: (i) ceną za jaką podmiot ten jest/byłby w stanie pozyskać „z rynku” (od innych podmiotów) brakujące Gwarancje Pochodzenia, a (ii) ceną Gwarancji Pochodzenia ustaloną zgodnie z Kontraktem – nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie usług lub dostawę towarów, lecz ma charakter sankcyjny dla Kontrahenta względem Państwa oraz Spółek z Grupy.
Dodatkowe Rozliczenie nie będzie stanowić wynagrodzenia Państwa oraz Spółek z Grupy za odpłatne świadczenie usługi podlegającej opodatkowaniu VAT. Wypłata Dodatkowego rozliczenia za niewywiązanie się ze zobowiązania nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu wymienionym w art. 5 ust. 1 ustawy.
Stanowisko Państwa, że w przypadku niedostarczenia przez Kontrahenta Gwarancji Pochodzenia dla całego uzgodnionego wolumenu energii elektrycznej, należna Państwu oraz Spółkom z Grupy płatność tytułem Dodatkowego Rozliczenia z tytułu niedostarczenia Gwarancji Pochodzenia stanowić będzie wynagrodzenie Państwa oraz Spółek z Grupy (w kwocie netto) za odpłatne świadczenie usługi podlegającej opodatkowaniu VAT – jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Ocena prawna Państwa stanowiska w zakresie prawa do odliczenia pełnej kwoty VAT wynikającej z tej faktury otrzymanej przez Wnioskodawcę oraz Spółki z Grupy wystawionej przez Kontrahenta celem udokumentowania sprzedaży Gwarancji Pochodzenia (zawierającej kwoty VAT). Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji/stanu prawnego, który obowiązywał w dniu wniesienia wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.
Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji. - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania A (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art.
53 § 1 PPSA): - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.